Başlangıcından günümüze şapka tasarımı
Hat design from it's beginning to the present day
- Tez No: 992284
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CEREN YILDIRIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: şapka, başlık, moda, giyim tarihi, toplum, hat, headwear, fashion, clothing history, societ
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET BAŞLANGICINDAN GÜNÜMÜZE ŞAPKA TASARIMI EJDER, Sümeyra Nur Yüksek Lisans Tezi, Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı Tez Danışmanı: Doç. Dr. Ceren YILDIRIM Aralık 2025, 161 sayfa Moda Şapka ve başlıkların tarihi, insanlık tarihi kadar eski olup yalnızca korunma amacıyla değil; inanç, toplumsal statü, kimlik ve kültürel sembollerle şekillenmiştir. Tarihin en erken dönemlerinde baş aksesuarları, özellikle dini ritüellerin önemli bir parçası olarak kullanılmış; Şamanizm'de boynuzlu başlıklar ruhsal güç ve ata kültünü simgelemiştir. Zamanla din, devlet ve sınıfsal yapıların etkisiyle başlıklar, gücün ve statünün görsel göstergeleri hâline gelmiştir. Bu çalışmada, başlık ve şapka tasarımlarının Antik uygarlıklardan Sanayi Devrimi sonrası modern topluma kadar geçirdiği dönüşüm incelenmiştir. Coğrafya, iklim ve doğal kaynakların başlıkların materyal ve formlarını belirlediği; inanç sistemlerinin ise sembolik anlamlar ve estetik unsurlar üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Antik Mısır, Yunan, Mezopotamya, Roma ve Bizans uygarlıklarında başlıklar; sınıf, cinsiyet ve dini hiyerarşiyi yansıtan önemli göstergeler olarak kullanılmıştır. Orta Çağ'da armacılık ve sembol diliyle aidiyetler görselleştirilmiş, Rönesans'ta yükselen burjuva sınıfı şapkaları statü ifadesi hâline getirmiştir. Reform ve Karşı Reform süreçleri giyimde sadelik ile aşırı gösteriş arasında keskin ayrımlar yaratırken, Barok ve Rokoko dönemlerinde saray modası şapka tasarımlarını belirlemiştir. Fransız İhtilali ile birlikte aristokrat modası yerini burjuva yaşam tarzına bırakmış, Romantizm doğaya ve duyguya yönelen yeni biçimler ortaya koymuştur. Sanayi Devrimi sonrası ise ekonomik yapı moda üzerindeki temel belirleyici unsur hâline gelmiş; seri üretim ve tüketim odaklı anlayış şapka tasarımlarını da dönüştürmüştür. Sonuç olarak şapka ve başlıklar, tarih boyunca ait oldukları toplumların kültürel, dini ve sosyal yapılarıyla şekillenmiş; günümüz tüketim toplumunda ise sembolik anlamlarını büyük ölçüde yitirerek hızla değişen moda nesnelerine dönüşmüştür.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT HAT DESIGN FROM IT'S BEGINNING TO THE PRESENT DAY EJDER, Sümeyra Nur MA Thesis, Art and Design Department Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Ceren YILDIRIM December 2025, 161 pages The history of hats and headwear is as old as humanity itself, shaping them not only for protection but also through belief, social status, identity, and cultural symbols. In the earliest periods of history, head accessories were used as an important part of religious rituals; in Shamanism, horned headdresses symbolized spiritual power and ancestor worship. Over time, influenced by religion, state, and class structures, headwear became visual indicators of power and status. This study examines the transformation of headwear and hat designs from ancient civilizations to modern society after the Industrial Revolution. It shows that geography, climate, and natural resources determined the materials and forms of headwear, while belief systems influenced symbolic meanings and aesthetic elements. In ancient Egyptian, Greek, Mesopotamian, Roman, and Byzantine civilizations, headwear served as important indicators reflecting class, gender, and religious hierarchy. In the Middle Ages, belonging was visualized through heraldry and symbolic language, and in the Renaissance, the rising bourgeois class made hats a status symbol. While the Reformation and Counter-Reformation processes created sharp distinctions between simplicity and excessive ostentation in clothing, court fashion in the Baroque and Rococo periods determined hat designs. With the French Revolution, aristocratic fashion gave way to bourgeois lifestyles, and Romanticism introduced new forms oriented towards nature and emotion. After the Industrial Revolution, the economic structure became the primary determining factor in fashion; mass production and a consumption-oriented approach transformed hat designs as well. Consequently, hats and headwear have been shaped throughout history by the cultural, religious, and social structures of the societies to which they belonged; in today's consumer society, they have largely lost their symbolic meanings and have transformed into rapidly changing fashion objects.
Benzer Tezler
- Türk makam müziği çalgılarından tanbur'un müzik prodüksiyonu için kayıt yöntem ve teknikleri
Recording techniques and methods of Turkish makam music instrument tanbur for music production
SERTAÇ KAKI
Doktora
Türkçe
2012
Bilim ve Teknolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. SONGÜL KARAHASANOĞLU
- Sivil havacılıkta yer hizmetleri firmaları departmanlarının operasyonel işleyişi ve kullandıkları teçhizatlar üzerine bir çalışma Sabiha Gökçen Havalimanı örneği
A study on the operational functioning of ground services companies' departments in civil aviation and the equipment they use the example of Sabiha Gökçen Airport
MEHMET KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sivil Havacılıkİstanbul Okan ÜniversitesiUluslararası Lojistik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ LÜTFİ SAKA
- Beyaz yaka çalışanların kadın yöneticilere karşı tutumlarına yönelik bir inceleme
A research on the attitudes of white collar employees towards women managers
BUSE ÖREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İşletmeGalatasaray Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BELGİN BAHAR
- Çok doymamış yağ asitleri bakımından zengin alg ilave edilen yemlerin levrek (Dicentrarchus albrax L., 1758)'de büyüme performansı ve vücut komposizyonuna etkisi
Effects of pufa (Polyunsaturated fatty acids) enriched algae added diets on growth and body composition of sea bass (Dicentrarchus labrax L., 1758)
KAMİL MERT ERYALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Su Ürünleriİstanbul ÜniversitesiSu Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDAL ŞENER
- Tabanda bulunan katı maddenin harekete başlangıcının güvenilirlik esaslı analizi
Reliability based analysis of inception of motion of bed sediment
ÖMER SARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VEYSEL ŞADAN ÖZGÜR KIRCA