Türkçe çift kahramanlı aşk mesnevilerinde motifler ve köken incelemesi
Motifs and origin analysis in Turkish dual-protagonist romantic masnavis
- Tez No: 991449
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE YILDIZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Türkçe çift kahramanlı aşk mesnevilerinde motif kullanımını inceleyerek, bu motifleri sınıflandırmayı ve motiflerin kökenlerini araştırmayı amaçlamaktadır. Çalışmada 89 Türkçe çift kahramanlı aşk mesnevisindeki motifler kuramsal, işlevsel ve köken odaklı bir yaklaşımla ele alınmış; mesnevilerin modelini oluşturan 12 Farsça mesneviyle birlikte motiflerin kültürel ve yapısal bütünlüğü geniş bir perspektiften değerlendirilmiştir. Tez üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde motif kavramı, tarihsel süreç ve araştırma kronolojisi çerçevesinde tartışılmış; motiflerin yapısal işlevleri zaman, mekân, bakış açısı, tematik ilerleme ve olay örgüsünü biçimlendirme bağlamında incelenmiştir. İkinci bölümde motifler Stith Thompson kataloğuna göre sınıflandırılıp motif indeks oluşturulmuştur. Toplam 465 madde başı tespit edilmiştir. Bunlardan 89'u motif kataloğuna öneri olarak sunulmuştur. Ayrıca motifler yüzyıllar içerisinde kullanım sıklığına göre değerlendirilmiştir. Son bölümde motiflerin kökenleri incelenmiş ve öncelikle Joseph Campbell'ın Monomit Kuramı uygulanmıştır. Bu bağlamda motifler yola çıkış, erginlenme ve dönüş eksenlerinde değerlendirilmiş; kahramanın gelişimi ve topluma dönüşü motifler üzerinden açıklanmıştır. Ayrıca kutsal kitaplar, mitolojik anlatılar ve model metinlerdeki tanıklarıyla birlikte Türkçe çift kahramanlı aşk mesnevilerindeki motiflerin kökenlerine dair çıkarımlar yapılmıştır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine the use of motifs in Turkish dual-protagonist romantic masnavi, classify these motifs, and investigate their origins. The motifs in 89 Turkish dual-protagonist romantic masnavi were addressed using a theoretical, functional, and origin-focused approach; the cultural and structural integrity of the motifs was evaluated from a broad perspective, together with the Persian masnavis that formed the model for the masnavis. The thesis consists of three chapters. The first chapter discusses the concept of motifs within the framework of historical processes and research chronology; the structural functions of motifs are examined in the context of shaping time, space, perspective, thematic progression, and plot. In the second chapter, motifs are classified according to Stith Thompson's catalog, and a motif-index is created. A total of 465 entries were identified. Of these, 89 were submitted as suggestions to the motif catalog. In addition, motifs were evaluated according to their frequency of use over the centuries. In the final chapter, the origins of motifs are examined, primarily applying Joseph Campbell's monomyth theory. In this context, the motifs were evaluated in terms of departure, initiation, and return; the hero's development and return to society were explained through the motifs. Furthermore, inferences were made about the origins of the motifs in Turkish dual-protagonist romantic masnavis, along with evidence from sacred books, mythological narratives, and model texts.
Benzer Tezler
- Leyla ile Mecnun mesnevilerinde yeniden yazım geleneğinin motifler üzerinden incelenmesi
Research of the rewriting tradition on motifs in Leyla and Mecnun mesnevi
SACİDE ZEYNEP KARADAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE YILDIZ
- Hamîdî-Hurşîd ü Hâver (İnceleme- Metin) I.Cilt
Hamîdî Hurşîd and Hâver (Analysis- Text)
FAZİLE EREN KAYA
Doktora
Türkçe
2017
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA SABİHA KUTLAR OĞUZ
- The structure, function, and polyphonic narrative in“reason for composing”sections of romantic mathnawis
Aşk mesnevilerinin sebeb-i telif bölümlerinde yapı, işlev ve çok sesli anlatı
MERYEM BURSALI
Doktora
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıBoğaziçi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP OKTAY
DOÇ. DR. AYŞE ZEYNEP SABUNCU
- Aşk mesnevilerinde kadın: Yusuf u Züleyha ve Husrev ü Şirin mesnevileri
Woman in love mesnevis: Yusuf u Züleyha and Husrev ü Şirin mesnevis
ÜLKÜ ÇETİNKAYA
Doktora
Türkçe
2008
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. DR. İSMAİL ÜNVER
- 16. yüzyılda yazılmış bir Behrâm-ı Gûr Mesnevîsi I, inceleme-edisyon kritikli metin
A Behram-ı Gur Masnavi I written in 16th century, critical text edition
HAMZA KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Türk Dili ve EdebiyatıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
YRD. DOÇ. DR. HANİFE KONCU