Safevi Devleti'nde gayrimüslimlerin durumu
The status of non-muslims in the Safavid State
- Tez No: 991692
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULLAH GÜNDOĞDU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Gayrimüslimlerin bölgedeki kadim tarihi XVI. yüzyıldan çok daha önce başlamış olsa da Şii devlet prensipleri altındaki yaşamları; Safevi şahları tarafından başlatılan toplumsal ve siyasi dönüşümün aktörleri olması bakımından ayrıca önemli olmuştur. Bir Sünni tarikattan Şii devlete evrilme süreci İran toplumunda da dönüşümün başladığı yıllar olmuştur. XVII. yüzyılda İran'daki en önemli olgu göçtür. Devletin henüz kuruluş aşamasından Anadolu'dan İran'a gelen Türkmenler ilk insan kaynağını oluştururken Kafkasya seferleriyle bölgeye getirilen gayrimüslimler özellikle Ermeni, Gürcü ve Çerkezler zamanla askeri ve bürokratik kadroları ele geçirmişlerdir. Gayrimüslim olarak tanımlanan kişilerin Safevi idaresindeki hukukları On İki İmam Şiiliği prensiplerine göre belirlenmiştir. Safevi Devleti'nin Avrupa ile geliştirdiği yakın ticari ve siyasi ilişkiler; rakip Sünni devletlerle münasebetler ve devletin kurucu unsuru olan Kızılbaşların yerini alacak bir güç arayışında olmaları gayrimüslimleri daha etkin hale getirmiştir. Bunlar arasında Ermeniler, Safeviler devri İran'ına en fazla iz bırakan topluluk olmuştur. Şah Abbas I ile başlayan reform hareketleri sonucu devletin kuruluş ilkeleri de değişmeye başlamıştır. Genel çerçevede gayrimüslimlerin değişen konumları da bu pragmatist politikanın eseridir. Baskı dönemlerinde yoğun din değiştirme propagandasına maruz kalmışlar ancak koşullar düzeldiğinde yeniden eski dinlerine dönmüşlerdir. Safevilerin baskı ve göç ettirme uygulamaları sadece gayrimüslimlere değil Şii olmayan Müslüman gruplara da ulaşmıştır. Baskı yılları dışında gayrimüslimler genelde iyi koşullarda yaşamışlardır. Dillerini muhafaza eden Yahudiler, kültürel ve ekonomik faaliyetleri yoğun bir şekilde yürüten Ermeniler, askeri ve idari işlerde yükselen Gürcüler buna iyi birer örnektir.
Özet (Çeviri)
Although the ancient history of non-Muslims in the region began long before the 16th century, their existence under the principles of the Shia state was particularly significant, as they were actors in the social and political transformation initiated by the Safavid shahs. The evolution from a Sunni sect to a Shia state also marked the beginning of a transformation in Iranian society. Migration was the most significant phenomenon in Iran in the 17th century. Turkmens arriving in Iran from Anatolia during the state's early stages of establishment constituted the initial human resources, while non-Muslims brought to the region during the Caucasian campaigns, particularly Armenians, Georgians, and Circassians, gradually took over military and bureaucratic positions. The laws of those defined as non-Muslims under Safavid rule were determined according to the principles of Twelver Shiism. The Safavid State's close commercial and political relations with Europe, its relations with rival Sunni states, and its search for a power to replace the Qizilbash, the founding element of the state, further empowered non-Muslims. Among these, Armenians were the community that left the most significant mark on Safavid Iran. The reform movements that began with Shah Abbas I led to changes in the state's founding principles. The changing position of non-Muslims was also a result of this pragmatist policy. During periods of oppression, they were subjected to intense proselytizing, but when conditions improved, they returned to their former religions. The Safavid practices of oppression and displacement reached not only non-Muslims but also non-Shia Muslim groups. Except for the years of oppression, non-Muslims generally lived in good conditions. Jews who preserved their language, Armenians who engaged in intensive cultural and economic activities, and Georgians who rose in military and administrative positions are good examples of this.
Benzer Tezler
- Safevi Devleti'nde mezhep çekişmesinin siyasete etkisi
The effect of sectarian conflict on politics in the Safavid State
HASAN ALİ TARIN
- XVI. yüzyılın ilk çeyreğinde Osmanlı Devleti'nde Safevi imajı
The image of Safevian in Ottomon State in the first quarter of XVI. century
ZEYNEP DEDE
- Osmanlı Devleti'nde İran'dan gelen âlimler ve zanaatkârlar (1500-1750)
Scientist and craftsmen from Iran in the Ottoman Empire (1500-1750)
SEVDA ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
TarihAğrı İbrahim Çeçen ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRAH İSTEK
- Safevi Devleti'nin Doğu politikası (1501-1736)
Safavids' Eastern policy
RAHİM FARZAM
Doktora
Türkçe
2022
TarihEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN HÜSEYİN ADALIOĞLU
- Osmanlı Devleti'nde çok yönlü bir ulema ailesi: Hocazâdeler
A versatile family in the Ottoman State: Khodjazadas
SADIK TEZİN
Doktora
Türkçe
2022
TarihMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER İŞBİLİR