Kızılçam (Pinus brutia ten.) akdeniz ıslah zonunda aynı orijinli bazı tohum meşcereleri ve tohum bahçelerinin tohum özellikleri
Turkish red pine (Pinus brutia ten.) seed characteristics of some seed stands and seed orchards of the same origin in the mediterranean breeding zone
- Tez No: 991170
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BORA İMAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ormancılık ve Orman Mühendisliği, Forestry and Forest Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çankırı Karatekin Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Kızılçam (Pinus brutia Ten.) türüne ait Akdeniz Islah Zonunda yer alan farklı orijinli tohum meşcereleri (TM) ve tohum bahçelerine (TB) ait tohumların morfolojik ve çimlenme özellikleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Akdeniz-Alt, Akdeniz-Orta ve Akdeniz-Üst zonlarında bulunan on farklı tohum kaynağına ait tohumlarda; bin tane ağırlığı, rutubet yüzdesi, tohum çapı ve boyu ile çimlenme yüzdesi (ÇY) ve çimlenme hızı (ÇH) parametreleri belirlenmiştir. Islah zonlarına göre bin tane ağırlığının 38.2–53.8 g, rutubet yüzdesinin %6.42-%8.68, tohum boyunun 6.75-7.79 mm ve tohum çapının 3.31-4.50 mm arasında değiştiği belirlenmiştir. ÇY ve ÇH değerleri zonlara ve tohum kaynaklarına bağlı olarak anlamlı düzeyde farklılaşmış; en yüksek ÇY Akdeniz-Üst zonundaki TM-28'de (%70.5), en yüksek ÇH ise aynı zondaki TB-18'de (%38.0) tespit edilmiştir. ORTOHUM hasat yılı verileriyle yapılan karşılaştırmalar, bazı yıl farklılıklarına rağmen morfolojik ve fizyolojik özelliklerdeki genel performans sıralamasının büyük ölçüde korunduğunu göstermiştir. Genel olarak değerlendirildiğinde, kızılçam tohumlarının morfolojik ve çimlenme özelliklerinde ıslah zonlarına bağlı belirgin varyasyonlar bulunduğu; özellikle Akdeniz-Orta ve Akdeniz-Üst zonlarında yer alan bazı tohum kaynaklarının daha yüksek çimlenme kapasitesi ve avantajlı morfolojik değerlere sahip olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, kızılçam tohumlarının kalite özelliklerinin hem genetik yapı hem de zonlara özgü çevresel koşullar tarafından birlikte şekillendiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, seleksiyon ve tohum üretimi çalışmalarında adaptasyon yeteneğinin yanı sıra tohum morfolojisi, çimlenme performansı ve fizyolojik dayanıklılık gibi kalite kriterlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Ayrıca tohum kaynaklarının uzun vadeli sürdürülebilirliği için düzenli performans izlemelerinin yapılması, verim düşüklüğü görülen meşcere ve tohum bahçelerinde yenileme-ıslah odaklı müdahalelerin uygulanması ve yeni tohum bahçesi alanlarının toprak ve mikroklima özellikleri açısından bilimsel temelde seçilmesi büyük önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
In this study, the morphological and physiological characteristics of seeds obtained from different seed stands (SS) and seed orchards (SO) located within the Mediterranean Tree breeding Zone were comparatively evaluated for the Turkish Red Pine (Pinus brutia Ten.) species. Seed material derived from ten different seed sources distributed across the Mediterranean-Low, Mediterranean-Mid, and Mediterranean-High subzones was analyzed. The investigatedmtraits included 1000-seed weight, moisture content, seed diameter and length, as well as germination percentage (GP) and germination speed (GS). According to breeding zones, 1000-seed weight ranged from 38.2 to 53.8 g, moisture content from 6.42% to 8.68%, seed diameter from 3.31 to 4.50 mm. and seed length from 6.75 to 7.79 mm. Both GP and GS varied significantly among zones and seed sources. The highest GP was recorded in TM-28 located in the Mediterranean-High subzone (70.5%), while the highest GS was obtained from TB-18 within the same zone (38.0%). Comparisons with ORTOHUM harvest-year data indicated that, despite some inter-annual differences, the general ranking of morphological and germination traits remained largely consistent. Overall findings demonstrated pronounced variation in seed morphological and physiological traits across breeding zones. Several seed sources from the Mediterranean-Mid and Mediterranean-High subzones exhibited superior germination capacity and more favorable morphological attributes. The study highlights that seed quality in Turkish red pine is jointly shaped by genetic structure and zone-specific environmental conditions. Therefore, breeding and seed production programs should consider not only adaptive performance but also seed morphology, germination capacity, and physiological robustness as key quality criteria. Furthermore, ensuring long-term sustainability of seed sources requires regular field-level performance monitoring, renewal- and improvement-oriented interventions in low-productivity stands and orchards, and scientifically based selection of new seed orchard sites with regard to soil and microclimatic characteristics.
Benzer Tezler
- Kızılçam (Pinus brutia Ten. ) tohum bahçelerinde yer alan klonların ıslah değerlerinin açık tozlaşma döl denemeleri ile belirlenmesi
Estimating breeding values of the Turkish red pine (Pinus brutia Ten. ) clones by using open pollinated progeny trials
HİKMET ÖZTÜRK
- Doğal kızılçamlarda (Pinus brutia Ten. ) popülasyonlar arası ve içi genetik çeşitlilik
Genetic diversity of among and within the populations of natural Turkish red pine (Pinus brutia Ten. )
SERVET ÇALIŞKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Ormancılık ve Orman Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELİH BOYDAK
- Antalya'da kurulu Akdeniz alçak zon kızılçam (Pinus brutia ten.) döl denemesinde bazı genetik parametrelerin belirlenmesi
Prediction of some genetic parameters in the Turkish red pine (Pinus brutia ten.) Mediterranean lower zone progeny trail established in Antalya
SERVET ÇALIŞKAN
Doktora
Türkçe
2007
Ormancılık ve Orman Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MELİH BOYDAK
- Akdeniz orta yükselti kuşağı (401-800 m) kızılçam (Pinus brutia Ten.) döl denemesinde gövde formu ve bazı büyüme karakterleri bakımından genetik çeşitlilik
Genetic diversity of stem form and some growth characteristics of Turkish red pine (Pinus brutia Ten.) progeny trial in Mediterranean middle elevation zone (401-800 m)
ALPER AHMET ÖZBEY
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Ormancılık ve Orman MühendisliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN GÜLCÜ
- Antalya Düzlerçamı Kızılçam (Pinus brutia Ten.) klonal tohum bahçesindeki bazı zararlıların biyoaktif bileşenlere etkisi
Effect of some pests on bioactive components in Antalya Düzlerçami brutia Pine (Pinus brutia Ten.) clonal seed orchard
ERGİN YILMAZ
Doktora
Türkçe
2025
Ormancılık ve Orman MühendisliğiKastamonu ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEZGİN AYAN