Uryânîzâde Ali Vâhîd'in“Türkçe Hutbeler”kitabının 248-355. sayfalarının latinize edilmesi ve değerlendirilmesi
Latinization and evaluation of pages 248–355 of Uryânîzâde Ali Vâhîd's Book“Turkish Sermons”
- Tez No: 991520
- Danışmanlar: PROF. DR. EMRULLAH FATİŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hutbeler, tarih boyunca Müslüman toplumlarda dinî bilgilerin sade ve anlaşılır bir dille aktarılmasını sağlayan, bireylerin dinî ve ahlâkî gelişimlerine rehberlik eden önemli bir irşad aracıdır. İslâm tarihi boyunca kesintisiz şekilde sürdürülen hutbe geleneği, Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde özellikle dil meselesi bağlamında tartışmalara konu olmuş; hutbelerin Arapça mı yoksa Türkçe mi okunması gerektiği hususunda farklı görüşler ortaya çıkmıştır. Cumhuriyet'in ilanından sonra ise Türkiye Büyük Millet Meclisi kararıyla hutbelerin Türkçe okunması zorunlu hâle getirilmiştir. Bu çalışmanın temel amacı, hutbelerin Türkçeleştirilmesi sürecine ışık tutan ve dönemin önemli örneklerinden biri olarak kabul edilen Uryânîzâde Ali Vahîd'in Türkçe Hutbeler adlı eserinin 248–355. sayfalarında yer alan hutbeleri latinize ederek, bu metinlerde ele alınan konuların iman-amel bağlamında nasıl işlendiğini ortaya koymaktır. Bu sebeple incelenen hutbeler içerik bakımından tematik olarak sınıflandırlmış; ağırlıklı olarak inanç eksenli temalara yer verildiği tespit edilmiştir. Bu bağlamda, Kıyâmet, Din, Şerîat, Kur'ân-ı Kerîm, Âhiret, Kader, Mahşer ve Cennet gibi kavramların ön planda olduğu görülmüştür. Ayrıca, hutbelerde dinî mesajların yalnızca bireysel sorumluluk ve ibadet bilinci çerçevesinde ele alınmadığı; aynı zamanda toplumsal birlik, yardımlaşma, ahlâkî değerlerin korunması, adalet anlayışının güçlendirilmesi ve ortak bir manevi kimliğin inşası gibi konulara da önemli ölçüde vurgu yapıldığı tespit edilmiştir. Böylece, Uryânîzâde'nin hutbelerinin yalnızca bireyin Allah'a karşı sorumluluklarını hatırlatmakla kalmayıp; toplumsal düzeni güçlendiren, sosyal ilişkileri düzenleyen ve ortak değerleri pekiştiren bir işleve sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Throughout history, sermons have been an important tool in Muslim societies, providing religious information in a simple and understandable language and guiding the religious and moral development of individuals. The sermon tradition, which has continued uninterruptedly throughout Islamic history, was the subject of debates in the last periods of the Ottoman Empire, especially in the context of the language problem; different opinions emerged on whether sermons should be read in Arabic or Turkish. After the proclamation of the Republic, it was made compulsory for sermons to be read in Turkish by the decision of the Grand National Assembly of Turkey. The main purpose of this study is to translate the sermons on pages 248-355 of Uryânîzâde Ali Vahîd's Turkish Hutbeler, which sheds light on the process of Turkification of sermons and is considered as one of the important examples of the period, into Latin alphabet and to reveal how the issues addressed in these texts are handled in the context of belief and practice. For this reason, the analysed sermons were thematically classified in terms of content and it was determined that the themes of belief were predominant. In this context, it was observed that concepts such as Judgement, Religion, Sharia, Holy Quran, Hereafter, Destiny, Judgement and Paradise were at the forefront. In addition, it was determined that the religious messages in the sermons were not only addressed within the framework of individual responsibility and worship consciousness, but also issues such as social unity, solidarity, protection of moral values, strengthening the understanding of justice and the construction of a common spiritual identity were significantly emphasised. Thus, it is concluded that Uryânîzâde's sermons not only reminded the individual of his responsibilities towards God, but also had a function of strengthening social order, regulating social relations and reinforcing common values.
Benzer Tezler
- Uryânîzâde Ali Vahîd'in“Türkçe Hutbeler”kitabının 131-248. sayfalarının latinize edilmesi ve değerlendirilmesi
Transliteration and evaluation of pages 131-248 of Ali Vahîd Uryânîzâde's book 'Turkish Sermons'
HİLAL ÖZSARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMRULLAH FATİŞ
- Uryânîzâde Ali Vahîd'in“Türkçe Hutbeler”adlı kitabının 2-130. sayfalarının latinize edilmesi ve değerlendirilmesi
The latinization and evaluation of pages 2-130. of the book titled“Turkish Sermons”authored by Uryânîzâde Ali Vahîd
ZEYNEP ÖNEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMRULLAH FATİŞ
- Köy Hocası mecmuasının manevi danışmanlık ve rehberlik bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of the village teacher journal (Köy Hocası mecmuası) in the context of spiritual counseling and guidance services
AYŞE SEDEF ASYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinBursa Uludağ ÜniversitesiManevi Danışmanlık ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEFAİL HIZLI
- 19. yüzyıl Osmanlı bürokrasisinde Üryanizade ailesi ve Cemil Molla
The Üryanizade family and Cemil Molla in the 19th century Ottoman bureaucracy
MELEK EYİGÜN
Doktora
Türkçe
2023
TarihYıldız Teknik ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELİM HİLMİ ÖZKAN
- Eyüp Semtinde 18. ve 19. yüzyıl Osmanlı devri anıtsal mimarisi
18 Th. and 19 Th. century Ottoman monumental architecture in Eyüp
KEREM TÜZÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ ÖZER