Yeniden işlevlendirilmiş geleneksel Maraş evlerinin doğal aydınlatma ve görsel konfor açısından incelenmesi
An investigation of natural lighting and visual comfort in refunctioned traditional Maras houses
- Tez No: 992532
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ KASIM ÇELİK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günışığı, mekanların aydınlatılmasında görsel konfor, kullanıcı sağlığı ve enerji verimliliği açısından temel bir tasarım parametresi olarak kabul edilmektedir. Özgün mimari kimliğin yeniden işlevlendirilmesi süreçlerinde doğal aydınlatmanın sürdürülebilir biçimde sağlanması için günışığı performansının standartlar bağlamında ne ölçüde karşıladığının saptanması önemlidir. Literatürdeki çalışmaların önemli bir kısmı simülasyon temelli senaryolar üzerinde yoğunlaşmaktadır. Buna karşılık, yeniden işlevlendirilmiş geleneksel konutlarda doğal aydınlatma performansını ele alan araştırmalar oldukça sınırlıdır. Bu tez çalışmasının amacı, Anadolu'nun yerel konut mimarisini yansıtan yeniden işlevlendirilmiş geleneksel Maraş evlerinin güncel standartlar çerçevesinde doğal aydınlatma ve görsel konfor koşullarını nicel verilere dayanarak değerlendirmektir. Bu kapsamda, yedi farklı geleneksel konutun seçili sekiz biriminde gerçekleştirilen yerinde aydınlık düzeyi ölçümleri sonucunda günışığı faktörü, aydınlık dağılımının düzgünlüğü, pencere alanı ile taban ve duvar oranları hesaplanmıştır. Elde edilen bulgular, güncel kılavuzlar ve standartlarda tanımlanan görsel konfor ölçütleriyle karşılaştırılmıştır. Doğal aydınlatma performansının mekânsal tipoloji, kat seviyesi, yapısal özellikler ve çevresel koşullarla güçlü bir biçimde ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Günışığı faktörünün, görsel konforu tek başına açıklamak için yeterli bir gösterge olmadığı; ortalama aydınlık düzeyi ve dağılımın düzgünlüğü ile birlikte bütüncül bir çerçevede ele alındığında, ışığın kullanıcı açısından algılanabilirliğini ve mekânsal yaşanabilirliği daha doğru biçimde ortaya koyduğu değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, yeniden işlevlendirme süreçlerinde günışığının yetersiz kaldığı durumlarda, özgün mimari dokuya zarar vermeden günışığını iç mekâna doğrudan yönlendirebilen tasarım yaklaşımları ile yapay aydınlatma sistemlerinin birlikte ele alınması gerektiği ortaya konulmaktadır.
Özet (Çeviri)
Daylight is recognized as a fundamental design parameter in spatial lighting in terms of visual comfort, occupant health, and energy efficiency. In the process of adaptive reuse of unique architectural identities, it is crucial to determine the extent to which daylight performance meets contemporary standards to ensure sustainable natural lighting. While a significant portion of the literature focuses on simulation-based scenarios, research addressing the natural lighting performance of repurposed traditional houses remains limited. The objective of this thesis is to evaluate the natural lighting and visual comfort conditions of adaptively reused traditional Maraş houses reflecting the vernacular residential architecture of Anatolia based on quantitative data within the framework of current standards. In this context, on site illuminance measurements were conducted in eight selected units across seven different traditional houses. Consequently, the daylight factor, uniformity of illuminance distribution, and the ratios of window area to floor and wall areas were calculated. The findings were compared with visual comfort criteria defined in current guidelines and standards. The results indicate that natural lighting performance is strongly correlated with spatial typology, floor level, structural characteristics, and environmental conditions. It was concluded that the daylight factor alone is insufficient to explain visual comfort; however, when evaluated holistically alongside average illuminance levels and distribution uniformity, it more accurately reveals the perceptibility of light and spatial livability for the user. Consequently, this study suggests that in cases where daylight is insufficient during adaptive reuse processes, design approaches capable of directing daylight into the interior without damaging the original architectural fabric should be integrated with artificial lighting systems.
Benzer Tezler
- Kocaeli Tavşancıl konut mimarisi bağlamında Rıfat Efendi evi koruma projesi
Conservation project of Rıfat Efendi house in the context of traditional Kocaeli Tavsancıl residential architecture
SENA SOLAKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DENİZ MAZLUM
- Yeniden işlevlendirme uygulamalarında özgünlük kayıplarının araştırılması: Geleneksel Alanya konutları örneği
Investigating the loss of authenticity in re-functionalization applications: The example of traditional Alanya houses
NAZMİYE GİZEM ARI AKMAN
Doktora
Türkçe
2024
MimarlıkAkdeniz ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MERYEM ELİF ÇELEBİ KARAKÖK
- Kültürel miras alanlarında sahnelenen promönat gösterileri ve mekân deneyimi: Medusa'nın Çığlığı ve Dignita' Autonome di Prostituzione
Cultural heritage sites as stages: Spatial experience in promenade performances Medusa'nin Çığlığı and Dignita' Autonome di Prostituzione
İPEK ÇAKMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP KUBAN TOKGÖZ
- Erken Cumhuriyet dönemi köy ilkokulu binalarının yeniden işlevlendirilmesi ve iç mekan çözümlerinin incelenmesi: Adatepe köyü ilkokul binaları örneği
Re-functioning of village primary school buildings in Early Republican period and investigation of interior solutions; Adatepe village example of primary school buildings
GÖKALP CEYLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. ÖZKAL BARIŞ ÖZTÜRK
- Endüstriyel miras ve yeniden işlevlendirme kavramları kapsamında Beykoz Deri ve Kundura Fabrikası'nın irdelenmesi
Beykoz Leather and Shoe Factory is explicated as part of industrial heritage and re-functoning
BELMA UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
İç Mimari ve DekorasyonMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. ŞENAY BODUROĞLU