Kronik ruhsal hastalığı olan yakınlarına bakım verenlerde bakım veren yükü, depresyon, kaygı ve stres belirtilerini yordayan risk ve koruyucu faktörlerin incelenmesi
Investigation of risk and protective factors predicting caregiver burden, depression, anxiety and stress symptoms in caregivers of relatives with chronic mental illness
- Tez No: 992017
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZEYNEP TÜZÜN GÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı kronik ruhsal hastalıklara sahip yakınlarına bakım verenlerde atıf stilleri, psikolojik dayanıklılık ve duygu düzenleme becerilerinin bakım veren yükü, depresyon, kaygı ve stres belirtileri üzerindeki yordayıcı etkisini incelemektir. Araştırmanın örneklemini kronik bir ruhsal hastalığa sahip bir yakınına bakım veren 18-65 yaş arasındaki 84 yetişkin oluşturmuştur. Araştırma verileri, Demografik Bilgi Formu, Zarit Bakıcı Yük Ölçeği, Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği (DASÖ 21), İçsel, Kişisel ve Durumsal Atıflar Ölçeği, Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği ve Duygu Düzenleme Becerileri Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma sorularının incelenmesi amacıyla Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi, Tek Yönlü Çok Değişkenli Varyans Analizi (MANOVA) ve Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi yürütülmüştür. Araştırma bulguları, bakım veren yükü ile depresyon, kaygı ve stres belirtileri arasında orta ve yüksek düzeyde anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Demografik değişkenler incelendiğinde; bakım verenin yaşı, hastanın tanı süresi ve bakım verme süresinin depresyon, kaygı ve stres belirtileriyle negatif yönde ilişkili olduğu, kadın bakım verenlerin stres belirtilerinin erkek bakım verenlere kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Bakım verilen kişinin psikolojik sıkıntı düzeyinin bakım verenin depresif belirtilerini anlamlı biçimde yordadığı bulunmuştur. Atıf stilleri, psikolojik dayanıklılık ve duygu düzenleme becerilerinin bakım veren yükü ile depresyon, kaygı ve stres belirtilerini doğrudan yordamadığı saptanmıştır. Bu bulgu, bakım verme sonuçlarının psikolojik özelliklerden ziyade bakım sürecinin özellikleriyle daha yakından ilişkili olabileceğine işaret etmektedir. Elde edilen bulgular alanyazın ışığında tartışılmıştır. Son olarak araştırmanın klinik doğurguları ve sınırlılıkları değerlendirilmiş ve gelecekte yapılacak araştırmalar için öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to investigate the predictive effects of attributional styles, resilience and emotion regulation skills on caregiver burden, symptoms of depression, anxiety and stress among caregivers of individuals with chronic mental illnesses. The sample consisted of 84 adults aged 18-65 years who were providing care for a relative with a chronic mental illness. Data were collected using the Demographic Information Form, Zarit Caregiver Burden Scale, Depression Anxiety and Stress Scale (DASS-21), Internal, Personal and Situational Attributions Questionnaire, Resilience Scale for Adults and Emotion Regulation Skills Questionnaire. Pearson Product–Moment Correlation Analysis, One-Way Multivariate Analysis of Variance (MANOVA) and Multiple Linear Regression Analysis were conducted to investigate the research questions. The results indicated moderate to high significant relationships between caregiver burden and depression, anxiety and stress symptoms. Regarding demographic variables, caregiver age, duration of diagnosis and duration of caregiving were negatively associated with depression, anxiety and stress symptoms, whereas female caregivers reported significantly higher levels of stress than male caregivers. The psychological distress level of the care recipient was found to be a significant predictor of depressive symptoms in caregivers. Attributional styles, resilience and emotion regulation skills did not have a direct predictive effect on caregiver burden, depression, anxiety or stress symptoms. This finding suggests that caregiving outcomes may be more closely related to characteristics of the caregiving process rather than psychological traits. The findings were discussed in relation to the literature. Finally, the clinical implications and limitations of the study were evaluated and suggestions for future research were presented.
Benzer Tezler
- Bipolar bozukluk hastalarında ve ailelerinde psikolojik dayanıklılık ve ilişkili faktörler
Psychological resilience and related factors in bipolar disorder patients and their families
MERVE ZEREN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA ÖZLEM ORHAN
- COVID-19'lu hastalara bakım veren hemşirelerin ruhsal etkilenme durumlarının belirlenmesi
Determination of mental affect status of nurses caring for patients with COVID-19
HANIMGÜL DOKUMACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikiyatriEge ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHİRE OLCAY ÇAM
- Psikiyatri hastalarına bakım verenlerin bakım verme yükünün değerlendirilmesi
Evaluation of the caregiver burden of psychiatric patients
KURTULUŞ DAYAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiTrakya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖNDER SEZER
- Konya ilinde evde bakım ihtiyacı olan bireylere bakım verenlerin bakım yükünün, yaşam kalitesinin ve bunlarla ilişkili faktörlerin belirlenmesi
Determining the care burden, quality of life and related factors of caregivers for individuals in need of homecare in Konya
HÜLYA DUMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Halk SağlığıNecmettin Erbakan ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. LÜTFİ SALTUK DEMİR
- Epilepsi hastalarına bakım verenlerin bakım verme yükünün incelenmesi
An analysis of caregiver burden of people providing care for patients with epilepsy
NESİBE NEŞE SEDEF
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
HemşirelikÇukurova ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
ÖĞR. GÖR. GÜLŞAH TANRIVERDİ