Turist rehberlerinin kişilik özelliklerinin başarı ve mutluluğa etkisi
The impact of tourist guides' personality traits on success and happiness
- Tez No: 992409
- Danışmanlar: PROF. DR. CANAN TANRISEVER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Turizm, Tourism
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, turist rehberlerinin kişilik özelliklerinin öznel kariyer başarısı ve mutluluk düzeyleri üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, Türkiye'de turist rehberliği mesleğini eylemli olarak icra eden profesyonel turist rehberleri oluşturmuştur. Örneklem seçiminde, olasılığa dayalı olmayan örnekleme yöntemlerinden kolayda örnekleme tekniği tercih edilmiştir. Nicel araştırma deseninin benimsendiği çalışmada, veri toplama aracı olarak anket yöntemi kullanılmıştır. Dört bölümden oluşan anket formunda; Beş Faktör Kişilik Ölçeği, Öznel Kariyer Başarısı Ölçeği, Oxford Mutluluk Ölçeği ve kişisel bilgi formu yer almıştır. Anket uygulaması Şubat–Mart 2025 tarihleri arasında Google Forms üzerinden gerçekleştirilmiş ve toplam 442 eylemli turist rehberinden elde edilen veriler SPSS programı ile analiz edilmiştir. İki gruplu karşılaştırmalarda bağımsız örneklem ttesti, ikiden fazla gruplu karşılaştırmalarda ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Kişilik özellikleri, mutluluk düzeyi ve öznel kariyer başarısı arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile test edilmiş; aracılık etkileri Process analizi, nedensel etkiler ise regresyon analizi ile incelenmiştir. Araştırma bulguları, turist rehberlerinin dışa dönüklük, öz denetimlilik, deneyime açıklık ve yumuşak başlılık düzeylerinin yüksek; nevrotiklik düzeylerinin ise düşük olduğunu göstermiştir. Rehberlerin genel mutluluk düzeyleri orta-üst seviyede, öznel kariyer başarı algıları ise yüksek düzeyde bulunmuştur. Dışa dönüklük ve öz denetimlilik boyutlarının hem mutluluk hem de öznel kariyer başarısı ile anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler sergilediği belirlenmiştir. Demografik değişkenlere göre kadın rehberlerin“öz denetimlilik”ile“büyüme ve gelişme”boyutlarında erkeklere kıyasla daha yüksek puan aldığı; evli ve çocuk sahibi rehberlerin dışa dönüklük ve mutluluk düzeylerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar; turist rehberlerinin kişilik özelliklerinin mesleki performans, kariyer gelişimi ve psikolojik iyi oluş açısından belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, rehberlik mesleğine yönelik eğitim süreçlerinin, insan kaynakları politikalarının ve mesleki destek programlarının planlanmasında kişilik özelliklerinin sistematik biçimde dikkate alınması önerilmektedir. Bu araştırma, eylemli turist rehberlerinde kişilik özelliklerinin öznel kariyer başarısı ve mutlulukla ilişkisini bütüncül bir modelle ampirik olarak ortaya koyarak, literatürde ilk kez kişilik–başarı–mutluluk etkileşimini profesyonel düzeyde ölçülebilir hâle getirmiştir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted with the aim of examining the effects of tourist guides' personality traits on their subjective career success and happiness levels. The population of the study consisted of professional tourist guides who actively practice the profession of tourist guiding in Türkiye. In the selection of the sample, the convenience sampling technique—one of the non-probability sampling methods—was preferred. In the study, which adopted a quantitative research design, the survey method was used as the data collection tool. The survey form consisted of four sections, which included the Big Five Personality Traits Scale, the Subjective Career Success Scale, the Oxford Happiness Questionnaire and a personal information form. The survey was conducted through Google Forms between February and March 2025 and the data acquired from a total of 442 active tourist guides were analyzed using SPSS program. Independent samples t-tests were used for comparisons between two groups, while one-way analysis of variance (ANOVA) was used for comparisons involving more than two groups. The relationships between personality traits, happiness level, and subjective career success were examined using Pearson correlation analysis; mediation effects were analyzed through Process analysis, and causal effects were investigated using regression analysis. The findings indicated that tourist guides exhibited high levels of extraversion, conscientiousness, openness to experience and agreeableness, whereas their levels of neuroticism were low. The overall happiness levels of the guides were found to be middle-upper high, while their perceptions of subjective career success were at a high level. It was determined that extraversion and conscientiousness dimensions exhibited significant relationships positive with both happiness and subjective career success. According to demographic variables, it was found that female guides scored higher than males in conscientiousness and growth and development, and that married guides and those with children had higher levels of extraversion and happiness. The results indicate that tourist guides' personality traits play a determining role in professional performance, career development, and psychological well-being. Accordingly, it is recommended that personality traits be systematically considered in the planning of training processes, human resources policies, and professional support programs within the guiding profession. This study empirically presented a holistic model of the relationship between personality traits, subjective career success, and happiness among active tourist guides, thereby operationalizing the personality–success–happiness interaction at a professional level for the first time in the literature.
Benzer Tezler
- Turist rehberi adaylarının kişilik özellikleri ile çevreci tutum ve davranışlarının belirlenmesi
Determining the personal attributes, environmental attitudes and behaviors of tourist guide candidates
GİZEM DERİNALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
TurizmMersin ÜniversitesiTurizm Rehberliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVDA BİRDİR
- Profesyonel turist rehberlerinin kişilik özelliklerinin algılanan hizmet kalitesi üzerindeki rolü
The role of personality characteristics of professional tourist guides on perceived quality of service
AYBÜKE ÖZSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TurizmAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiSeyahat İşletmeciliği ve Turist Rehberliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET TAYFUN
- Beş faktör kişilik özelliklerinin iş doyumu ve yaşam doyumuna etkisi: Turist rehberleri üzerine bir araştırma
The effeccts of five factor personality traits on job satisfaction and life satisfaction: An investigation on tourist guides
BAHAR DEVECİ
Doktora
Türkçe
2020
TurizmBalıkesir ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF AYMANKUY
- Turist rehberlerinin kişilik özellikleri ve yaşam tarzlarının yenilikçilik düzeylerine etkisi
The effect of tourist guides' personality and lifestyle on innovative levels
AHMET BAKAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
TurizmMersin ÜniversitesiTurizm Rehberliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVDA BİRDİR
- Profesyonel turist rehberlerinin kişilik özellikleri ile mesleki bağlılık arasındaki ilişki üzerine psikolojik sermayenin aracılık etkisi
The mediating effect of psychological capital on the relationship between professional tour guide's personality traits and occupational commitment
GAMZE ÖZOĞUL
Doktora
Türkçe
2017
TurizmAdnan Menderes ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. ZEHRA EĞE