Manisa Ulu Cami devşirme sütun başlıkları
Spolia column capitals of Manisa Grand Mosque
- Tez No: 990837
- Danışmanlar: DOÇ. DR. UMUT PARLITI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Manisa Ulu Cami, Devşirme, Sütun başlığı, Saruhanoğulları, Roma, Bizans
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Devşirme sözcüğü, Erken Klasik Dönemden itibaren kullanılmaya başlanan ikinci kullanım malzeme anlamına gelir. Devşirme malzemenin kullanımını gerektiren birden fazla neden vardır. Bunların en önemlisi ekonomik kaygıdır. Bununla birlikte siyasi, politik ve ikonografik nedenler de gösterilebilir. İslamiyet'in ilk dönemlerinde inşa edilen şehirlerde ve farklı türdeki yapıların çoğunda devşirme malzemenin kullanıldığı görülmektedir. Devşirme malzemenin yoğun bir şekilde kullanıldığı önemli yapılardan biri de Manisa Ulu Cami'dir. Tezin konusunu“Manisa Ulu Cami Devşirme Sütun Başlıkları”oluşturmaktadır. Cami kompleksi inşası sırasında Saruhanoğulları Beyliği taş ustaları tarafından, o dönemin mimari süsleme yöntemiyle yeniden işlenip, Cami ile uygun halinde kullanılmıştır. Başlıkların nereden ve hangi yapıdan devşirildikleri hakkında net bir bilgi veya herhangi bir envanter kaydı bulunmazken, Cami inşa edilmeden önce o bölgedeki Bizans Dönemi'ne ait yapılardan veya yakın antik kentlerden getirilmiş olması düşünülebilir. Çalışma kapsamında taplam 25 adet sütun başlığı incelenmiştir. 4 tanesi ikili sütun başlık, 15 tanesi standart tekli sütun başlığı biçiminde Cami avlusunda tespit edilmiştir. Bunların dışında 6 tane sütun başlığı Cami de yapılan restorasyon ve onarım çalışmaları sırasında ortaya çıkarılmıştır. Başlıkların kataloglarının yapılması, tiplere ayrılması, bezemelerinin incelenmesi ve benzerleriyle karşılaştırma yapılarak hangi döneme ait olduklarının tespit edilmesi çalışmanın temel hedeflerindendir. Bezeme şemaları dikkate alınarak, başlıklar 11 farklı tip altında ele alınmışlardır. Yine bezeme sistemi dikkate alınarak, paralel örnekler ile yapılan karşılaştırmalar sonucunda, başlıkların MS 2. Yüzyıl ile MS 13. Yüzyıl arasına tarihlenebilecekleri tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
The term spolia refers to reused architectural elements or building materials, a practice that began as early as the Early Classical Period. There are several reasons for the use of spolia, the most prominent of which is economic concern. However, political, ideological, and iconographic motivations may also have played a role. Spolia were widely employed in early Islamic urban centers and in a variety of architectural types. One of the prominent examples of structures in which spolia were extensively utilized is the Great Mosque of Manisa (Manisa Ulu Cami). The subject of this thesis is“Spoliated Column Capitals in the Great Mosque of Manisa.”During the construction of the mosque complex, craftsmen of the Saruhanid Principality reworked ancient capitals using the decorative techniques of their time and incorporated them in a manner consistent with the architectural language of the mosque. Although there is no concrete evidence or inventory record identifying the exact origin or source structures of these capitals, it is plausible that they were brought from nearby ancient cities or Byzantine-period buildings that existed in the area prior to the mosque's construction. Within the scope of this study, a total of 25 column capitals were examined. Among these, 4 are double capitals, and 15 are standard single capitals, identified in the courtyard of the mosque. In addition to these, 6 capitals were uncovered during restoration and conservation works conducted on the mosque structure. The principal aims of the study include cataloguing the capitals, classifying them into typological groups, analyzing their ornamental features, and determining their chronological range by comparing them with similar examples. Based on decorative patterns, the capitals have been grouped under 11 distinct typological categories. Through comparative stylistic analysis and parallels, it has been determined that these capitals may be dated between the 2nd century CE and the 13th century CE. Keywords; Grand Mosque, Spolia, Column Header, Saruhanoğulları, Roma, Bizans
Benzer Tezler
- Ege bölgesi keçi liflerinin bazı önemli fiziksel, kimyasal özellikleri ve değerlendirme imkanları
Başlık çevirisi yok
NİLÜFER ERDEM
- Manisa yöresinde domateste anlaşmalı tarım ve karşılaşılan sorunlar
Başlık çevirisi yok
OSMAN MURAT KOÇTÜRK
- Manisa-Demirci-Köseler plaserinden titan minerallerinin kazanılması ve pigment üretimine katkı araştırmaları
Recovery of the titanium minerals from Manisa-Demirci-Köseler plocer sands and examination of their use in prgment production
SADULLAH ERTEKİN
