Geri Dön

On sekiz yaş ve altı çocuklarda otizm beslenme alışkanlıkları ölçeğinin oluşturulması

Development of the autism nutrition habits scale for children aged eighteen years and under

PDF İndir

  1. Tez No: 991998
  2. Yazar: FATMA BURCU DOĞANÇ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. NİMET EMEL LÜLECİ, PROF. DR. SEYHAN HIDIROĞLU
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Beslenme ve Diyetetik, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Halk Sağlığı, Nutrition and Dietetics, Child Health and Diseases, Public Health
  6. Anahtar Kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu, beslenme, ölçek geliştirme, faktör analizi, geçerlik, güvenirlik, Autism Spectrum Disorder, nutrition, scale development, factor analysis, validity, reliability
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Marmara Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Giriş: Bu araştırma, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanısı olan çocukların yeme davranışları, beslenme alışkanlıkları ve sindirim sistemiyle ilişkili sorunlarını Türk kültürel bağlamı içinde çok boyutlu olarak değerlendirebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmek amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada geliştirilen Otizm Beslenme Alışkanlıkları Ölçeği (OBAÖ), çocukların geleneksel beslenme pratikleri ve ebeveynlerin çocuk beslenmesine yönelik algıları dikkate alınarak oluşturulmuştur. Yöntem: Metodolojik tipte bir araştırmadır. Araştırmanın örneklemini İstanbul'da ikamet edip 3-18 yaş arasında OSB'li çocuğu olan 342 ebeveynden toplanan veriler oluşturmuş, ancak yedi katılımcının baba olması nedeniyle analizler yalnızca 335 anne üzerinden gerçekleştirilmiştir. Literatür taraması ve OSB'li çocuğu olan 10 ebeveyn ile yapılan derinlemesine görüşmeler neticesinde kapsamlı bir ölçek hazırlanmıştır. Kapsam geçerliliği için uzman görüşleri alınmıştır. Açımlayıcı faktör analizi ile yapı geçerliliği ve faktörler belirlenmiştir. Güvenirlik analizleri Cronbach's alpha ile gösterilmiştir. Bulgular: Altmış üç maddelik taslak ölçeğe 16 uzmandan görüş alınmıştır. Kapsam geçerlilik analizleri ve uzman görüşleri sonrası 34 madde ölçekten çıkarılmıştır. Faktör analizine madde-toplam korelasyonları 0,20 ve ortak varyans değeri 0,50 altında olan 3 madde uygun bulunmamıştır. Binişik/çapraz yüklenmesi olan 6 madde daha taslak ölçekten çıkarılmıştır. Nihai ölçeğin 20 soru ve beş alt boyuttan oluştuğu belirlenmiştir. Bu alt boyutlar; Sindirim Sistemi Sorunları/Başa Çıkma, Besin Seçiciliği, Katkılı/Şekerli Gıdaların Davranışsal Etkisi, Ritüelleşmiş Yeme Davranışları ve Yeme Ortamı Seçiciliği olarak adlandırılmıştır. Ölçeğin Kaiser-Meyer-Olkin Testi ve Barlett Testi değerleri sırasıyla 0,785 ve <0,001'dir. Anti-imaj korelasyon matrisi değerlendirildiğinde MSA değerlerinin 0,544 ile 0,932 arasında değiştiği gözlenmiştir. 20 maddelik taslak ölçeğin varyans analizi sonuçlarında ölçeğin 5 faktörü toplam varyansın %67,774'ünü açıklamaktadır. Ölçeğin Cronbach's alfa katsayısı 0,718 olarak hesaplanmış olup alt boyutlarda Cronbach's alfa değerinin 0,932-0,488 arasında değiştiği saptanmıştır. OBAÖ'nin alt boyutlarının yakınsak ölçek olan BAMBI ölçeğinin alt boyutları ile korelasyon katsayıları genel olarak düşük–orta düzeyde tespit edilmiştir. Sonuç: Sonuç olarak OBAÖ, OSB'li çocukların beslenmeyle ilişkili davranışlarını değerlendirebilen, çok boyutlu ve genel olarak güvenilir bir ölçme aracı olarak ortaya konmuştur. Ölçeğin klinik uygulamalarda ve gelecekte yapılacak araştırmalarda kullanılması, otizmde beslenme sorunlarının daha bütüncül biçimde anlaşılmasına katkı sağlayacaktır.

Özet (Çeviri)

Introduction: This study was conducted to develop a valid and reliable measurement tool that can multidimensionally evaluate eating behaviors, dietary habits, and digestion-related problems of children diagnosed with Autism Spectrum Disorder (ASD) within the Turkish cultural context. The Autism Nutrition Habits Scale (ANHS) developed in this study was constructed by taking into account traditional dietary practices and parents' perceptions regarding child nutrition. Methods: This is a methodological study. The study sample consisted of data collected from 342 parents of children with ASD, between 3-18 years old, residing in Istanbul; however, since seven participants were fathers, the analyses were conducted only with data obtained from 335 mothers. Based on a literature review and in-depth interviews conducted with 10 parents of children with ASD, a comprehensive scale was prepared. Expert opinions were obtained to assess content validity. Construct validity and factor structure were determined using exploratory factor analysis. Reliability analyses were evaluated using Cronbach's alpha. Correlation coefficients with the convergent scale BAMBI were generally found to be at low to moderate levels. Results: Expert opinions were obtained from 16 specialists for the initial draft scale consisting of 63 items. Following content validity analyses and expert evaluations, 34 items were removed from the scale. In the factor analysis, three items were deemed inappropriate due to item–total correlation coefficients below 0.20 and communality values below 0.50. Additionally, six items with overlapping or cross-factor loadings were excluded from the draft scale. The final version of the scale was determined to consist of 20 items across five subscales. These subscales were labeled as Gastrointestinal Problems/Coping, Food Selectivity, Behavioral Effects of Processed/Sugary Foods, Ritualized Eating Behaviors, and Eating Environment Selectivity. The Kaiser–Meyer–Olkin measure of sampling adequacy and Bartlett's test of sphericity yielded values of 0.785 and <0.001, respectively. Evaluation of the anti-image correlation matrix indicated that MSA ranged from 0.544 to 0.932. According to the variance analysis results, the five-factor structure of the 20-item scale explained 67.774% of the total variance. The overall Cronbach's alpha coefficient of the scale was calculated as 0.718, while Cronbach's alpha values for the subscales ranged between 0.488 and 0.932. Convergent validity analysis showed that the correlation coefficients between the subscales of the ANHS and those of the BAMBI scale, used as a convergent measure, were generally at low to moderate levels. Conclusion: In conclusion, the ANHS was established as a multidimensional and generally reliable measurement tool capable of assessing nutrition-related behaviors in children with ASD. The use of this scale in clinical practice and future research may contribute to a more comprehensive understanding of nutritional problems in autism.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    974370

    Özel gereksinimli çocukların beslenme alışkanlığı, beslenmedurumları ile bakım verenlerin beslenme bilgi düzeylerinin belirlenmesi

    Nutritional habits and nutritional status of children with specialneeds, and the nutritional knowledge levels of their caregivers

    MELİS RIDVANOĞULLARI DÖNGER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Beslenme ve DiyetetikBaşkent Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. GÜL KIZILTAN

  2. Tez No

    464772

    Otistik çocuklarda görülen davranış problemlerinin azaltılmasında hareket eğitimi ve fiziksel aktivitelerin ilişkisi

    Correction of behavior problems in children with autism education and physical activity relationship of action

    HULUSİ ALP

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    SporCelal Bayar Üniversitesi

    Beden Eğitimi Öğretmenliği Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN ÇAMLIYER

  3. Tez No

    907275

    Augmented reality application in education of children with autism

    Otizmli çocukların eğitiminde artırılmış gerçeklik uygulaması

    ONAT KORUCU

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2022

    Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik Üniversitesi

    Oyun ve Etkileşim Teknolojileri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)

    PROF. HATİCE KÖSE

  4. Tez No

    516836

    Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların biçim-sözdizimsel dil özelliklerinin incelenmesi

    Investigation of morphosyntactic language properties of children with autism spectrum disorder

    CEYHUN SERVİ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Eğitim ve ÖğretimAnkara Üniversitesi

    Özel Eğitim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. İNAYET FUNDA ACARLAR

  5. Tez No

    551796

    Otizm spektrum bozukluğuna (OSB) yönelik toplumsal tutumlar ölçeği'nin Türkçe uyarlaması ve öğretmenlerin OSB'ye yönelik tutumlarının değerlendirilmesi

    Adapting the scale of attitudes towards autism spectrum disorders (ASD) for Turkish and evaluating the attitudes towards ASD of teachers

    SELMA BATUM

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesi

    Özel Eğitim Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AYDAN AYDIN

Geri Dön