Tabersî'nin Mecmau'l-Beyân tefsirinin meânî ilmi açısından değerlendirilmesi
The evaluation of Tabarsî's Majmaal-Bayân tafsîr from the perspective of the science of maânî
- Tez No: 992553
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TAHSİN YILDIRIM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İmâmiyye Şîası'nın önde gelen âlimlerinden biri olan Tabersî'nin Mecmau'l-Beyân fî Tefsîri'l-Kur'ân adlı eseri üzerine meânî ilmi açısından yapılmış kapsamlı bir araştırmadır. Çalışmanın temel amacı, müellifin tefsir anlayışını ve özellikle meânî çerçevesinde ortaya koyduğu yaklaşımı değerlendirmektir. Tezin birinci bölümünde Tabersî'nin hayatı, ilmî şahsiyeti, hocaları ve yetiştirdiği öğrenciler hakkında bilgi verilmiş, müellifin mezhebî mensubiyetinin tefsirine nasıl yansıdığı meselesi ele alınmıştır. Ayrıca bu bölümde, Tabersî'nin yaşadığı Selçuklu dönemi tarihsel arka planıyla birlikte değerlendirilmiş, dönemin siyasî, ilmî ve kültürel atmosferi kısaca incelenecektir. Araştırmanın ikinci bölümünde ise Tabersî'nin tefsirinde yer verdiği dinî ilimler daha ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Özellikle tefsir ilmiyle irtibatlı olarak ele aldığı kıraat, sarf, nahiv, fıkıh, hadis ve diğer İslâmî disiplinlere değinilmiştir. Tabersî'nin tefsirini kaleme alırken görüşlerinden istifâde ettiği dilbilimciler ve ilgili görüşlerine dikkat çekilmiştir. Ayrıca bu bölümde nahiv dil ekolleri kısaca tanıtılmış, müellifin Basra ve Kûfe ekollerinden hangisine yakınlık gösterdiği açıklanmaya çalışılmıştır. Tezin son bölümünde, Mecmau'l-Beyân eseri meânî ilmi açısından detaylı bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Bu çerçevede haber ve inşâ türleri ile birlikte müsned-müsnedün ileyh ilişkileri, fasl ve vasl, kasr, iltifât ve tağlib gibi anlam bilimine dair temel konular örnekler üzerinden açıklanmaya çalışılmıştır. Bu değerlendirme sürecinde Zemahşerî, Beydâvî, Nesefî ve İbn Âşûr gibi hem klasik hem de modern dönem müfessirlerinin görüşlerinden de yararlanılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study is a comprehensive examination of the work Majma al-Bayân fī Tafsîr al-Qurʾân by al-Tabarsî, one of the prominent scholars of the Imâmî Shîî tradition, from the perspective of the science of maânî. The primary aim of the study is to evaluate the exegetical methodology of the author, with particular emphasis on his approach within the framework of maânî. The first chapter of the thesis provides an overview of al-Tabarsî's life, scholarly personality, his teachers and students, as well as his intellectual legacy. Special attention is given to the way in which his sectarian affiliation as an Imâmî Shîî is reflected in his exegesis. Furthermore, this chapter includes an assessment of the historical background of the Seljuk period in which he lived, briefly analyzing the political, intellectual, and cultural atmosphere of the time. The second chapter delves into the religious sciences incorporated in al-Ṭabarsî's tafsîr. Particular focus is given to disciplines directly related to Qurʾânic exegesis, such as variant readings, morphology, syntax, Islamic jurisprudence, ḥadîth, and other Islamic sciences. The chapter also examines the linguists whose views al-Ṭabarsī benefited from, as well as their specific contributions to his work. In addition, the major grammatical schools of Basra and Kūfa are briefly introduced, and an attempt is made to determine which of these linguistic traditions the author was more closely aligned with. In the final chapter, Majma al-Bayân is analyzed in detail from the perspective of the science of maânî. Within this framework, core topics of semantic analysis such as the distinction between khabar and inshā expressions, the relationship between musnad and musnad ilayh, ellipsis and linkage, restriction, grammatical shift, and rhetorical predominance are explored through textual examples. During this evaluative process, reference is also made to the views of both classical and modern exegetes, including al-Zamakhsharî, al-Baydâwî, al-Nasafî, and Ibn Ashûr.
Benzer Tezler
- Tabersî'nin nesh anlayışı
Tabers's nesh understanding
MEHMET EMİN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN KESKİN
- Râzi'nin Mefâtihu'l-Gayb adlı tefsiri ile Tabersi'nin Mecmau'l-Beyân fî Tefsîri'l-Kur'ân adlı tefsirinde takiyye kavramı
The concept of hypocrisy in Râzi̇'s commentary called Mefâti̇hu'l-Gayb and Tabersi̇'s commentary called Mecmau'l-Beyân fî Tefsîri̇'l Kur'ân
ABDULKERİM ÇELİK
Yüksek Lisans
Arapça
2015
DinAtatürk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEKİ YILDIRIM
- Tabersî, Âlûsî ve Sıddîk Hân tefsirlerinin Kur'ân ilimleri ve tefsir metodolojisi açısından mukayesesi
Tabersî, Siddik Khan and Alusî tafsir's comparison interms of Qur'anic sciences and tafsir methodology
CENGİZ İDER
Doktora
Türkçe
2022
DinVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYATİ AYDIN
- Tabersi ve Beğavi tefsirinde Bakara suresinin kıraat açısından incelenmesi
Examination of the surah of Baqara in terms of recitation in Taberi and Begavi interpretation
HANDENUR MEĞRELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinDokuz Eylül ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER DUMLU
- Arap grameri açısından len edatı ve Kur'an'da kullanılışı
Lene edition and using in Kur'an for Arab grammar
HAMİDE ATALAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ YILMAZ