Dijital Gazetecilik ve Deepfake: Haber Güvenilirliği Üzerine Bir Araştırma
Digital Journalism and Deepfake: A Study on News Credibility
- Tez No: 991088
- Danışmanlar: PROF. DR. ERCAN AKTAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: İletişim Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada dijital gazetecilik pratiklerinin, derin öğrenme algoritmalarıyla üretilen sahte içerikler olan deepfake teknolojisi karşısındaki direnç kapasitesini ve bunun haber güvenilirliği üzerindeki çok boyutlu yansımalarını incelemeyi amaçlamaktadır. Deepfake teknolojisi, siyasal manipülasyon, dezenformasyon ve bilgi kirliliği gibi sorunlara yol açarak, haber güvenilirliğinin geleneksel ölçütlerini aşındırmaktadır. Nitel araştırma paradigması çerçevesinde durum çalışması deseniyle yapılandırılan çalışmada, Youtube ve Instagram platformlarında 18.02.2022–01.06.2025 tarihleri arasında yayımlanan deepfake içerikli 8 haber videosu ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Araştırmanın ampirik verisini, bu videoların altından toplanan 187 adet kullanıcı yorumu oluşturmaktadır. Veriler, altı temel hassasiyet türü ve yedi duygusal ton kategorisi çerçevesinde betimsel içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sonucunda en baskın hassasiyet türleri Manipülasyon ve Algı Yönetimi Kaygısı ile Etik ve Yasal Hassasiyet olmuştur. Kullanıcılar, deepfake'i hem bireysel mahremiyet ihlali hem de toplumsal güveni tehdit eden sistemik bir unsur olarak algılamaktadır. Ayrıca Teknolojiye Yönelik Takdir ve Merak hassasiyeti de önemli bir yer tutmuş, kullanıcıların teknolojik ilerlemeyi hayranlıkla karşıladığını ancak potansiyel risklerin farkında olduğunu göstermiştir. Duygusal tonlarda ise Korku başı çekmiş, bunu Şaşkınlık ve Mutluluk izlemiştir. Sonuç olarak deepfake'in dijital medyada bir hakikat krizi yarattığını ve haber güvenilirliğinin artık yalnızca doğrulukla değil, aynı zamanda teknolojik denetim ve etik sorumlulukla da ölçüldüğünü göstermektedir. Bu riskleri azaltmak amacıyla, yapay zekâ ile üretilen içeriklere zorunlu etiketleme/filigran sistemlerinin getirilmesi ve kuşaklararası medya okuryazarlığı programlarının geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the resilience capacity of digital journalism practices against deepfake technology, which involves fake content generated by deep learning algorithms, and its multidimensional implications for news credibility. Deepfake technology erodes traditional measures of news credibility by causing problems such as political manipulation, disinformation, and information pollution. Conducted as a case study within the qualitative research paradigm, the study identified eight news videos containing deepfake content published on YouTube and Instagram between February 18, 2022, and June 1, 2025, using criterion sampling. The empirical data of the research consists of 187 user comments collected from under these videos. The data was analyzed using descriptive content analysis within the framework of six basic sensitivity types and seven emotional tone categories. The analysis revealed that the most dominant sensitivity types were Manipulation and Perception Management Concerns and Ethical and Legal Sensitivity. Users perceive deepfakes as both a violation of individual privacy and a systemic element threatening social trust. Furthermore, Appreciation and Curiosity towards Technology sensitivity also played a significant role, showing that users admire technological progress but are aware of its potential risks. In terms of emotional tones, Fear led the way, followed by Surprise and Happiness. In conclusion, deepfakes have created a crisis of truth in digital media and demonstrated that the reliability of news is now measured not only by accuracy but also by technological control and ethical responsibility. To mitigate these risks, it is recommended that mandatory labeling/watermarking systems be introduced for AI-generated content and that intergenerational media literacy programs be developed.
Benzer Tezler
- Dijital emek ve gazetecilik: Bilişsel kapitalizmin haber üretim pratiklerine yansıması
Digital labor and journalism: Reflection of cognitive capitalism on news production practices
FATMA AVCI
- Enformasyonel kapitalizm, veri ve gazetecilik: Türkiye'de dijital kullanıcı verilerinin haber sitelerinde kullanımı
Informational capitalism, data and journalism: The use of digital user data on news websites in Turkey
CEREN SARAN DOĞAN
Doktora
Türkçe
2022
GazetecilikGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLRUBA ÇATALBAŞ ÜRPER
- Dijital ekosistem içerisinde metaverse ve yapay zekânın yeri ve gazetecilik/habercilik pratiklerine etkisi
The place of metaverse and artificial intelligence in the digital ecosystem and its effect on journalism practices
BÜLENT İSTANBULLU
Doktora
Türkçe
2025
GazetecilikMarmara ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP YELDA KADIOĞLU
- Dijital ortamda gazetecilik ve haber dili
Digital journalism and the language of the news
SATENAY ZEYNEP ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Gazetecilikİstanbul ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASLI GÖNENÇ YAPAR
- Dijital dönüşüm bağlamında girişimci gazetecilik ve Türkiye'deki uygulamaları
Entrepreneural journalism in the context of digital transformation and its implementations in Turkey
SEVİM ERGÜN
Doktora
Türkçe
2022
GazetecilikMarmara ÜniversitesiGenel Gazetecilik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEÇİL ÖZAY