Manisa Ulu Cami devşirme sütun başlıkları
Spolia column capitals of Manisa Grand Mosque
- Tez No: 990837
- Danışmanlar: DOÇ. DR. UMUT PARLITI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Manisa Ulu Cami, Devşirme, Sütun başlığı, Saruhanoğulları, Roma, Bizans
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Devşirme sözcüğü, Erken Klasik Dönemden itibaren kullanılmaya başlanan ikinci kullanım malzeme anlamına gelir. Devşirme malzemenin kullanımını gerektiren birden fazla neden vardır. Bunların en önemlisi ekonomik kaygıdır. Bununla birlikte siyasi, politik ve ikonografik nedenler de gösterilebilir. İslamiyet'in ilk dönemlerinde inşa edilen şehirlerde ve farklı türdeki yapıların çoğunda devşirme malzemenin kullanıldığı görülmektedir. Devşirme malzemenin yoğun bir şekilde kullanıldığı önemli yapılardan biri de Manisa Ulu Cami'dir. Tezin konusunu“Manisa Ulu Cami Devşirme Sütun Başlıkları”oluşturmaktadır. Cami kompleksi inşası sırasında Saruhanoğulları Beyliği taş ustaları tarafından, o dönemin mimari süsleme yöntemiyle yeniden işlenip, Cami ile uygun halinde kullanılmıştır. Başlıkların nereden ve hangi yapıdan devşirildikleri hakkında net bir bilgi veya herhangi bir envanter kaydı bulunmazken, Cami inşa edilmeden önce o bölgedeki Bizans Dönemi'ne ait yapılardan veya yakın antik kentlerden getirilmiş olması düşünülebilir. Çalışma kapsamında taplam 25 adet sütun başlığı incelenmiştir. 4 tanesi ikili sütun başlık, 15 tanesi standart tekli sütun başlığı biçiminde Cami avlusunda tespit edilmiştir. Bunların dışında 6 tane sütun başlığı Cami de yapılan restorasyon ve onarım çalışmaları sırasında ortaya çıkarılmıştır. Başlıkların kataloglarının yapılması, tiplere ayrılması, bezemelerinin incelenmesi ve benzerleriyle karşılaştırma yapılarak hangi döneme ait olduklarının tespit edilmesi çalışmanın temel hedeflerindendir. Bezeme şemaları dikkate alınarak, başlıklar 11 farklı tip altında ele alınmışlardır. Yine bezeme sistemi dikkate alınarak, paralel örnekler ile yapılan karşılaştırmalar sonucunda, başlıkların MS 2. Yüzyıl ile MS 13. Yüzyıl arasına tarihlenebilecekleri tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
The term spolia refers to reused architectural elements or building materials, a practice that began as early as the Early Classical Period. There are several reasons for the use of spolia, the most prominent of which is economic concern. However, political, ideological, and iconographic motivations may also have played a role. Spolia were widely employed in early Islamic urban centers and in a variety of architectural types. One of the prominent examples of structures in which spolia were extensively utilized is the Great Mosque of Manisa (Manisa Ulu Cami). The subject of this thesis is“Spoliated Column Capitals in the Great Mosque of Manisa.”During the construction of the mosque complex, craftsmen of the Saruhanid Principality reworked ancient capitals using the decorative techniques of their time and incorporated them in a manner consistent with the architectural language of the mosque. Although there is no concrete evidence or inventory record identifying the exact origin or source structures of these capitals, it is plausible that they were brought from nearby ancient cities or Byzantine-period buildings that existed in the area prior to the mosque's construction. Within the scope of this study, a total of 25 column capitals were examined. Among these, 4 are double capitals, and 15 are standard single capitals, identified in the courtyard of the mosque. In addition to these, 6 capitals were uncovered during restoration and conservation works conducted on the mosque structure. The principal aims of the study include cataloguing the capitals, classifying them into typological groups, analyzing their ornamental features, and determining their chronological range by comparing them with similar examples. Based on decorative patterns, the capitals have been grouped under 11 distinct typological categories. Through comparative stylistic analysis and parallels, it has been determined that these capitals may be dated between the 2nd century CE and the 13th century CE. Keywords; Grand Mosque, Spolia, Column Header, Saruhanoğulları, Roma, Bizans
Benzer Tezler
- Thermal comfort analysis of historical mosques. case study: The Ulu Mosque, Manisa, Turkey
Tarihi camilerde ısıl konfor analizi. alan çalışması: Ulu cami, Manisa,Türkiye
YUSUF DİLER
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Enerjiİzmir Yüksek Teknoloji EnstitüsüEnerji Mühendisliği (enerji ve Güç Sistemleri) Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN GÖKÇEN AKKURT
DR. ÖĞR. ÜYESİ CİHAN TURHAN
- Manisa cami ve mescitlerinin cephe düzeni
The Facade organization of the mosques and the masjids of Manisa
CEREN ÜSTÜNER ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Sanat TarihiEge ÜniversitesiTürk İslam Sanatları Tarihi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ERTAN DAŞ
- Manisa kent merkezindeki bazı tarihi ve kültürel değerlerin peyzaj mimarlığı açısından incelenmesi
Reviewing some historical and cultural values in the center of Manisa province with the scope of landscape architecture
ŞURA YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Peyzaj MimarlığıÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLAH KELKİT
- XIV.-XVI. yüzyıl Manisa minberleri
Manisa minbars of the 14th-16th centuries
SEZAİ ŞAHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sanat Tarihiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiTürk İslam Arkeolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEMA GÜNDÜZ KÜSKÜ
- Sosyal bilgiler öğretimi bağlamında tarihi mekânlar ve müze ile eğitim etkinliklerinin geliştirilmesi ve uygulanması: Manisa ili örneğinde bir eylem araştırması
The development and implementation of activities about historical places and museum education in the context of social studies education: An action research in case of Manisa province
SERVET ÜZTEMUR
Doktora
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimUşak ÜniversitesiSosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERKAN DİNÇ
DOÇ. DR. İSMAİL ACUN