Uryânîzâde Ali Vahîd'in“Türkçe Hutbeler”adlı kitabının 2-130. sayfalarının latinize edilmesi ve değerlendirilmesi
The latinization and evaluation of pages 2-130. of the book titled“Turkish Sermons”authored by Uryânîzâde Ali Vahîd
- Tez No: 991517
- Danışmanlar: PROF. DR. EMRULLAH FATİŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnanmak, insanın fıtratında var olan bir kavramdır. İslam inancına göre Allah insanları temiz fıtrat üzere yaratmış ve bu yaratılışın korunmasını istemiştir. İnsanın temiz islam fıtratının korunmasında irşat, doğru yola davet ve uyarma önemli bir yer tutmaktadır. Allah'ın emir ve yasaklarını bildirmek insanları hayra, iyiliğe, doğruya çağırmak ve kötülükten sakındırmak için Allah tarafından gönderilen peygamberler bu temiz fıtratın korunması için gayret sarf etmişlerdir. Dini hitabet şekillerinden biri olan hutbe islam inancının Müslümanlara doğru bir şekilde aktarılmasını sağlayan irşad yollarından biridir. İslamın ilk dönemlerinden günümüze kadar gelen hutbe Müslümanların haftalık ve yıllık kitlesel ibadetleri olan cuma ve bayram namazlarında hazır bulunan insanlara inanç, ibadet, ahlak gibi konularda bilgi verme amacını taşımaktadır. Osmanlı devletinin son dönemlerine kadar Arapça okunmuş olan hutbenin Türkçe okunup okunmayacağı gündeme gelmiş ve tartışılmaya başlanmış, cumhuriyetin ilanı ile birlikte de hutbenin dili meclis kararıyla Türkçeye çevrilmiştir. Çalışmamızın konusunu teşkil eden cumhuriyetin ilk yıllarında kaleme alınan Uryânîzâde Ali Vahîd'in“Türkçe Hutbeler”adlı kitabının 2-130. sayfalarında yer alan ilk 14 hutbenin latinize edilmesi Osmanlı devletinden cumhuriyete geçişte toplumun din algısına ışık tutması açısından önem arz etmektedir. Çalışmamızda hutbeleri Osmanlı Türkçesinden günümüz Türkçesine latinize ederek değerlendirmesini yapmış olduk. Hutbeleri konu ve içerik bağlamında değerlendirdiğimizde iman, ibadet, ahlak, eğitim ve toplumsal konular gibi genel başlıkları ilgilendirdiğini gördük. Bununla birlikte cumhuriyetin hemen ilanının ardından kaleme alınan bu eser yeni kurulmuş bir devletin yurttaşlarına hutbe aracılığıyla erişim sağlandığının göstergesi olması bakımından da önem taşımaktadır. Hutbelerde dini yükümlülüklerin öğütlenmesinin yanı sıra o dönemin sosyal ve ekonomik şartları çerçevesinde vatandaşa milli kaynakların iktisadi hayata kazandırılması, çalışma, emek, gayret ya da salgın hastalıklar konusunda aşı yaptırma gibi birtakım ödevler yüklendiğini mülahaza ettik. Yapmış olduğumuz bu çalışmanın dönemin dini algı ve beklentileri hakkında bilgi vermesi ve eserin yazıldığı dönemdeki hutbelerle günümüz hutbeleri arasında mukayese yapabilmesi açısından faydalı olması hedeflenmiştir.
Özet (Çeviri)
Belief is an inherent aspect of human nature. In Islamic thought, God created humankind upon a pure disposition and entrusted its preservation to human responsibility. The safeguarding of this natural state has been supported through guidance, exhortation, and invitation to the right path. Prophets, sent by God to communicate His commands and prohibitions, strove to preserve this purity by calling people to goodness and truth while warning them against evil. Among the forms of religious oratory, the sermon has served as one of the most significant means of conveying Islamic belief to the Muslim community. Since the earliest periods of Islam, sermons have been delivered during collective acts of worship such as the Friday and Eid prayers, aiming to instruct believers on matters of faith, worship, morality, and social conduct. In the final period of the Ottoman Empire, the issue of whether sermons should continue to be delivered in Arabic or in Turkish became a subject of debate. Following the proclamation of the Republic, the language of the sermon was officially changed to Turkish by decision of the parliament. This thesis examines Turkish Sermons by Uryânîzâde Ali Vahîd, a work composed in the early Republican era. The study focuses on the latinization and analysis of the first fourteen sermons (pp. 2–130). The significance of these sermons lies in their ability to shed light on religious perceptions during the transition from empire to republic. By transcribing the sermons from Ottoman Turkish into modern Turkish and analyzing their thematic content, this study identifies major areas of focus including belief, worship, morality, education, and social issues. The analysis further demonstrates that these sermons, written immediately after the establishment of the Republic, reflect the state's effort to communicate with its citizens through religious discourse. Beyond the emphasis on religious obligations, the sermons address contemporary social and economic realities, encouraging citizens to contribute to national resources, to embrace labor and perseverance, and even to comply with public health responsibilities such as vaccination during epidemics. In conclusion, this thesis aims to contribute to the understanding of religious thought and practice in the early Republican period. By contextualizing Uryânîzâde's sermons within their historical and social framework, it provides insight into the transformation of religious discourse in the transition from the Ottoman Empire to the Republic and offers a comparative perspective between past and present sermons.
Benzer Tezler
- Uryânîzâde Ali Vâhîd'in“Türkçe Hutbeler”kitabının 248-355. sayfalarının latinize edilmesi ve değerlendirilmesi
Latinization and evaluation of pages 248–355 of Uryânîzâde Ali Vâhîd's Book“Turkish Sermons”
SALİH YENİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMRULLAH FATİŞ
- Uryânîzâde Ali Vahîd'in“Türkçe Hutbeler”kitabının 131-248. sayfalarının latinize edilmesi ve değerlendirilmesi
Transliteration and evaluation of pages 131-248 of Ali Vahîd Uryânîzâde's book 'Turkish Sermons'
HİLAL ÖZSARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMRULLAH FATİŞ
- Köy Hocası mecmuasının manevi danışmanlık ve rehberlik bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of the village teacher journal (Köy Hocası mecmuası) in the context of spiritual counseling and guidance services
AYŞE SEDEF ASYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinBursa Uludağ ÜniversitesiManevi Danışmanlık ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEFAİL HIZLI
- 19. yüzyıl Osmanlı bürokrasisinde Üryanizade ailesi ve Cemil Molla
The Üryanizade family and Cemil Molla in the 19th century Ottoman bureaucracy
MELEK EYİGÜN
Doktora
Türkçe
2023
TarihYıldız Teknik ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELİM HİLMİ ÖZKAN
- Eyüp Semtinde 18. ve 19. yüzyıl Osmanlı devri anıtsal mimarisi
18 Th. and 19 Th. century Ottoman monumental architecture in Eyüp
KEREM TÜZÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ ÖZER