Erzurum Yazma Eser Kütüphanesi'nde bulunan Osmanlı dönemi ciltleri
Ottoman period bookbindings in Erzurum Manuscript Library
- Tez No: 990800
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZERRİN KÖŞKLÜ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk İslam Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kağıt öncesi dönemde metinler, balmumu levhalar ve papirüsler üzerine yazılarak tahta kapaklarla korunmuştur. Cilt sanatının esas gelişimi kağıdın icadıyla başlamıştır. İslam cilt sanatının en erken örnekleri, parşömen üzerine yazılmış Kur'an sahifelerini muhafaza eden deri kaplı tahta kapaklardır. Zamanla tahtanın yerini mukavvanın almasıyla süsleme anlayışı çeşitlenmiştir. Kur'an-ı Kerim dışında farklı yazmalarda da kullanılan cilt sanatı, her dönemde gelişerek önemli örnekler ortaya konmuştur. Erzurum Yazma Eser Kütüphanesi'nde yer alan Osmanlı dönemine ait ciltler tezimizin ana konusunu oluşturmaktadır. Tez, dört ana bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde cildin tanımı, tarihsel süreç içindeki gelişimi, mücellitler teşkilatı, cilt üslupları, cildin yapılışı ve yapılışında kullanılan malzemeler ve aletler, cildin bölümleri, cilt çeşitleri hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde Şeyhler Külliyesi ve Şeyhler Külliyesi'nin bir parçası olan ve bugün Erzurum Yazma Eser Kütüphanesi olarak kullanılan Şeyhler Hamamı'nın plan ve mimari özelliklerinin yanı sıra yapılan onarımlar ele alınmıştır. Üçüncü bölümde katalog kısmına yer verilmiştir. Dördüncü bölümde ise karşılaştırma ve değerlendirme kısmı bulunmaktadır. Bu kısımda, incelenen ciltlerin malzeme, renk, teknik, cildin bölümleri ve süsleme özellikleri üzerinde durularak diğer kütüphanelerde bulunan örneklerle karşılaştırılıp değerlendirilmeye çalışılmıştır.
Özet (Çeviri)
Before the invention of paper, texts were written on wax tablets and papyrus and protected with wooden covers. The main development of bookbinding art began with the invention of paper. The earliest examples of Islamic bookbinding are wooden covers, bound in leather, that preserved Qur'anic parchment sheets. Over time, as cardboard replaced wood, decorative approaches became more diverse. Bookbinding, used not only for the Qur'an but also for various other manuscripts, developed throughout the ages, resulting in significant examples. The main subject of this thesis is the bookbindings from the Ottoman period housed in the Erzurum Manuscript Library. The thesis consists of four chapters. The first introduces bookbinding, its historical development, the guild of bookbinders, styles, processes, materials and tools, parts, and types. The second examines the Şeyhler Complex, including the Şeyhler Bathhouse—now the Erzurum Manuscript Library—focusing on its architecture and restorations. The third presents the catalogue, and the fourth provides comparative analyses of the bindings in terms of materials, colors, techniques, parts, and decorative features, alongside examples from other libraries.
Benzer Tezler
- Erzurum İl Müftülüğü Kütüphanesinde bulunan yazma eserlerin hat, tezhip ve cilt özellikleri bakımından incelenmesi
Examination of the manuscripts in the Erzurum Provincial Mufti's Office Library in terms of calligraphy, illumination and binding features
BETÜL AKGÖNÜL YILDIZ
Doktora
Türkçe
2025
Sanat TarihiAtatürk ÜniversitesiSanat Kuramı ve Eleştiri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUNUS BERKLİ
- Tommaso Campanella ve Thomas More`un ütopyalarının karşılaştırılması
Comparing Thomas More and Tommaso Campanella`s utopias
MAHMUT AVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
FelsefeAtatürk ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OSMAN ELMALI
- Muhammed Arif b. Muhammed Kadızâde el-Erzurumi'nin hayatı ve Şerhu Ravzati'l-Cennat adlı eserinin tahkiki
Muhammed Arif b. Muhammed Kadizade el-Erzurumi's life and the review of the work titled Serhu Ravzati'l-Cennat
ABDULBAKİ AKDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Dinİnönü ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA BOZKURT
- Müştâk Baba: Âsâru'l-Müştâk Esrâru'l-'Uşşâk; tenkitli metin ve inceleme
Mushtak Baba: Asar Al-Mushtak Asrar Al-Usshak examiation of the text and the transcription
RIDVAN ULUÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Türk Dili ve EdebiyatıHarran ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EKREM BEKTAŞ
- Siretü'n-nebi (tercümetü'z-zarir) inceleme-metin
Life of prophet (translation of darir)
MUSTAFA ERKAN
Doktora
Türkçe
1986
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiYeni Türk Dili Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAMZA ZÜLFİKAR