Factors determining food prices and inflationary pressures in the context of OECD countries
OECD ülkeleri bağlamında gıda fiyatlarını belirleyen faktörler ve enflasyonist baskılar
- Tez No: 991272
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ KILIÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası Ticaret, International Trade
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Konya Gıda ve Tarım Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, OECD ülkeleri bağlamında gıda fiyatlarını belirleyen faktörleri ve bu faktörlerin enflasyonist baskılar üzerindeki etkilerini incelemektedir. Çalışmada, gıda fiyatlarındaki dalgalanmaların temel nedenleri; üretim maliyetleri, tedarik zinciri sorunları, dış ticaret dinamikleri, iklim değişikliği ve devlet politikaları gibi ekonomik ve çevresel unsurlar ışığında çok boyutlu bir analiz çerçevesinde değerlendirilmiştir. Araştırmada, OECD üyesi ülkelerin 2000–2024 yılları arasındaki makroekonomik verileri kullanılarak panel veri regresyon analizi uygulanmıştır. Bu analiz kapsamında, enerji fiyatları, üretim maliyetleri, tarımsal üretim miktarları, ticaret açıklığı, döviz kuru ve iklim değişkenleri gibi göstergelerin gıda fiyatları üzerindeki etkisi incelenmiştir. Modelde hem sabit etkiler (Fixed Effects) hem de tesadüfi etkiler (Random Effects) yöntemleri kullanılmış; uygun modelin belirlenmesi için Hausman testi yapılmıştır. Değişkenlerin durağanlık düzeyleri Levin-Lin-Chu ve Im-Pesaran-Shin panel birim kök testleriyle kontrol edilmiştir. Regresyon analizinin sonuçlarına göre, enerji maliyetleri ve üretim girdilerindeki fiyat artışları, OECD ülkelerinde gıda fiyatlarını en güçlü biçimde etkileyen faktörler olarak belirlenmiştir. Enerji fiyat endeksindeki %1'lik artışın, gıda fiyatlarını ortalama %0,45 oranında artırdığı tespit edilmiştir. Bu bulgu, gıda fiyatlarının büyük ölçüde maliyet kaynaklı (cost-push) enflasyon dinamiklerine bağlı olduğunu göstermektedir. İklim değişkenleri de istatistiksel olarak anlamlı bulunmuş; sıcaklık sapmaları ve yağış düzensizlikleri tarımsal verimliliği olumsuz etkileyerek gıda arzını daraltmış ve fiyat oynaklığını artırmıştır. Bu sonuç, çevresel faktörlerin gıda fiyat istikrarında belirleyici rol oynadığını ortaya koymaktadır. Dış ticaret politikaları ve küreselleşme göstergeleri ise iki yönlü bir etki sergilemiştir. Ticaret açıklığının artması kısa vadede fiyatları dengeleyici bir etki yaparken, uzun vadede ithalata bağımlılığın artması dışsal şoklara duyarlılığı yükseltmiştir. Elde edilen bulguların uluslararası ekonomik literatüre katkı sağlaması ve uygulamaya yönelik politika oluşumuna ışık tutması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the factors determining food prices and the impact of these factors on inflationary pressures within the context of OECD countries. The study evaluates the main causes of fluctuations in food prices—such as production costs, supply chain disruptions, foreign trade dynamics, climate change, and government policies—within a multidimensional analytical framework that incorporates both economic and environmental components. Using macroeconomic data from OECD member countries for the period 2000–2024, a panel data regression analysis was conducted. The analysis investigates the effects of variables such as energy prices, production costs, agricultural output, trade openness, exchange rates, and climate indicators on food prices. Both Fixed Effects (FE) and Random Effects (RE) models were employed, and the Hausman test was used to determine the appropriate model specification. The stationarity levels of the variables were checked using the Levin-Lin-Chu and Im-Pesaran-Shin panel unit root tests. According to the regression results, energy costs and increases in production input prices were identified as the strongest factors influencing food prices in OECD countries. A 1% rise in the energy price index was found to increase food prices by an average of 0.45%, indicating that food prices are largely driven by cost-push inflation dynamics. Climatic variables were also found to be statistically significant; temperature deviations and irregular precipitation negatively affected agricultural productivity, reducing food supply and increasing price volatility. This result demonstrates that environmental factors play a decisive role in maintaining food price stability. Foreign trade policies and globalization indicators exhibited a dual effect. While an increase in trade openness stabilized prices in the short term, higher dependence on imports over the long term increased vulnerability to external shocks. The findings are expected to contribute to the international economic literature and provide practical insights for policy formulation.
Benzer Tezler
- E-ticaret kanalıyla gıda tüketimi: Belirleyici faktörlerin analizi
Food consumption through online trade: Analysis of determining factors
DENİZ ÖZTÜRK
- Gastronomik deneyim için müşterilerin yüksek fiyat ödeme istekliliğinin belirlenmesi: Uzak Doğu restoranları üzerine bir çalışma
Determining customers' willingness to pay high prices for gastronomic experience: A study on Far Eastern restaurants
HAVVA GÖZGEÇ MUTLU
Doktora
Türkçe
2022
TurizmBalıkesir ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT DOĞDUBAY
- Determining global food security perceptions of agriculture faculty students: A case of Isparta University of Applied Sciences
Ziraat fakültesi öğrencilerinin küresel gıda güvencesi algılarının belirlenmesi: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi örneği
BENSON NJORA WANDO
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
ZiraatIsparta Uygulamalı Bilimler ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN YILMAZ
- Türkiye'de döviz, motorin ve çiğ süt fiyatları ile süt ürünleri fiyatları arasındaki geçirgenliklerin analizi
An analysis on price transmissions of exchange rate, diesel and raw milk prices with dairy product prices in Turkey
NUR ERTEK
- Gıda fiyatlarındaki artışların incelenmesi: Türkiye üzerine bir uygulama
Analyzing increases in food prices: An application on Türkiye
BEYHAN İLERİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
EkonometriAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiEkonometri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FUNDA YURDAKUL