Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi uyarınca Türk vergi hukukunda eşitlik ilkesi
The principle of equality in Turkish Tax Law occording to the European Convention on Human Rights
- Tez No: 991047
- Danışmanlar: DOÇ. DR. OYTUN CANYAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Mali hukuk, Fiscal law
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türk vergi hukukunda eşitlik ilkesinin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin norm ve ilkeleri doğrultusunda ve yargı kararları ışığında, insan haklarına dayalı bir vergilendirme sistemi çerçevesinde nasıl şekillendiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Eşitlik ilkesi, çağdaş hukuk sistemlerinin temel ilkelerinden biri olup, özellikle insan hakları belgeleri aracılığıyla uluslararası hukukta normatif bir zemine kavuşmuştur. Bu ilke, Türk vergi hukukunda mali güç ilkesiyle somutlaşmaktadır. Bu bağlamda çalışma, insan hakları hukuku ile vergi hukuku arasında kavramsal ve normatif bir köprü kurmakta, eşitlik ilkesinin hem tarihsel ve felsefi kökenlerini hem de vergi hukukundaki yansımalarını incelemektedir. Eşitlik ilkesinin AİHS kapsamında nasıl yorumlandığı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihadı ile nasıl şekillendiği ve bu yorumların Türk hukuk sistemindeki yargı kararlarında ne ölçüde karşılık bulduğu, çalışmanın temel araştırma sorularını oluşturmaktadır. Anayasa Mahkemesi (AYM), Danıştay ve AİHM kararları üzerinden yapılan karşılaştırmalı değerlendirme ile bu ilkenin iç hukukta ne düzeyde yerleşiklik kazandığı sorgulanmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde eşitlik ilkesinin tarihsel gelişimi ve felsefi arka planı ele alınmakta ve eşitlik ilkesine dair kuramsal çerçeve belirlenmektedir. Ayrıca vergi hukukunun temel insan hakları ilkeleri ve AİHS ile ilişkisi ortaya konulmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde ilk olarak, AYM ve AİHM'e bireysel başvuru yolu ele alınmaktadır. Ardından AYM, Danıştay ve AİHM'in eşitlik ilkesini ilgilendiren vergisel uyuşmazlıklarını incelediği seçilmiş emsal kararlar analiz edilmektedir. Bu analizlerde vergilendirme süreçlerinde eşitlik ilkesinin ve mali güce göre vergilendirme ilkesinin yargı organlarınca uygulanma düzeyi tartışılmaktadır. Üçüncü bölümde anılan yargı organlarının eşitlik ilkesine ilişkin yaklaşımları birtakım ölçütler çerçevesinde karşılaştırılmaktadır. Son bölümde ayrıca, Türk vergi hukukunun AİHS standartlarıyla uyumunun güçlendirilmesi amacıyla uygulamaya dönük birtakım çözüm önerileri sunulmakta, böylelikle insan haklarına dayalı mali yönetim anlayışına katkı sağlamak hedeflenmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the shaping of the principle of equality within Turkish Tax Law in light of judicial decisions and the norms and principles of the European Convention on Human Rights (ECHR), within the framework of a human rights-based taxation system. The principle of equality, one of the fundamental tenets of contemporary legal systems, has attained a normative basis in international law, particularly through human rights instruments. In Turkish Tax Law, this principle is manifested through the principle of taxation according to financial capacity. In this context, the study establishes a conceptual and normative bridge between human rights law and tax law, examining both the historical and philosophical origins of the equality principle and its reflections in tax law. The primary research questions of this study focus on how the principle of equality is interpreted within the scope of the ECHR, how it has been shaped by the jurisprudence of the European Court of Human Rights (ECtHR), and the extent to which these interpretations are reflected in the judicial decisions of the Turkish legal system. Through a comparative evaluation of the judgments of the Constitutional Court (AYM), the Council of State (Danıştay), and the ECtHR, the study scrutinizes the degree to which this principle has become established in domestic law. The first part of the study discusses the historical development and philosophical background of the principle of equality and establishes the theoretical framework. Furthermore, the relationship between tax law and fundamental human rights principles and the ECHR is delineated. The second part first addresses the individual application process to the Constitutional Court and the ECtHR. Subsequently, selected landmark decisions of the Constitutional Court, the Council of State, and the ECtHR regarding tax disputes related to the principle of equality are analyzed. In these analyses, the level of application by judicial bodies of the principle of equality and the principle of taxation according to financial capacity in taxation processes is discussed. In the third part, the approaches of the aforementioned judicial bodies toward the principle of equality are compared within the framework of certain criteria. Finally, the study offers practical recommendations to strengthen the alignment of Turkish Tax Law with ECHR standards, thereby aiming to contribute to a human rights-based understanding of fiscal administration.
Benzer Tezler
- Uluslararası boyutuyla vergi incelemeleri
Tax examinations with international aspects
CANSU DAĞ BEREKET
- A challenge to copyright: Text and data mining
Telif hukukunda metin ve veri madenciliği
ESMA MUHEYNE DOĞAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Hukukİstanbul Medeniyet ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CAHİT SULUK
- Özel hukuk Açısından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları ışığında kişisel verilerin korunması
Private law perspective to personal data protection within the scope of the European Court of Human Rights case-law
ESRA TEPE
- Ceza Muhakemesindeki gizli tanık ifadelerinin adil yargılanma hakkı çerçevesinde değerlendirilmesi
Secret witness and fair trial in Criminal Proceedings
İSMAİL GÖKÇE
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
HukukMaltepe Üniversitesiİnsan Hakları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM Ö. KABOĞLU