Depremde imal edilmiş riskler karşısında bireylerin mücadele kapasitesinin anlaşılmasına yönelik bir derin öğrenme modeli denemesi
A trial of a deep learning model to understand individuals' coping capacities against manufactured risks in the earthquake
- Tez No: 991050
- Danışmanlar: PROF. DR. MELİHA DEMET ULUSOY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Kurumlar sosyolojisi, Corporates sociology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerinin özellikle Hatay'da görünür kıldığı“imal edilmiş risk rejimi”ni, bireylerin ve hanelerin afetle mücadele kapasitesi üzerinden incelemektedir. Beck'in risk toplumu, Giddens'ın düşünümsel modernite ve neoliberal sorumlulaştırma tartışmaları, Bourdieu'nün sermaye yaklaşımı ve ekolojik/topluluk dirençliliği literatürü sentezlenerek ekonomik, sosyal (bağlayıcı–köprüleyici–iliştirici), kültürel, insani, fiziki ve sosyal ekosistem boyutlarından oluşan özgün bir 5+1 Sermaye Modeli geliştirilmiştir. Bu model,“tehlikenin doğallığı ile kırılganlığın toplumsallığı”arasındaki gerilim hattında yer alan mücadele kapasitesini kavramsallaştırmak ve ölçmek için kullanılmıştır. Açıklayıcı sıralı karma desen kapsamında Hatay'ın 15 ilçesinde 458 hane ile anket uygulanmış; 5+1 sermaye göstergeleri AFA/DFA ile psikometrik olarak sınanmış, MIMIC ve nedensel zincir SEM modelleriyle yapılandırılmış bir dayanıklılık indeksi üretilmiştir. Ardından XGBoost, Random Forest, Yapay Sinir Ağları ve Karar Ağaçları kullanılarak dayanıklılık skorları çok boyutlu olarak modellenmiş; SHAP ve GAM analizleriyle sermaye bloklarının eşik, doyum ve rejim etkileri ile demografik değişkenlerle etkileşimleri açığa çıkarılmıştır. Gizli Profil Analizi ve K-Means kümelemesiyle dört temel dirençlilik profili belirlenmiş; derinlemesine ve odak grup görüşmeleri ile Gephi temelli ağ analizleri bu nicel örüntülerin gündelik yaşam pratiklerindeki karşılıklarını görünür kılmıştır. Bulgular, ekonomik sermaye, kamusal hizmet ekosistemi, konut dayanıklılığı ve bağlayıcı sosyal sermayenin temel taşıyıcı katmanlar olduğunu; kültürel ve insani sermaye ile köprüleyici/iliştirici bağların ise bu çekirdeği güçlendiren tamamlayıcı bir rol üstlendiğini göstermektedir. Çalışma, hem kuramsal olarak bütüncül bir sermaye modeli önermekte, hem de farklı dirençlilik profilleri için hedeflenmiş politika önerilerine zemin sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the“manufactured risk regime”revealed by the 6 February 2023 Kahramanmaraş earthquakes, particularly in Hatay, through the disaster coping capacity of individuals and households. Bringing together Beck's risk society, Giddens's reflexive modernity and neoliberal responsibilization debates, Bourdieu's capital approach, and the ecological/community resilience literature, it develops an original 5+1 Capital Model comprising economic, social (bonding–bridging–linking), cultural, human, physical, and social-ecosystem dimensions. This model is used to conceptualize and measure coping capacity along the tension between“the naturalness of hazard and the sociality of vulnerability.”Within an explanatory sequential mixed-methods design, a survey was administered to 458 households across 15 districts of Hatay. The 5+1 capital indicators were psychometrically tested through EFA/CFA and integrated into a structured resilience index using MIMIC and causal-chain SEM models. Subsequently, XGBoost, Random Forest, Artificial Neural Networks, and Decision Trees were employed to model multidimensionally resilience scores; SHAP and GAM analyses were used to uncover threshold, saturation, and regime effects of capital blocks, as well as their interactions with demographic variables. Latent Profile Analysis and K-Means clustering identified four core resilience profiles, while in-depth and focus group interviews combined with Gephi-based network analysis made the quantitative patterns visible in everyday practices. The findings show that economic capital, the public service ecosystem, housing resilience, and bonding social capital constitute the core layers of coping capacity, whereas cultural and human capital, together with bridging/linking ties, play complementary and reinforcing roles. The study thus offers a theoretically integrated capital model and an empirical basis for targeted policy recommendations tailored to different resilience profiles.
Benzer Tezler
- Yüksek eksenel yük ve kesme oranlarına maruz standart altı kolonların hibrit ince mantolama yöntemi ile güçlendirilmesi
Seismic strengthening with novel hybrid thin jacketing methods of sub-standard rc columns exposed to high axi̇al load and shear rati̇os
FURKAN NARLITEPE
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Kamu Yönetimiİstanbul Teknik ÜniversitesiAfet Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPER İLKİ
- Deprem esnasında çok katlı yapıların çarpışması etkisi
Pounding effects of multi-storey structures during earthquakes
HAKAN ÖZBAŞARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
İnşaat MühendisliğiEskişehir Osmangazi Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. MİZAN DOĞAN
- 17 Ağustos 1999 İzmit depreminde evi zarar gören ailelerin geçici ve kalıcı konutlardaki yaşamlarının bina-mobilya açısından incelenmesi ve sonuçları
Examination of the lives of families, whose houses were demaged during the İzmit earthquake on August 17th 1999, in temporary and permanent housing with regard to building-furniture interation and results
FİLİZ ERTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
SosyolojiKocaeli Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. M. TAHSİN CANBULAT
- Geri dönüşümlü agregadan üretilmiş tam ölçekli kolonların yangın etkisi altındaki deprem performansı
Seismic performance of full-scale fire-exposed reinforced concrete columns produced by recycled concrete aggregate
GÖKTUĞ ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Deprem Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiDeprem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPER İLKİ
- Dolgu duvarların düzlem dışı davranışının değerlendirilmesi
Investigation of out-of-plane behavior of infill walls
MEVLÜT EMRE ORHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İnşaat MühendisliğiFırat Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDAT SAVAŞ