Mûsâ b. Mustafâ el-Filibevî'nin Avâmil-i Birgivî üzerine yazdığı şerh (İnceleme ve tahkik)
Musa b. Mustafa al-Filibevi's commentary on Avamil al-Birgivi (Study and verification)
- Tez No: 991630
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CÜNEYT MARAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Batman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İmam Birgivî'nin Avâmil adlı eserine Mûsâ b. Mustafâ el-Filibevî tarafından yazılmış olan nahiv ağırlıklı şerhin tahkik ve incelemesini içermektedir. Çalışmanın amacı, söz konusu şerhi tahkik ederek Arap dili nahiv geleneği içindeki yerini belirlemektir. Tezimiz üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Arap gramerinin doğuşu ve gelişimi ile âmil, mamûl ve i'râb gibi ilgili kavramlar; ikinci bölümde Birgivî'nin hayatı, Avâmil'i, ve Filibevî'nin şerhi ile ilgili detaylı bilgiler verilmektedir. Üçüncü bölümde ise Filîbevî'nin şerhinin tahkiki ve metin incelemesi yer almaktadır. Filibevî'nin şerhi, Arap dilinin nahiv kurallarını açıklamakta ve Birgivî'nin metnini gramatikal açıdan tahlil etmektedir. Filibevî, gramer kurallarını yalnızca teorik düzeyde ele almamış, konu edindiği metni izah etmek için Kur'ân âyetleri, hadis-i şerifler, Arap şiiri ve atasözlerinden bolca örnek kullanmıştır. Diğer şârihlere göre özellikle hadis ve şiir açıklamalarında daha ayrıntılı, yorumlayıcı ve öğretici bir tarz benimsemesi eseri farklı kılmaktadır. Ayrıca, örnekler ve açıklamalar vasıtasıyla itikadî görüşlere de temas edilmiş; böylece eser, ilmî yönünün yanı sıra dinî-öğretici bir nitelik de kazanmıştır. Tez kapsamında, eserin iki önemli yazma nüshası olan Konya Yusuf Ağa Kütüphanesi nüshası esas alınırken, Beyazıt nüshası tali nüsha olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışma ile Şerhu'l-Avâmil ilk defa bilimsel yöntemlerle tahkik edilerek araştırmacıların kullanımına sunulmuştur. Avâmil şerhleri üzerine karşılaştırmalı incelemelere ve klasik Arapça öğretim geleneğini yeniden değerlendiren araştırmalara önemli bir referans metin sağlaması, açısından çalışma önem arz etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study involves the critical edition (investigation and verification) and analysis of the commentary, which focuses heavily on Arabic syntax (Nahw), written by Musa b. Mustafa al-Filibevi on Imām Birgivi's work titled Avāmil. The purpose of the study is to critically edit the aforementioned commentary and determine its place within the tradition of Arabic syntax (Nahw). Our thesis consists of three chapters. The first chapter provides detailed information regarding the emergence and development of Arabic grammar, along with related concepts such as āmil (governor), mamul (governed), and i'râb (inflection). The second chapter details the life of Birgivî, his Avamil, and Filibevi's commentary. The third chapter presents the critical edition and textual analysis of Filibevi's commentary. Filibevi's commentary elucidates the rules of Arabic syntax and grammatically analyzes Birgivî's text. Filibevî did not merely address the grammatical rules on a theoretical level; he extensively used examples from Qur'anic verses, noble Hadiths, Arabic poetry, and proverbs to explain the text he was commenting upon. What sets this work apart from other commentaries is Filibevi's more detailed, interpretive, and instructive style, especially in his explanations of Hadith and poetry. Furthermore, through examples and explanations, theological (creedal/doctrinal) views) are also touched upon; thus, the work gains a religious-didactic quality in addition to its scholarly aspect. Within the scope of the thesis, the manuscript located in the Konya Yusuf Ağa Library was used as the primary copy, while the Beyazıt manuscript was utilized as the secondary copy, these being two important manuscript versions of the work. With this study, Sharh al-'Avamil has been critically edited for the first time using scientific methods and made available to researchers. The study is significant as it provides an important reference text for comparative analyses of Avamil commentaries and for research that re-evaluates the classical Arabic teaching tradition.
Benzer Tezler
- Mustafa b. Ahmed el-Bosnevî'nin Zübdetü'ş-Şürûhi't-Türkiyye'si
Mustafa b. Ahmed el-Bosnevî 's work named Zübdetü'ş-Sürûhi't-Türkiyye
YAĞMUR GÖKGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıAydın Adnan Menderes ÜniversitesiEski Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN GÜLTEKİN
- Mehmet Efendi'nin el-Hediyye fi Şerhi'l-Cezeriyye adlı eserinin tahkik ve neşri
Investigation and publication of Mehmed Efendi's work al-Hadiyyah fi Sharh al-Jazariyyah
MUSTAFA HUSSEIN HAMAD ALALLO
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinBursa Uludağ ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EFE
- Pįr Mehmed bin Yusuf el Ankaravį'nin Tercümān el-Lüga (Kara Pįrį Lügati)“ ظ ط ض ص ش س ژ ز ر ذ د ”maddeleri: İnceleme - metin
Başlık çevirisi yok
HANDAN AYMELEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
DilbilimPamukkale ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TURGUT TOK
- Gelibolulu Mustafa Ali'nin Zübdetü't-Tevarih adlı eserinin 1-111. varaklar arası edisyon kritiği
Editional critique of Zübdetü't-Tevarih by Mustafa Ali of Gelibolu leaves between 1-111.
MUHAMMET FATİH DUMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
DinDokuz Eylül Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MEHMET ŞEKER
- موغولتاي بن قليج (المتوفى سنة 762هـ/1361م) وكتابه «المعراج الشريف»
Moğultay B. Kılıç (d. 762/1361) and his work titled Al- Mi'râcü'ş-Şerif
HIDIR HASAN
Yüksek Lisans
Arapça
2024
DinHarran Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDURRAHİM ARSLAN