Pistacia atlantica Desf. tohumlarında poliploidi teşviki üzerinde araştırmalar
Investigations on polyploidy induction in Pistacia atlantica Desf. seeds
- Tez No: 991832
- Danışmanlar: PROF. DR. BEKİR EROL AK, DR. ÖĞR. ÜYESİ HEYDEM EKİNCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Poliploidi, bitkilerde kromozom sayısının katlanmasıyla ortaya çıkan; hücre, doku ve organlarda önemli morfolojik ve fizyolojik değişimlere yol açan bir ıslah yöntemidir. Anaç ıslahında poliploidi, stres toleransının artırılması, büyüme karakterlerinin düzenlenmesi ve aşı uyumunun iyileştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda antimitotik ajanlar kullanılarak poliploidi indüksiyonu, meyve türlerinde yeni ve üstün anaçların geliştirilmesine yönelik etkili bir yöntem olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışma, Pistacia atlantica Desf. (Atlantik sakızı) tohumlarında orizalinin farklı doz ve uygulama sürelerinin poliploidi teşviki üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Küresel ölçekte artan antepfıstığı anacı gereksiniminin karşılanmasına katkı sağlamak hedefiyle, çimlenmiş Atlantik sakızı tohumlarına kotiledon döneminde 50, 100 ve 200 µM orizalin dozları 24, 48 ve 96 saat sürelerle uygulanmıştır. Orizalin uygulamalarının etkileri; sürgün ucu canlılık oranı, sürgün uzunluğu ve çapı gibi morfolojik özelliklerin yanı sıra stoma yoğunluğu, stoma boyutları ve stoma bekçi hücrelerindeki kloroplast sayıları gibi anatomik ve sitolojik parametreler üzerinden değerlendirilmiştir. Ayrıca, poliploidi indüksiyonunun doğrulanması amacıyla flow sitometri (FC) analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, orizalin uygulamalarının tüm doz ve sürelerde sürgün ucu canlılık oranlarını kontrol grubuna kıyasla azalttığını, bu azalmanın özellikle yüksek doz ve uzun süreli uygulamalarda daha belirgin olduğunu göstermiştir. Orizalin uygulamaları sürgün uzunluğu ve sürgün çapında da azalmaya neden olmuş, vejetatif gelişimin baskılandığı belirlenmiştir. Stoma analizleri sonucunda, uygulamalarla birlikte stoma yoğunluğunun azaldığı, buna karşılık bazı uygulamalarda stoma uzunluğu ve genişliğinde artış meydana geldiği saptanmıştır. Stoma bekçi hücrelerindeki kloroplast sayıları ise kontrol grubuna kıyasla bazı uygulamalarda artış göstermiştir. Kloroplast sayımı ile poliploidiye işaret eden örneklerde yapılan flow sitometri analizleri sonucunda, 200 µM dozunda 96 saat süreyle uygulama yapılan bitkide bir adet miksoploid birey tespit edilmiştir. FC analizlerinden elde edilen bulgular, kloroplast sayımı sonuçlarıyla paralellik göstermiştir. Sonuç olarak, Pistacia atlantica anaçlarında orizalin uygulamaları ile poliploidi indüksiyonunun mümkün olduğu, ancak başarı oranının düşük olduğu ve uygulama doz ile sürelerinin anaç canlılığı ile poliploidi oluşumu arasında hassas bir denge gerektirdiği anlaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Polyploidy is a breeding method that arises from the multiplication of chromosome numbers in plants and leads to significant morphological and physiological changes in cells, tissues, and organs. In rootstock breeding, polyploidy is of great importance in terms of enhancing stress tolerance, regulating growth characteristics, and improving graft compatibility. In this context, polyploidy induction using antimitotic agents is considered an effective approach for the development of new and superior rootstocks in fruit species. This study was conducted to determine the effects of different doses and application durations of oryzalin on polyploidy induction in the seeds of Pistacia atlantica Desf. (Atlantic pistachio). With the aim of contributing to the increasing global demand for pistachio rootstocks, germinated P. atlantica seeds at the cotyledon stage were treated with oryzalin at doses of 50, 100, and 200 µM for 24, 48, and 96 hours. The effects of oryzalin applications were evaluated based on morphological characteristics such as shoot apex survival rate, shoot length, and shoot diameter, as well as anatomical and cytological parameters including stomatal density, stomatal dimensions, and chloroplast number in stomatal guard cells. In addition, flow cytometry (FC) analyses were performed to confirm polyploidy induction. The results indicated that oryzalin treatments reduced shoot apex survival rates at all doses and durations compared to the control, with more pronounced reductions observed at higher doses and longer application periods. Oryzalin applications also caused decreases in shoot length and shoot diameter, indicating suppression of vegetative growth. Stomatal analyses revealed a decrease in stomatal density following treatments, while increases in stomatal length and width were observed in some applications. The number of chloroplasts in stomatal guard cells increased in certain treatments compared to the control. As a result of flow cytometry analyses performed on samples showing indications of polyploidy based on chloroplast counts, one mixoploid individual was detected in the seedling treated with 200 µM oryzalin for 96 hours. The findings obtained from FC analyses were consistent with the results of chloroplast counting. In conclusion, polyploidy induction in Pistacia atlantica rootstocks through oryzalin application is possible; however, the success rate was low, and it was determined that application dose and duration require a delicate balance between rootstock viability and polyploidy induction.
Benzer Tezler
- Sakız ağacı (Pistacia lentiscus L.)'nın pistacia anaçları (Pistacia vera L., Pistacia khinjuk Stocks, Pistacia atlantica Desf., Pistacia terebinthus L.) üzerine in vitro mikroaşılanması
In vitro micrografting of lentisk (Pistacia lentiscus L.) on Pistacia species (Pistacia vera L., Pistacia khinjuk Stocks, Pistacia atlantica Desf. and Pistacia terebinthus L.)
NAZAN ÇALAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2013
BiyoteknolojiDicle ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ONAY
YRD. DOÇ. DR. HAKAN YILDIRIM
- Bazı büyüme düzenleyicilerin ve fenolik billeşiklerin atlantik sakızı (Pistacia atlantic Desf.) tohumlarının çimlenmesi ve çöğür gelişimi üzerine etkileri
Effects of some growth regulators and phenolic compounds on seed germination and seedling growth of Pistacia atlantica Desf
MİNE ULUTÜRK
- Kahramanmaraş yöresinde bulunan farklı buttum (pistacia khinjuk) ve atlantik sakızlarının (pistacia atlantica) bazı fenolojik, morfolojik ve pomolojik özellikleri ile tohum çimlenme durumlarının belirlenmesi
Determination of some phenological, morphological and pomological characteristics and seed germination of different buttum (pistacia khinjuk) and atlantic gums (pistacia atlantica) in Kahramanmaraş region
SELMAN ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
ZiraatKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF NİKPEYMA
- Antepfıstığı anaçlarının doku kültürü yöntemleriyle kitle üretimi ve üretim sırasında karşılaşılan sorunların çözümü
Başlık çevirisi yok
HADİŞE ŞEN YÜCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1995
ZiraatÇukurova ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELİM ÇETİNER
- Antepfıstığında çeşitli pistacian anaçlarıyla fidan yetiştirme süresini kısaltma üzerinde araştırmalar
Investigations on the shortening of the nursey plant growing period with several pistacia rootstocks in pistachio nut
YUSUF NİKPEYMA