Geri Dön

Peyzaj araştırmalarında tıbbi ve aromatik bitkilerin küresel eğilimleri ve bibliyometrik analizi

Global trends and bibliometric analysis of medicinal and aromatic plants in landscape research

PDF İndir

  1. Tez No: 991366
  2. Yazar: SÜHEYLA NUR MELEK
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAY ÇİÇEK
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Peyzaj Mimarlığı, Landscape Architecture
  6. Anahtar Kelimeler: Bibliyometrik çözümleme, Bibliometric analysis
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Çankırı Karatekin Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Tıbbi ve aromatik bitkiler, sahip oldukları estetik, ekolojik, kültürel ve sağlıkla ilişkili özellikleriyle hem doğal hem de kültürel peyzajların önemli bir bileşeni olup, tarihsel süreç boyunca peyzaj tasarımı ve arazi kullanımı pratiklerinde çok yönlü işlevler üstlenmiştir. Günümüzde bu bitkilere yönelik artan ilgi, sağlık, ekonomi, biyoçeşitlilik ve sürdürülebilirlik eksenlerinde disiplinler arası bir araştırma alanı oluştururken, söz konusu literatürün gelişiminin ve peyzaj bağlamındaki tematik yönelimlerinin bütüncül olarak değerlendirilmesi giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu çalışmada, tıbbi ve aromatik bitkilerin peyzaj tasarımı, planlama ve yönetimi bağlamında ele alındığı bilimsel literatür 2005–2024 dönemindeki gelişimi, yapısal özellikleri ve tematik dönüşümü bibliyometrik yöntemler kullanılarak incelenmiştir. Araştırmada,“medicinal/aromatic plant”ve“landscape”kavramlarının kesişiminde yer alan yayınların zamansal, mekânsal, kurumsal, tematik ve atıf temelli örüntülerini ortaya koyarak literatürdeki dağınık yapıyı bütüncül bir çerçevede değerlendirme amaçlanmıştır. Bu amaçla, veri kaynağı olarak Web of Science (WoS) Core Collection kullanılmıştır. Veriler bibliyometrik iş akışıyla R (4.3.2) ortamında analiz edilmiş, tanımlayıcı istatistikler, atıf göstergeleri, Bradford yasasına dayalı temel kaynak analizi, Reference Publication Year Spectroscopy (RPYS), ortak yazarlık ve anahtar kelime eş-geçiş ağları ile tematik trend konu analizleri yürütülmüştür. Araştırma alanındaki yayın sayılarının 2005–2008 döneminde sınırlı ve dalgalı bir üretim düzeyine sahip olduğunu, 2009-2014 aralığında görece istikrar kazandığını ve özellikle 2015 sonrası hızla büyüyerek 2018'den itibaren ivmelendiğini göstermiştir. Yıllık ortalama atıf değerleri doğrusal bir artış sergilememiş; dönemsel dalgalanmalar özellikle yayın sayısının sınırlı olduğu yıllarda belirginleşmiştir. RPYS analizi, referans temelinin büyük ölçüde 1990'lar sonrası literatüre dayandığını ve alanın bilgi altyapısının modern etnobotanik, bitki koruma ve sosyo-ekolojik yaklaşımlar tarafından şekillendiğini işaret etmiştir. Ülke düzeyinde üretim ve atıf hacmi belirli merkezlerde yoğunlaşırken, kurum ve yazar analizleri alanın birkaç temel aktör etrafında geliştiğini ancak tekil“süper-aktör”baskınlığının sınırlı kaldığını göstermiştir. Dergi düzeyinde, temel yayın kanallarının Bradford tipi saçılım sergilediği; üretim temeli ile yerel atıf temelinin kısmen ayrıştığı saptanmıştır. Tematik analizler,“medicinal plants”temeli etrafında“conservation”,“biodiversity”,“ethnobotany”,“knowledge”ve“landscape”kümelerinin yoğunlaştığını; zaman içinde ekosistem hizmetleri, iklim değişikliği ve belirli farmakolojik/laboratuvar odaklı alt temaların görünürlüğünün arttığını göstermiştir. Çalışmanın sınırlılıkları, sadece WoS kapsamındaki İngilizce araştırma ve derleme makalelerinin çalışılması, Early Access kayıtların dışlanması ve yazar/kurum/anahtar kelime standardizasyonunda tamamen giderilemeyen varyantlardır. Bu sınırlamalara rağmen bu araştırma, tıbbi ve aromatik bitki – peyzaj literatürünün nicel büyümesini, temel kaynaklarını ve tematik dönüşümünü sistematik biçimde haritalayarak alandaki araştırma boşluklarına ve gelecekteki peyzaj planlama ve yönetim uygulamalarına yönelik önemli bir altlık sunmaktadır.

Özet (Çeviri)

Medicinal and aromatic plants constitute one of the most important components of both natural and cultural landscapes due to their aesthetic, ecological, cultural, and health-related attributes, and they have historically fulfilled multifunctional roles in landscape design and land-use practices. Today, the growing interest in these plants has given rise to an interdisciplinary research field at the intersection of health, economy, biodiversity, and sustainability, making a holistic evaluation of the development of this literature and its thematic orientations within the landscape context increasingly important. In this study, the scientific literature addressing medicinal and aromatic plants in the context of landscape design, planning, and management was examined using bibliometric methods, focusing on its development, structural characteristics, and thematic evolution during the period 2005–2024. The research aimed to evaluate the fragmented structure of the literature within an integrated framework by revealing the temporal, spatial, institutional, thematic, and citation-based patterns of publications located at the intersection of the concepts“medicinal/aromatic plants”and“landscape.”For this purpose, the Web of Science (WoS) Core Collection was used as the data source. The data were analyzed through a bibliometric workflow in the R program (version 4.3.2), including descriptive statistics, citation indicators, core source analysis based on Bradford's Law, Reference Publication Year Spectroscopy (RPYS), co-authorship networks, keyword co-occurrence networks, and thematic trend analyses. The results indicated that publication output in this research field was limited and fluctuating during the period 2005–2008, gained relative stability between 2009 and 2014, and grew rapidly after 2015, accelerating notably from 2018 onward. Annual average citation rates did not exhibit a linear increase; instead, periodic fluctuations were particularly pronounced in years with a limited number of publications. RPYS analysis revealed that the reference base predominantly relies on post-1990s literature, suggesting that the field's knowledge infrastructure has been shaped largely by modern ethnobotanical, plant conservation, and socio-ecological approaches. At the country level, publication and citation volumes were concentrated in specific centers while institutional and author analyses showed that the field has developed around several key actors, with limited dominance of a single“super-actor.”At the journal level, core publication channels displayed a Bradford-type scattering pattern, and a partial divergence between the production base and the local citation base was observed. Thematic analyses demonstrated that clusters such as“conservation,”“biodiversity,”“ethnobotany,”“knowledge,”and“landscape”were concentrated around the core theme of“medicinal plants,”while the visibility of ecosystem services, climate change, and specific pharmacological or laboratory-oriented subthemes increased over time. The limitations of this study include the exclusive focus on English-language research and review articles indexed in the WoS database, the exclusion of Early Access records, and residual variations in author, institution, and keyword standardization. Despite these limitations, this research systematically maps the quantitative growth, core sources, and thematic transformation of the medicinal and aromatic plant–landscape literature, providing an important foundation for identifying research gaps and informing future landscape planning and management practices.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    625917

    Şifa bahçelerinin terapik faydaları ve tasarım ilkelerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma

    Research on determination of healing gardens therapeutic benefits and design principles

    HURİYE ÇALIŞKAN MİMARLAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Peyzaj MimarlığıBursa Uludağ Üniversitesi

    Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AYSUN ÇELİK ÇANGA

  2. Tez No

    450920

    Peyzaj mimarlığı eğitiminde bilgisayar oyunlarının öğretim aracı ve destek sistemi olarak kullanılması: LANDCONS 1.0

    The use of computer games as a learning tool in landscape architecture education: LANDCONS 1.0

    MUHAMMED ALİ ÖRNEK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik Üniversitesi

    Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. YASİN ÇAĞATAY SEÇKİN

  3. Tez No

    879686

    Machine-learning approaches for neurological disorder diagnosis from genomic and neuroimaging data

    Genomik ve nörogörüntüleme verilerinden nörolojik bozukluk teşhisi için makine öğrenmesi yaklaşımları

    İSMAİL BİLGEN

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik Üniversitesi

    Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BEHÇET UĞUR TÖREYİN

  4. Tez No

    178339

    Çok değişkenli istatistiksel yöntemlerin peyzaj ekolojisi araştırmalarında kullanımı

    Using multivariate statistical methods in landscape ecology researches

    YÜKSEL ÜNLÜKAPLAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2008

    Peyzaj MimarlığıÇukurova Üniversitesi

    Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. TULUHAN YILMAZ

  5. Tez No

    376275

    Peyzaj karakter analizi: Artvin Şavşat ilçesi örneği

    Landscape character analysis: The example of Artvin Şavşat

    ASLIHAN ERDOĞAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    Peyzaj MimarlığıAtatürk Üniversitesi

    Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SERKAN ÖZER

Geri Dön