Rus sinema tarihinde Sergey Ayzenştayn dönemi
The Sergey Eisenstein period in Russian cinema history
- Tez No: 990779
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED TAŞKESENLİGİL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Batı Dilleri ve Edebiyatı, Western Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Komünizm, Vladimir Lenin, Josef Stalin, Sergey Ayzenştayn, Aleksandr Nevskiy, Korkunç İvan, Potemkin Zırhlısı, Communism, Vladimir Lenin, Joseph Stalin, Sergey Eisenstein, Alexander Nevsky, Ivan the Terrible, Battleship Potemkin
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Rus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Rus sinema tarihinin en önemli yönetmenlerinden biri olarak kabul edilen Sergey Ayzenştayn'ın“Potemkin Zırhlısı”(1925),“Aleksandr Nevskiy”(1938) ve“Korkunç İvan”(1944-1946) adlı filmlerini tarihsel ve ideolojik bağlamda ele almaktadır. Ayzenştayn, Sovyet montaj teorisinin kurucusu olarak sinema diline kayda değer katkılar sunmuş ve eserleri, dönemin politik atmosferi ile ideolojik yapısı doğrultusunda şekillenmiştir.“Potemkin Zırhlısı”, 1905 Devrimi sırasında gerçekleşen Potemkin Zırhlısı isyanını konu alarak Çarlık rejimine karşı halkın başkaldırısını epik bir anlatımla yüceltmektedir. Film, Sovyet sinema tarihinin en etkili propaganda araçlarından biri olarak kabul edilmekte olup, özellikle Odessa Merdivenleri sahnesiyle sinema sanatında dönüm noktası yaratmıştır. Ayzenştayn'ın montaj tekniklerini ustalıkla kullanması, izleyicide derin duygusal ve politik etkiler oluşturmuş ve eseri devrimci sinemanın temel taşlarından biri haline getirmiştir.“Aleksandr Nevskiy”ise, Nazi Almanyası ile Sovyetler Birliği arasındaki gerilimli dönemin politik atmosferi çerçevesinde, 13. yüzyılda Töton Şövalyeleri'ne karşı kazandığı zaferle Rus ulusal lideri Aleksandr Nevskiy'nin tarihsel hikâyesini anlatmaktadır. Film, açıkça Nazi karşıtı bir propaganda amacıyla üretilmiş ve Stalin'in Rus ulusal kimliğini güçlendirme politikalarına hizmet etmiştir. Sergey Prokofyev'in besteleriyle desteklenen bu yapım, savaş propagandası ve ulusal kahramanlık temalarını etkili biçimde işlemektedir.“Korkunç İvan”filmi ise, 16. yüzyılda Rusya'nın ilk çarı olan IV. İvan'ın iktidar süreci ve yönetim anlayışını iki bölüm halinde ele almaktadır. İlk bölümde Çar'ın güçlü ve otoriter liderliği övülürken, ikinci bölümde despotik yönetimi ve paranoyak eğilimleri üzerinde durulmaktadır. Bu ikinci bölüm, Stalin'in otoriter yönetimiyle paralellikler taşıması nedeniyle Sovyet yönetimi tarafından eleştirilmiş ve film yasaklanmıştır. Bu durum, Ayzenştayn'ın sanatsal özgürlüğü ile Sovyet ideolojisi arasındaki gerilimi açık biçimde ortaya koymaktadır. Ayzenştayn'ın sinema anlayışı ve geliştirdiği montaj teknikleri, yalnızca Sovyet sinemasını değil, küresel sinema tarihini de derinden etkilemiştir. Onun sineması, bireysel kahramanlık yerine kolektif mücadeleyi ön plana çıkaran güçlü görsellik ve ideolojik mesajlarla karakterize edilmiştir.“Potemkin Zırhlısı”,“Aleksandr Nevskiy”ve“Korkunç İvan”filmleri, Sovyetler Birliği'nin farklı tarihsel dönemlerindeki politik söylemleri ve ideolojik yönelimleri yansıtan önemli eserler olarak değerlendirilmektedir. Ayzenştayn'ın geliştirdiği montaj teknikleri ve sinema dili, günümüzde sinema sanatının temel yapı taşları arasında yer almaya devam etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the films of Sergey Eisenstein, one of the most significant directors in Russian cinema history, within their historical and ideological contexts. The films under consideration are Battleship Potemkin (1925), Alexander Nevsky (1938), and Ivan the Terrible (1944–1946). Eisenstein, as the pioneer of Soviet montage theory, made substantial contributions to cinematic language, and his works were deeply shaped by the political climate and ideological framework of their time. Battleship Potemkin dramatizes the 1905 mutiny aboard the Battleship Potemkin, glorifying the uprising against the Tsarist regime through an epic narrative style. The film is regarded as one of the most powerful propaganda tools in Soviet cinema history, notably leaving a lasting impact on film art with its iconic Odessa Steps sequence. Eisenstein's masterful use of montage techniques elicited strong emotional and political responses from audiences, establishing the film as a cornerstone of revolutionary cinema. Alexander Nevsky was produced in the context of the tense relations between Nazi Germany and the Soviet Union, portraying the 13th-century Russian leader Alexander Nevsky's victory against the Teutonic Knights. The film was explicitly designed as anti-Nazi propaganda and aligned with Stalin's policies aimed at reinforcing Russian national identity. Supported by Sergei Prokofiev's musical score, the film effectively conveys themes of wartime propaganda and national heroism. Ivan the Terrible depicts the reign and leadership of Ivan IV, the first Tsar of Russia, in two parts. The first part praises Ivan's strong and authoritative leadership, whereas the second part highlights his despotic rule and growing paranoia. Due to its perceived parallels with Stalin's authoritarian regime, the second part faced criticism from Soviet authorities and was subsequently banned. This reflects the inherent tension between Eisenstein's artistic freedom and the ideological constraints of the Soviet state. Eisenstein's cinematic approach and montage techniques profoundly influenced not only Soviet cinema but also global film history. His films emphasize collective struggle over individual heroism, characterized by powerful visuals and ideological messaging. Battleship Potemkin, Alexander Nevsky, and Ivan the Terrible serve as significant works reflecting the political discourses and ideological orientations of different periods in Soviet history. The montage methods and cinematic language developed by Eisenstein remain foundational elements of film art to this day.
Benzer Tezler
- Sovyet sinemasında Kruşçev dönemi ve kültürel kimlik görünümleri
Khrushchev period and cultural identity aspects in Soviet cinema
BANU ERDOĞAN ÇAKAR
Doktora
Türkçe
2022
İletişim BilimleriKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesiİletişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİYAZİ AYHAN
- Manaki Kardeşlerin Türk sinema tarihindeki yeri ve önemi
The place and importance of the Manaki Brothers in the history of Turkish cinema
TANIL ARAYANCAN
- Yeni Türk Sinemasında anlatım
Narration in the New Turkish Cinema
CAN KIZILÖZ
Doktora
Türkçe
2025
Sahne ve Görüntü SanatlarıAnadolu ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SIRRI SERHAT SERTER
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Eısensteın'ın kurgu teorisinin ana akım filmlere yansımaları
Reflections of Eisenstein's montage theory on mainstream films
BURAK DAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Güzel SanatlarAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiFotoğraf ve Video Ana Sanat Dalı
DOÇ. HÜSEYİN KURTULUŞ ÖZGEN