Tarihi su yapılarının malzeme ve hidrolik açıdan incelenmesi: Ferhat su kanalı örneği
Material and hydraulic investigation of historical water structures: The example of the Ferhat water channel
- Tez No: 991631
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET GÖKDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Civil Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ferhat Su Kanalı, Anadolu'daki Roma dönemine ait en eski mühendislik yapılarından biri olup, taş işçiliği, mühendislik planlaması ve tarihi önemi açısından Türkiye'deki benzer su yapıları arasında ayrıcalıklı bir yere sahiptir. Bu çalışmanın temel amacı, Ferhat Su Kanalı'nın malzeme özelliklerini ve hidrolik performansını mühendislik bilimi açısından değerlendirmektir. Araştırma kapsamında, kanalın farklı kesimlerinden alınan taş numuneleri üzerinde basınç dayanımı, birim hacim ağırlık, yoğunluk, porozite, su emme oranı ve kompasite deneyleri gerçekleştirilmiştir. Deneyler TS EN 1926, TS EN 1936 ve TS EN 13755 standartlar baz alınarak işlemler yapılmış deneyler uygun olarak Baştaş Laboratuvarı'nda yürütülmüştür. Elde edilen ortalama sonuçlar; basınç dayanımı 36,63 MPa, birim hacim ağırlık 2,70 g/cm³, yoğunluk 2,72 g/cm³, porozite %0,12, su emme oranı %0,33 ve kompasite oranı 0,88 şeklindedir. Bu veriler, taş malzemenin yüksek yoğunluklu, düşük gözenekliliğe sahip, su geçirimliliği düşük ve don–çözülme etkilerine karşı dirençli bir yapıda olduğunu göstermektedir. Ayrıca, kanalın mevcut geometrisine dayalı olarak yapılan hidrolik modelleme ve akış analizleri, yapının Roma döneminde uygulanmış özgün eğim ve kesit oranlarıyla hâlâ hidrolik dengeyi koruyabildiğini ortaya koymuştur. Bu durum, Ferhat Su Kanalı'nın sadece bir su iletim hattı değil, aynı zamanda dönemin ileri mühendislik bilgisi ve inşa tekniğinin bir göstergesi olduğunu kanıtlamaktadır. Çalışma sonucunda elde edilen veriler, kanalın koruma, restorasyon ve güçlendirme projelerinde kullanılacak taş ve dolgu malzemelerinin seçimi açısından önemli bir referans niteliği taşımaktadır. Ayrıca, bu araştırma diğer tarihi yapıların bilimsel analizine örnek teşkil edecektir.
Özet (Çeviri)
The Ferhat Water Channel is one of the oldest Roman-era engineering structures in Anatolia, remarkable forits stone masonry, hydraulicdesign, andhistoricalsignificance. Theprimaryaim of thisstudy is toevaluatethematerialpropertiesandhydraulicbehavior of thechannelfrom an engineering perspective. Stone samples collected from different sections of the channel were subjected tocompressive strength, unit weight, density, porosity, water absorption, and compactness (compasity) tests. All tests were performed in accordance with TS EN 1926, TS EN 1936, and TS EN 13755 standards at the Baştaş Laboratory. The experimental results indicated that the average compressive strength was 36.63 MPa, unitweight 2.70 g/cm³, density 2.72 g/cm³, porosity 0.12%, water absorption 0.33%, and compasity 0.88. The sefindings demon stratethat the original stone material is dense, low in porosity, resistantto waterpenetration, and durableagainstfreeze–thawcycles. Hydraulic modeling and flow simulations based on the original geometry revealed that the channel could still maintain hydraulic stability under currentenviron mental conditions. This proves that the structurere presents not only a water transport system but also a manifestation of the advanced engineering knowledge and construction practices of itsera. The findings of this study are valuable for the conservation and restoration of the Ferhat Water Channel, guiding the selection of compatible stone materials. Moreover, the methodological approachprovides a scientific frame work applicableto the study of other historical hydraulic structures in Turkey.
Benzer Tezler
- Tarihi yapıların onarımında kullanılmak üzere puzolan katkılı hidrolik kireç esaslı onarım harcı üretilme olanaklarının araştırılması
A study on hydraulic lime mortars with pozzolan addition for historic masonry repairs
DİLARA GÜR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEDEN ACUN ÖZGÜNLER
- Isı izolasyonu ve dış duvarlarının enerji etkin yenilenmesi
Thermal insulation and retrofitting of the exterior walls
NURAY EVCİL
- Kireç harç ve sıvaların fiziksel ve mekanik özelliklerinin iyileştirilmesi
Improving physical and mechanical properties of lime mortars and plasters
ÖZLEM MAVİ
- Plaster characteristics of historic Eski Hamam in Aydın
Aydın'da bulunan tarihi Eski Hamam'ın sıva özellikleri
FATMA GÜRHAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Mimarlıkİzmir Yüksek Teknoloji EnstitüsüMimari Restorasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN BÖKE