Otomotiv vites kutularında kullanılan sürtünme malzemesinin matematik modelinin geliştirilmesi
A mathematical model development for automotive gearbox clutch material
- Tez No: 991657
- Danışmanlar: DOÇ. DR. LEVENT YÜKSEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Makine Mühendisliği, Otomotiv Mühendisliği, Mechanical Engineering, Automotive Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Otomotiv Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kuru tip çift kavramalı otomotiv vites kutusu sistemlerinde kullanılan kavramanın içerisindeki sürtünme malzemelerinin (balatalarının) sıcaklığa bağlı davranışı, sistemin çalışma karakteristiklerini doğrudan etkilemektedir. Özellikle sıcaklık arttığında sürtünme katsayısında gözlenen düşüş, kavrama anındaki dinamikleri önemli ölçüde değiştirdiği bilinmektedir. Bu tez çalışmasında, kuru tip çift kavrama yapısında kullanılan balata malzemesinin sıcaklık ve zamana bağlı sürtünme tepkisi deneysel olarak incelenmiş olup ayrıca malzemenin yüzey topografyasını değerlendirmek için optik mikroskop ile yüzey pürüzlülüğü analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu yüzey ve tribolojik bulgular birlikte değerlendirilerek sürtünme davranışıyla ilişkileri ortaya konmuştur. Deneysel çalışmalarda, aynı marka ve model araçlarda görev yapmış iki farklı kilometredeki aynı özelliklere sahip otomatik vites kutusundaki kuru tip çift kavramalar kullanılmış, kavrama balata numuneleri hem ortam sıcaklığında hem de 100°C'de, bir tribometre test cihazı üzerinde test edilmiştir. Test süresince sürtünme katsayısı sürekli kaydedilmiş ve özellikle yüksek kilometreli numunelerde 100°C koşulunda belirgin bir düşüş olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen sürtünme katsayısı-zaman verileri, sistem düzeyi etkileri incelemek amacıyla MATLAB (Simulink) tabanlı bir kavrama modeline entegre edilmiş ve modelden açısal kayma hızına ilişkin çıktılar alınmıştır. Sayısal analizler, sürtünme katsayısındaki azalmanın kavrama geçiş süresini uzattığını ve kayma hızını artırdığını göstermiştir. Sonuç olarak, sıcaklık ve zamana bağlı sürtünme değişimlerinin vites kutusu sisteminin genel davranışını nasıl şekillendirdiği nicel olarak ortaya konmuştur. Elde edilen bulguların, kuru tip çift kavramalı vites kutusu uygulamalarında hem kontrol stratejilerinin geliştirilmesi hem de balata tasarımı ve parametre optimizasyonu için önemli bir rehber niteliği taşıdığı görülmüştür.
Özet (Çeviri)
The temperature-dependent behavior of the friction materials (clutch linings) used in dry dual-clutch automotive transmission systems has a direct influence on the overall operating characteristics of the system. In particular, the decrease in friction coefficient observed at elevated temperatures significantly affects the dynamics of the engagement process. In this thesis, the friction response of the clutch lining material used in a dry dual-clutch structure was experimentally examined as a function of temperature and time; additionally, surface roughness analyses were conducted using an optical microscope to evaluate the surface topography of the material. These surface and tribological findings were interpreted together to reveal their relationship with the friction behavior. In the experimental phase, two dry-type dual clutch assemblies of identical specification but different mileage in automatic transmission, obtained from vehicles of the same make and model, were tested using a tribometer under ambient and 100 °C conditions. Throughout the tests, the friction coefficient was continuously recorded, and a distinct reduction at 100°C was observed, especially in high-mileage samples. The obtained friction-coefficient-versus-time data were integrated into a MATLAB-Simulink based clutch model to investigate system-level effects, and the model produced outputs related to angular slip speed. Numerical analyses showed that the reduction in friction coefficient leads to longer engagement durations and an increase in slip speed. In conclusion, the quantitative influence of temperature- and time-dependent friction variations on the overall behavior of the transmission system has been demonstrated. The findings indicate that these results provide valuable guidance for the development of control strategies, as well as for the optimization of lining design and parameters, in dry dual-clutch transmission applications.
Benzer Tezler
- Modelling and state of charge estimation for lithium-ion batteries
Lityum-iyon bataryalarda modelleme ve şarj durumu kestirimi
OZAN ÖZAY
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Mekatronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiMekatronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OVSANNA SETA ESTRADA
- Otomobillerde kullanılan otomatik vites kutuları ve sonlu elemanlar yöntemi ile planet dişili mekanizmasının analizi
Automatic transmissions used in automobiles and analysis of planetary gear mechanism with finite element method
MEHMET EMİN SEYREK
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Makine MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. FERHAT DİKMEN
- Taşıt vites kutularındaki ısı transferinin matematiksel modellenmesi
Mathematical model of vehicle gearbox heat transfer
ATA YİĞİT YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Makine MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. LEVENT YÜKSEK
- Transmisyon kavramalarınının modellenmesi ve kontrolü
Modeling and control of transmission clutches
SEYİT ALİ YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Otomotiv MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUZAFFER METİN