Hipertansiyon hastalarında tedaviye uyum: Hill-Bone ölçeği ile bir değerlendirme
Treatment adherence in hypertension patients: an evaluation with the Hill-Bone scale
- Tez No: 992068
- Danışmanlar: PROF. DR. SEÇİL ARICA, DR. HATİCE RUMEYSA SELVİ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Hipertansiyon, Tedavi Uyumu, Hill-Bone Ölçeği, Aile Hekimliği, Tuz Tüketimi, Hypertension, Treatment Adherence, Hill-Bone Scale, Family Medicine, Salt Consumption
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, aile hekimliği polikliniğine başvuran hipertansiyon tanılı hastalarda tedaviye uyum düzeyini Hill-Bone Hipertansiyona Uyum Ölçeği kullanarak değerlendirmek ve bu uyumu etkileyen sosyodemografik ve klinik faktörleri belirlemektir. Bu kapsamda, hipertansiyon hastalarının ilaç kullanımına, tuz kısıtlamasına ve randevuya uyum davranışları ayrı ayrı incelenerek; yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, gelir durumu, hastalık süresi ve eşlik eden kronik hastalıklar gibi değişkenlerin tedaviye uyum üzerindeki etkileri araştırılacaktır. Elde edilecek bulgular doğrultusunda, birinci basamak sağlık hizmetlerinde hipertansiyon yönetimini güçlendirecek stratejilere yönelik öneriler geliştirilmesi hedeflenmektedir. Gereç ve Yöntem: Çalışma Taşoluk Aile Sağlığı Merkezinde 01.10.2025-01.12.2025 tarihleri arasında yürütülecek analitik kesitsel gözlemsel bir anket çalışmasıdır. Araştırmaya dâhil edilme kriterlerini karşılayan 185 hasta çalışmaya alınmıştır. Katılımcılardan gönüllü onam formu alındıktan sonra; sosyodemografik özelliklerini, kronik hastalıklarını ve tansiyon hastalığı farkındalığı ile ilaç kullanım düzenini içeren araştırmacılar tarafından oluşturulan literatür taranarak hazırlanan anket ve 2000 yılında Kim M.T. , Hill M.N. , Bone L.R. ve ark. tarafından geliştirilen ve Türkiye'ye 2009 yılında Melek Karademir ve arkadaşları tarafından 12 soru olarak uyarlanan Hill-Bone hipertansiyon ilacı uyum ölçeğinden oluşan toplam 42 soruluk anket yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanarak 40 sorunun cevapları ile değerlendirme yapılmıştır. Araştırmamızda elde edilen bulgular değerlendirilirken SPSS 30 (Statistical Package for the Social Sciences, version 30) istatistik programı kullanılacak. P<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilecektir. Bulgular: Çalışmada günlük tuz tüketimi tedavi uyumsuzluğunun en güçlü belirleyicisi olarak bulunmuştur. Tuz tüketimi 5 gramın üzerinde olan bireylerde uyumsuzluk olasılığı anlamlı derecede artmıştır. Diyet önerilerine uyum, düzenli fiziksel aktivite, düzenli kan basıncı ölçümü ve rutin doktor kontrolü tedavi uyumuyla pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. Sigara kullanımı, çok değişkenli analizde tedavi uyumsuzluğu için bağımsız bir risk faktörü olarak saptanmıştır (OR=3,41). Hipertansiyonun uzun vadeli organ hasarı oluşturabileceği bilgisine sahip olmayan katılımcılarda uyumsuzluk olasılığının yaklaşık 2,5 kat arttığı belirlenmiştir. Literatürün aksine, eğitim düzeyi daha düşük olan ve çoklu ilaç (polifarmasi) kullanan hastaların tedavi uyum skorları anlamlı düzeyde daha iyi bulunmuştur. Sosyodemografik değişkenlerden yaş, cinsiyet, medeni durum, meslek, gelir durumu ve VKİ ile tedavi uyumu arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Sonuç: Bu çalışma, hipertansiyon tedavi uyumunun yalnızca ilaç alımıyla sınırlı olmayan, yaşam tarzı değişiklikleri, hastalık farkındalığı ve öz izlem davranışlarını kapsayan çok boyutlu bir süreç olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle tuz tüketimi, sigara kullanımı ve hastalığa ilişkin bilgi düzeyi, tedavi uyumunun kritik belirleyicileridir. Bulgular doğrultusunda, hipertansiyon yönetiminde hasta eğitiminin güçlendirilmesi, yaşam tarzı danışmanlığının rutin izleme entegre edilmesi ve düzenli kan basıncı takibinin desteklenmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: The primary aim of this study is to evaluate the level of treatment adherence in patients diagnosed with hypertension applying to the family medicine outpatient clinic using the Hill-Bone Compliance to High Blood Pressure Therapy Scale and to determine the sociodemographic and clinical factors affecting this adherence. In this context, adherence behaviors regarding medication use, salt restriction, and appointment keeping of hypertension patients will be examined separately; and the effects of variables such as age, gender, education level, income status, disease duration, and accompanying chronic diseases on treatment adherence will be investigated. In line with the findings to be obtained, it is aimed to develop recommendations for strategies to strengthen hypertension management in primary health care services. Materials and Methods: The study is an analytical cross-sectional observational survey study conducted at Taşoluk Family Health Center between 01.10.2025 and 01.12.2025. A total of 185 patients meeting the inclusion criteria were included in the study. After obtaining voluntary informed consent forms from the participants, a total of 42-question survey consisting of a questionnaire prepared by the researchers by scanning the literature (including sociodemographic characteristics, chronic diseases, hypertension awareness, and medication use patterns) and the Hill-Bone Compliance to High Blood Pressure Therapy Scale (developed by Kim M.T., Hill M.N., Bone L.R. et al. in 2000 and adapted to Turkey as 12 questions by Melek Karademir et al. in 2009) was applied via face-to-face interview method, and the evaluation was made with the answers to 40 questions. The SPSS 30 (Statistical Package for the Social Sciences, version 30) statistical program was used to evaluate the findings obtained in the research. A value of p<0.05 was accepted as statistically significant. Results: In the study, daily salt consumption was found to be the strongest predictor of treatment non-adherence. The probability of non-adherence increased significantly in individuals with salt consumption above 5 grams. Adherence to dietary recommendations, regular physical activity, regular blood pressure measurement, and routine doctor check-ups were found to be positively associated with treatment adherence. Smoking was determined as an independent risk factor for treatment non-adherence in multivariate analysis (OR=3.41). It was determined that the probability of non-adherence increased approximately 2.5 times in participants who did not have the knowledge that hypertension could cause long-term organ damage. Contrary to the literature, treatment adherence scores of patients with lower education levels and those using multiple medications (polypharmacy) were found to be significantly better. No significant relationship was found between sociodemographic variables such as age, gender, marital status, occupation, income status, and BMI and treatment adherence. Conclusion: This study revealed that hypertension treatment adherence is a multidimensional process that is not limited to medication intake alone but includes lifestyle changes, disease awareness, and self-monitoring behaviors. In particular, salt consumption, smoking, and the level of knowledge about the disease are critical determinants of treatment adherence. In line with the findings, it is recommended to strengthen patient education in hypertension management, integrate lifestyle counseling into routine monitoring, and support regular blood pressure monitoring.
Benzer Tezler
- Hipertansiyon hastalarında tedavi uyumu ve tedavi uyumunu etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Assessment of medication adherence of hypertension patients and factors affecting medication adherence
SEZEN KAYA DOĞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KURTULUŞ ÖNGEL
- Hipertansiyon hastalarında tedaviye uyum ve sağlık okuryazarlık düzeyinin belirlenmesi
Assessing medication adherence and health literacy in hypertension patients
NURİYE DOĞRUCAN KATRANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HemşirelikYozgat Bozok ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NAZAN KILIÇ AKÇA
- Hipertansif hastalarda tedavi uyumu, tedavi uyumunu etkileyen faktörlerin incelenmesi ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi
Medication adherence in hypertensive patients, evaluation of factors affecting medication adherence and evaluation of quality of life
IŞILAY GEDİK TEKİNEMRE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile Hekimliğiİnönü ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENGİN BURAK SELÇUK
- Hipertansiyon hastalarında sağlık okuryazarlığı ile ilaç uyumu arasındaki ilişkinin değerlendilirmesi
Evaluation of the relationship between health literacy and drug adaptation in patients with hypertension
GÜLENDE YILMAZ BÜYÜKATA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DOÇ. DR. TİJEN ACAR
- 65 yaş üstü hipertansiyon tedavisi alan bireylerin ilaç uyum ve sağlıklı yaşam kriterlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of drug compliance and healthy life criteria of individuals over 65 years of age requesting hypertension treatment
İREM ÖNLEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK