Product-space fit: Investigating products within spatial context
Ürün–mekân uyumu: Ürünlerin mekânsal bağlamda irdelenmesi
- Tez No: 991177
- Danışmanlar: PROF. DR. NAZ AYŞE GÜZİDE ZEHRA BÖREKÇİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Endüstri Ürünleri Tasarımı, Industrial Design
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, ürünlerin mekânsal bağlamla ilişkisini algısal, davranışsal ve deneyimsel boyutlar üzerinden irdelemektedir. Endüstriyel tasarım ürünleri çoğunlukla yalıtılmış biçimde ele alırken, mimarlık ise ürünleri mekânsal kaygıların gölgesinde değerlendirme eğilimindedir. Bu araştırma, mimari mekânın ürünlerin algılanma, kullanılma ve deneyimlenme biçimlerini şekillendirmedeki belirleyici rolüne dikkat çekmektedir. Ürün–mekân uyumu (product–space fit) başlığı altında önerilen kavramsal çerçeve, ürünlerin mekânsal çevreleriyle kurduğu farklı uyum biçimlerini tanımlamayı amaçlamaktadır. Çerçeve, kapsamlı bir literatür taramasının yanı sıra yarı yapılandırılmış görüşmeler, görsel uyaranlarla yorum alımı ve tematik analizden oluşan nitel bir araştırma süreciyle geliştirilmiştir. Çalışmada, iç mekânlara ait seçilmiş on görsel üzerinden, endüstriyel tasarım, iç mimarlık, mimarlık ve tasarımcı olmayan kullanıcı kökenli katılımcıların ürün–mekân ilişkisine dair yorumları alınmıştır. Kaynak taramasında belirlenen uyum (fit) kategorileri, hibrit değer kodlaması sürecinde sezgisel kavramlar olarak kullanılmış; katılımcı ifadelerinden türeyen yeni uyum türleri ise çerçevenin genişlemesini sağlamıştır. Bulgular, ürün–mekân ilişkilerine yönelik yorumların üç boyut üzerinden anlaşılabileceğini göstermektedir: Design Inclination (bu ürün buraya ait mi?), Programmatic Design (bu ürün burada işlev görüyor mu?) ve Attentive Design (bu ürün buraya uygun mu?). Disiplinler arasında kesin sınırlar gözlemlenmemekle birlikte, mimarlar, iç mimarlar, ürün tasarımcıları ve tasarımcı olmayan kullanıcılar arasında, katılımcıların profesyonel eğitimleri ve deneyimsel arka planlarıyla ilişkili, ince ancak tutarlı farklılıklar ortaya çıkmıştır. Genel olarak bulgular, ürün–mekân uyumunun yalnızca ürünlere ya da mekânlara içkin bir özellik olmadığını; aksine, bağlamsal tasarım niyetleri ile gündelik kullanım pratikleri arasındaki etkileşim yoluyla ortaya çıkan bir ilişki olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study investigates how products relate to their spatial context through perceptual, behavioral, and experiential dimensions. While industrial design often evaluates products in isolation, and architecture tends to subordinate products to spatial concerns, this research highlights the significance of architectural environments in shaping how products are perceived, used, and experienced. A conceptual framework—product–space fit—is proposed to articulate various forms of fits between products and their spatial surroundings. The framework is developed through an elaborate literature review and a qualitative research combining semi-structured interviews, image-based elicitation, and thematic analysis. Ten selected images of domestic interiors were used to prompt space-product interpretations among participants from industrial design, interior architecture, architecture, and non-designer user backgrounds. Fit categories identified in the literature review were employed as sensitizing concepts during hybrid value coding, while new types of fit emerging from participant responses informed the framework's expansion. Findings indicate that interpretations of product–space relationships can be understood through three dimensions: Design Inclination (does this product belong here?), Programmatic Design (does this product function here?), and Attentive Design (is this product appropriate here?). Although no strict disciplinary boundaries were observed, subtle differences emerged across architects, interior designers, product designers, and non-designer users, corresponding to participants' professional and experiential backgrounds. Overall, the findings suggest that product–space fit is not inherent to products or spaces alone but emerges through the interaction between contextual design intentions and everyday practices of use.
Benzer Tezler
- İç olmayan: Mimarlık ve sinema kesişiminde eleştirel bir mekansal üretim
Non-interior: A critical spatial production at the intersection of architecture and cinema
BÜŞRA BALABAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SIDIKA ASLIHAN ŞENEL
- Avmlerin fijital deneyim merkezlerine dönüşümü ve artırılmış gerçeklik tabanlı bir oyunlaştırılmış ortam önerisi:“Forus”
The transformation of the malls to the phygital experience centers and as a gamification framework for ar based phygital retail:“Forus”
ÇAĞIL ÖZALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEMA ALAÇAM
- Reconstruction of urban space through the dialectics of global and local: evolution of urban space in Sultanahmet-İstanbul
Küresel ve yerel arasındaki diyalektik içinde kentsel mekanın yeniden kurulması: İstanbul Sultanahme'de kentsel mekanın evrimi
BERİN F. GÜR
Doktora
İngilizce
1999
Jeoloji MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖNÜL EVYAPAN
- Sincap kafesli asenkron makinenin rotor alan yönlendirmeli kontrolü
Rotor field-orientation control of a squirrel cage induction machine
SAFFET ALTAY
Yüksek Lisans
Türkçe
1995
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiPROF.DR. M. EMİN TACER
- Bulanık kümeler ve meteoroloji uygulamaları
Fuzzy sets and applications of meteorology
HASAN TATLI
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Meteorolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiMeteoroloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEKİ ŞEN