YOĞUN BAKIM HEMŞIRELERINE UYGULANAN AROMATERAPININ YORGUNLUK VE UYKU KALITESINE ETKISI
THE EFFECT OF AROMATHERAPY ON FATIGUE AND SLEEP QUALITY IN INTENSIVE CARE NURSES
- Tez No: 990748
- Danışmanlar: PROF. DR. SULTAN TAŞCI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Yoğun Bakım Hemşireliği, Masaj, Lavanta Yağı, Papatya Yağı, Vetiver Yağı, Jojoba Yağı, Yorgunluk, Uyku Kalitesi, Intensive Care Nursing, Massage, Lavender Oil, Chamomile Oil, Vetiver Oil, Jojoba Oil, Fatigue, Sleep Quality
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
YOĞUN BAKIM HEMŞIRELERINE UYGULANAN AROMATERAPININ YORGUNLUK VE UYKU KALITESINE ETKISI Fatma Gönül BURKEV Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı İç Hastalıkları Hemşireliği Doktora Tezi, Ocak 2026 Danışman: Prof. Dr. SULTAN TAŞCI ÖZET Yoğun bakım hemşirelerinde sık karşılaşılan sorunlar arasında yorgunluk ve uyku bozuklukları, iş, aile ve sosyal yaşamı ve uyku kalitesini olumsuz etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı; yorgunluk ve uyku sorunu yaşayan yoğun bakım hemşirelerinde dört hafta boyunca, papatya ve lavanta karışım yağlarının ve vetiver yağının yorgunluk ve uyku kalitesi üzerine etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü tek kör çalışma olarak yapılmıştır. Araştırma kantitatif ve kalitatif olarak karma araştırma deseninde yürütülmüştür. Araştırmaya, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Kayseri Şehir Hastanesi yoğun bakım ünitelerinde çalışan ve dahil edilme kriterlerine uyan hemşireler alınmıştır. Çalışmada gruplara basit randomizasyonla müdahale-1, müdahale-2 ve plasebo kontrol grubuna 32 kişi olmak üzere 96 kişi dahil edilmiştir. Çalışmaya, kurum izni, etik kurul onayı ve bilgilendirilmiş gönüllü olur formu alındıktan sonra başlanmıştır. Müdahale- 1 grubundaki bireylere %3'lük papatya ve %3'lük lavanta yağı karışımı ve müdahale -2 grubundaki bireylere %3'lük vetiver yağı, plasebo kontrol grubundaki bireylere jojoba yağı; dört hafta boyunca, günde bir kez yatmadan 30 dk önce sağ ve sol burun deliği kenarlarına 4 dk ve sağ ve sol kulak arkasına 4 dk olmak üzere toplam 8 dk süreli masaj yoluyla uygulanmıştır. Araştırmanın kantitatif ve kalitatif verilerinin toplanmasında; Kişisel Bilgi Formu, Vizüel Analog Skala (VAS)-Yorgunluk, Piper Yorgunluk Ölçeği, Pittsburg Uyku Kalite İndeksi (Pittsburg Sleep Quality Index/PUKI), Uygulama İzlem Çizelgesi Araştırıcı Formu ve Hemşire Formu, Kalitatif Görüşme Formu, Yağ Uygulama Protokolü kullanılmıştır. Çalışmanın kantitatif verilerinin değerlendirilmesinde; IBM SPSS V 23.0 Statistics, G*Power ve R Software programları ile; Tek yönlü varyans analizi, Kruskal Wallis H testi, Çoklu karşılaştırma testi, Ki-kare testi, Pearson korelasyon analizi kullanılmış ve anlamlılık p<0,05 kabul edilmiştir. Kalitatif veriler ise betimsel ve içerik analiz yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Müdahale gruplarındaki hemşirelere uygulanan lavanta ve papatya yağı karışım yağları ve vetiver yağı masajının plasebo kontrol grubundaki hemşirelere göre yorgunluk şiddeti ve düzeyini anlamlı derecede azalttığı ve uyku kalitesini artırdığı belirlenmiştir. Çalışmanın kalitatif bulguları, kantitatif bulguları desteklemektedir. Sonuç olarak; Yoğun bakımda hemşirelerinde, %3'lük lavanta yağı ve %3'lük papatya yağı karışımı, %3'lük vetiver yağı ile masajın yorgunluk düzeyini azaltmada ve uyku kalitesini artırmada kullanımı önerilir.
Özet (Çeviri)
THE EFFECT OF AROMATHERAPY ON FATIGUE AND SLEEP QUALITY IN INTENSIVE CARE NURSES Fatma Gönül BURKEV Erciyes University, Institute of Health Sciences, Department of Nursing Internal Medicine Nursing Doctoral Program, January 2026 Advisor: Prof. Dr. Sultan TAŞCI ABSTRACT Fatigue and sleep disorders are among the most common problems experienced by intensive care nurses, negatively affecting their work, family and social lives, as well as their sleep quality. This study was conducted as a randomized controlled single-blind trial to determine the effects of chamomile-lavender blended oils and vetiver oil on fatigue and sleep quality in intensive care nurses experiencing fatigue and sleep problems over a four-week period. This study was conducted as a randomized controlled, single-blind study. The research was carried out using a mixed quantitative and qualitative research design. Nurses working in the intensive care units of Kayseri City Hospital, University of Health Sciences, who met the inclusion criteria, were included in the study. Using simple randomization, a total of 96 individuals were included in the study, with 32 individuals assigned to each of the intervention-1, intervention-2, and placebo control groups. The study was initiated after obtaining institutional permission, ethical committee approval, and informed consent forms. Individuals in the intervention-1 group received a mixture of 3% chamomile oil and 3% lavender oil, individuals in the intervention-2 group received 3% vetiver oil, and individuals in the placebo control group received jojoba oil. The oils were applied via massage for a total of 8 minutes per day for four weeks, 30 minutes before bedtime, with 4 minutes applied to the edges of the right and left nostrils and 4 minutes applied behind the right and left ears. In the evaluation of the quantitative data, IBM SPSS Statistics version 23.0, G*Power, and R software were used. One-way analysis of variance (ANOVA), Kruskal-Wallis H test, post hoc Multiple comparison tests, Chi-square test, and Pearson correlation analysis were performed, and statistical significance was accepted as p <0,05. The qualitative data were analyzed using descriptive and content analysis methods. It was determined that massage with a blend of medical lavender and chamomile essential oils and vetiver oil applied to nurses in the intervention groups significantly reduced the severity and level of fatigue and improved sleep quality compared with nurses in the placebo control group. The qualitative findings of the study supported the quantitative findings. In conclusion, the use of massage with a blend of 3% medical lavender oil and 3% chamomile oil, as well as 3% vetiver oil, is recommended for reducing fatigue levels and improving sleep quality among intensive care nurses.
Benzer Tezler
- Yoğun bakım hemşirelerine uygulanan aromaterapinin baş ağrısı şiddeti ve yaşam kalitesıne etkisi
The effect of aromatherapy applied to intensive care nurses on headache severity ve quality of life
EMİNE ÜSTÜN GÖKÇE
- Aromaterapinin yoğun bakım ünitesinde çalışan hemşirelerin stres ve anksiyeteleri üzerine etkisi
The effects of aromatherapy on the stress and anxiety levels of nurses working in intensive care units
NADİYE BARIŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
HemşirelikÇukurova ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜRSEL ÖZTUNÇ
- Yoğun bakım hemşirelerine uygulanan bilinçli farkındalık temelli güçlendirme programının ruhsal sağlık parametrelerine etkisi
The effect of the mindfulness based empowerment program applied to intensive care nurses on mental HEALTH parameters
HİLAL ALTUNDAL DURU
- Yoğun bakım hemşirelerine uygulanan kahkaha yogasının algılanan stres, iş motivasyonu ve mental iyi oluş üzerine etkisi
The effect of laughter yoga applied to intensive care nurses on their perceived stress, job motivation, and mental well-being
RAMAZAN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HemşirelikManisa Celal Bayar ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KIVAN ÇEVİK KAYA
- Yoğun bakım hemşirelerine uygulanan web tabanlı çatışma çözme eğitiminin hemşirelerin çatışma çözme becerilerine etkisi
The effect of web-based conflict resolution training applied to intensive care nurses on their conflict resolution skills
MERVE IŞIK