Minhâcü'l-vusûl ve şerhleri bağlamında Mukaddimetü'l-vâcip meselesi
The issue of Mukaddimatu'l-wajib in the context of Minhaju'l-Vusûl and its Commentaries
- Tez No: 990847
- Danışmanlar: PROF. DR. ASIM CÜNEYD KÖKSAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Fıkıh usulü geleneğinde teklîfî hükümler kategorisinde yer alan vâcip kavramı etrafında pek çok mesele tartışılmıştır. Bu meselelerden biri de mukaddimetü'l-vâcip diye bilinen, vâcip olan fiilin yerine getirilmesinin ancak kendisiyle mümkün olduğu sebep veya şartların da vâcip olup olmadığı meselesidir. Bu çalışma söz konusu meseleyi, usûl literatüründe önemli bir yerde duran Nâsıruddîn Abdullah b. Ömer el-Beyzâvî'nin(ö. 691/1292) Minhâcü'l-vüsûl ilâ 'ilmi'l-usûl metni ve metnin şerhleri bağlamında ele almaktadır. Çalışma; mukaddimetü'l-vâcibin unsurları olan mukaddime, sebep, şart ve vâcip kavramlarının analizini yapmakta; meselenin Beyzâvî'ye kadar yaşamış usûlcüler tarafından işleniş biçimlerini, kısmen mukayeseli olarak incelemektedir. Bu bağlamda Beyzâvî'nin konu ile alâkalı tercihleri, istidlâl tarzı, meseledeki ihtilafın lafzîliği ve meselenin fürûya yansıması gibi hususlar şerh ve hâşiyeler üzerinden takip edilmiştir. Bunun yanında mesele, sebep-şart kavramlarının dereceli yapısı, mukaddimetü'l-vâcibin vâcip çeşitleriyle birlikte ele alınması ve meselenin temellendirilmesinde hüsün-kubuh problemi başlıkları altında değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
In the uṣūl al-fiqh tradition, numerous issues have been debated around the concept of wājib (obligatory), which falls under the category of taklīfī rulings. One of these issues is the question known as muqaddimat al-wājib: whether the causes (sabab) or conditions (sharṭ) without which performance of an obligatory act is possible are themselves deemed obligatory. This study addresses the issue within the framework of Nāṣir al-Dīn ʿAbd Allāh b. ʿUmar al-Bayḍāwī's Minhāj al-wuṣūl ilā ʿilm al-uṣūl and its commentary tradition. Accordingly, the thesis analyzes the constituent concepts of the discussion -muqaddima, sabab, sharṭ, and wājib- and examines, in a partially comparative manner, how uṣūl scholars prior to al-Bayḍāwī treated the problem. In this context, al-Bayḍāwī's methodological preferences and mode of inference (istidlāl), his characterization of the dispute as“merely verbal”(lafẓī), and the issue's ramifications in furūʿ al-fiqh are traced through commentaries (shurūḥ) and marginal glosses (ḥawāshī). In addition, the thesis evaluates the question under three further headings: the gradational nature of the concepts of sabab and sharṭ; the necessity of considering muqaddimat al-wājib in conjunction with different types of wājib; and the role of the ḥusn–qubḥ problem in grounding the doctrine.
Benzer Tezler
- İbn Teymiyye`nin Minhacu`s-sünne kapsamında rivayetleri, kabul ve red kriterleri
İbn Taymiya`s principles of accepting the narrations and rejecting them in the framework of his Minhacu`s-sunna
SALİH ÖZER
- Osmanlı klasik dönemi Mora tarihi
The History of Peloponnesus (Morea) in the Ottoman classical age
LEVENT KAYAPINAR
- Haherzade'nin“Minhacü'l-Beyan”adlı Kur'an sözlüğünün tahkiki (Dad harfine kadar)
Edition critiques of Haharzade's Minhaj al bayan named Quran lexicographie (until the letter of dhad)
MUHAMMET ABAY
