Sâmânîler döneminde ilmî hayat (875-1005)
Scientific life in the Samanid period (875-1005)
- Tez No: 991885
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA DEMİRCİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarih Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
X. yüzyıl, Sâmânîler idaresindeki Mâverâünnehir'in, ilmî faaliyetlerin zirveye ulaştığı en parlak dönemlerinden biridir. Başkenti Buhara olan Sâmânî Devleti, bölgeyi idare ettiği süre boyunca ilmî hayata yönelik gelişmeleri desteklemiş, emîrler, vezirler ve yerel idareciler ilmî çevrelerin teşekkülünde himayeci bir rol üstlenmişlerdir. Sâmânîler döneminde ilmî hayatı konu alan bu çalışma, 875-1005 yılları arasını ele almaktadır. Tezde, Sâmânîler devrinde Mâverâünnehir'de ilmî uyanışın nasıl ortaya çıktığı ve hangi sebepler ile unsurlar etrafında şekillendiği ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Çalışmada Sâmânî emîrlerinin ilmî faaliyetlere sağladıkları destek, ulemâya devlet kademelerinde görevler tevdi edilmesi ve ilmî müesseselerin gelişimi, ilmî hayatın teşekkülünde tesirli unsurlar olarak ele alınmaktadır. Sâmânîler devrinde kıraat, tefsir, hadis, fıkıh, kelâm ve tasavvuf gibi İslâmî ilimler ile felsefe, tıp, matematik, geometri ve astronomi gibi aklî ilimler, bu alanlarda faaliyet gösteren âlimler ve eserleri üzerinden incelenmektedir. Ayrıca coğrafya ve tarih yazıcılığının dönemin entelektüel ortamındaki yeri değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
The tenth century represents one of the most significant periods in which scholarly activity reached a high level in Mawarannahr under Samanid rule. The Samanid state, with Bukhara as its capital, consistently supported intellectual life throughout its administration of the region. Emirs, viziers, and local officials played a patronal role in the formation of scholarly circles and contributed to the development of an academic environment. This study examines scholarly life in Mawarannahr during the Samanid period between 875 and 1005. The thesis aims to identify how the intellectual awakening in Transoxiana emerged and the factors that shaped it during this period. The thesis analyzes the patronage of the Samanid rulers, the appointment of scholars to administrative positions, and the development of scholarly institutions as influential elements in the formation of intellectual life. It examines Islamic disciplines such as Qur'anic recitation, exegesis, hadith, jurisprudence, kalam, and sufism, alongside rational sciences including philosophy, medicine, mathematics, geometry, and astronomy, through the works of scholars active in these fields. In addition, the place of historical and geographical writing in the intellectual climate of the period is evaluated.
Benzer Tezler
- Fergana bölgesine İslamiyetin girişi ve yayılışı
Entering Islam and its developing in Fergana region
ALİ JUSUBALİEV
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
TarihAnkara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÖZDEMİR
- Tevaifü'l-Muluk'tan Büyük Selçuklu Devleti sonuna kadar Nîşâbur'da eğitim ve dinî hayat (819-1157)
Education and religious life in Nishapur from The Tevaifu'l-Muluk to the end of The Great Seljuk Empire (819-1157)
AYŞE BÜŞRA YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYDIN USTA
- İslâm fetihlerinden Saffârîler Devleti'nin sonuna kadar Sîstân (Coğrafya, siyasî tarih, sosyoekonomik hayat, ilmî ve kültürel hayat)
Sîstân from the Islamic conquests until the end of the Saffârid State (Geography, political history, socioeconomic life, scientific and cultural life)
SENA SARAÇ
Doktora
Türkçe
2026
TarihMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYDIN USTA
- Gazneli Mahmut'un askeri seferleri
Military campaigns of Mahmut of Ghazni
AYŞE DAŞKIN KURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
TarihHitit Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AZİMLİ
- Fethinden Büveyhiler'e kadar Kazvin tarihi (24-323/ 644-934)
The history of Qazvin from its conquest to the Buwayhids
HİLAL TÜFENK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
TarihMarmara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN AYDINLI