Çaldıran Ovası'nda Hanköy çevresinin Geç Holosen paleocoğrafyası
Late Holocene paleogeography of the Hanköy area in the Çaldıran Plain
- Tez No: 992528
- Danışmanlar: PROF. DR. SERDAR VARDAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Coğrafya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, Van ili Çaldıran ilçesine bağlı Hanköy çevresinde, Hülagu Han tarafından yaptırıldığı düşünülen Moğol Sarayı kalıntılarının bulunduğu alanda; Tendürek Dağı'nın güney yamacında yer alan Çaldıran Ovası ve yakın çevresi kapsamlı biçimde incelenmiştir. Çaldıran Ovası, kuzeyde Tendürek ve Bozdağ, batıda Bemraz Dağı, güneyde ise Pirreşit ve Alikelle Dağları ile çevrelenmiş olup; bölgenin hidrolojik sistemi başta Bendimahi Çayı olmak üzere sürekli ve mevsimsel akışlı dereler ile bataklık alanlardan oluşmaktadır. Çalışma kapsamında, araştırma alanının jeomorfolojik, jeolojik, hidrolojik, iklim, toprak ve bitki örtüsü özellikleri ayrıntılı olarak analiz edilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda, Geç Holosen dönemine ait paleocoğrafik koşullar yeniden yapılandırılmış ve bölgenin arkeolojik potansiyeline ilişkin önemli çıkarımlar yapılmıştır. Bu doğrultuda arazi gözlemleri, stratigrafik bulgular, çeşitli tematik haritalar ve morfotektonik unsurlar birlikte değerlendirilmiş; ayrıca alüvyal morfoloji ve paleocoğrafik analizler kapsamında gerçekleştirilen HAN-23 kodlu sondajlardan elde edilen veriler kullanılmıştır. Çaldıran Ovası'nda dağlık alanlar, platolar, alüvyal sistemler ve tektonik yapı detaylı biçimde ele alınmış; özellikle Tendürek Volkanizması ve bölgesel tektonizmanın ovanın oluşum ve gelişim süreçleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bunun yanı sıra, Geç Holosen boyunca meydana gelen iklim değişimleri ile akarsu sistemlerinin dinamikleri, alüvyal birikim süreçleriyle birlikte ovanın jeomorfolojik evriminde belirleyici faktörler olarak değerlendirilmiştir. 2023 yılında Hanköy çevresinde gerçekleştirilen sondaj çalışmalarından elde edilen bulgular, alüvyal dolguların beş farklı ortamı yansıttığını ortaya koymuştur. Yüzey toprağı, kültür katmanı, bataklık, taşkın ovası ve eski akarsu yatağına ait birikimlerin tespit edilmesi, Geç Holosen süresince bölgede meydana gelen doğal çevre değişimlerinin izlenebilmesine olanak sağlamıştır. Bu veriler, ovadaki arkeolojik yerleşimlerin mekânsal dağılımının ve insan–çevre etkileşiminin anlaşılmasına önemli katkılar sunmuştur. Sonuç olarak bu çalışma, Çaldıran Ovası'nın jeomorfolojik gelişimini açıklamakla kalmayıp; paleocoğrafik ve arkeolojik açıdan da özgün ve bütüncül veriler ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, Hanköy'de yer alan Moğol Sarayı ve çevresindeki arkeolojik kalıntıların konumlanışı ve çevresel bağlamının anlaşılmasına katkı sağlayacak niteliktedir.
Özet (Çeviri)
In this thesis, a comprehensive investigation was carried out in the vicinity of Hanköy, located in the Çaldıran district of Van Province, focusing on the Çaldıran Plain and its surrounding area situated on the southern slopes of Mount Tendürek. The study area also encompasses the remains of the Mongol Palace, which is thought to have been commissioned by Hülagu Khan. The Çaldıran Plain is bordered by Mount Tendürek and Bozdağ to the north, Bemraz Mountain to the west, and Pirreşit and Alikelle Mountains to the south. The hydrological system of the region consists primarily of the Bendimahi Stream, along with both perennial and seasonal streams and associated wetland areas. Within the scope of this study, the geomorphological, geological, hydrological, climatic, soil, and vegetation characteristics of the research area were analysed in detail. Based on the obtained data, the palaeogeographical conditions of the Late Holocene were reconstructed, allowing significant inferences to be made regarding the archaeological potential of the region. Accordingly, field observations, stratigraphic evidence, various thematic maps, and morphotectonic features were evaluated collectively. In addition, data obtained from the boreholes coded HAN-23, conducted within the framework of alluvial morphology and palaeogeographical analyses, were incorporated into the assessment. The mountainous areas, plateaus, alluvial systems, and tectonic structure of the Çaldıran Plain were examined in detail, with particular emphasis on the influence of the Tendürek volcanism and regional tectonics on the formation and evolution of the plain. Moreover, climatic fluctuations during the Late Holocene and the dynamics of fluvial systems were considered key controlling factors in the geomorphological evolution of the plain, together with alluvial depositional processes. Findings derived from the borehole surveys conducted around Hanköy in 2023 indicate that the alluvial fills represent five distinct depositional environments. The identification of surface soil, cultural layers, marsh, floodplain, and palaeochannel deposits provides clear evidence of environmental changes that occurred in the region throughout the Late Holocene. These data make a substantial contribution to understanding the spatial distribution of archaeological settlements across the plain and the nature of human–environment interactions. In conclusion, this study not only elucidates the geomorphological development of the Çaldıran Plain but also presents original and integrated palaeogeographical and archaeological data. The results offer valuable insights into the spatial organisation and environmental context of the Mongol Palace and associated archaeological remains located in Hanköy.
Benzer Tezler
- Çaldıran Ovası ve çevresinde doğal ortam ile insan arasındaki ilişkiler
Başlık çevirisi yok
RIFKI SINDIR
- Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Hazine 757 envanter numaralı Nizâmî Hamse'sinin tezhip sanatı açısından değerlendirilmesi
Topkapı Palace Museum Library the evaluation of Nizâmî Hamse with inventory number Hazine 757 in terms of design
FATMA KESEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Güzel SanatlarSelçuk ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAFİZE MELEK HİDAYETOĞLU
DOÇ. DR. GÜLNİHAL KÜPELİ
- Isparta Ovası' nda kısıtlı koşullarında sulama programlaması
Irrigation schedules with limited water supply in Isparta Plain scheme
ÖZLEM YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
ZiraatAnkara ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURHAN AKÜZÜM
- Hidroksamik asit hidrojellerinin hazırlanması, karakterizasyonu ve uranyum tutunmasında kullanımı
Preparation and characterization of hydroxamic acid hydrogeles and their uses in uranium
YASEMİN ÇALDIAN
- Resolving reticulate speciation in bisexual and parthenogenetic lizards of genus Darevskia in East Anatolia and Caucasus
Doğu Anadolu ve Kafkaslardaki Darevskia genusuna ait eşeyli ve eşeysiz (partenogenetik) üreyen kertenkelelerin ağsı türleşme sürecinin çözümlenmesi
MERİÇ ERDOLU
Doktora
İngilizce
2023
BiyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET SOMEL
DR. ÖĞR. ÜYESİ OLEKSIY YANCHUKOV