Açlık grevi ve insan hakları
Hunger strike and human right
- Tez No: 992647
- Danışmanlar: PROF. DR. İOANNA KUÇURADİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Açlık grevi, Etik, Yaşama hakkı, Hunger strike, Ethics, Right to life
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Maltepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnsan Hakları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: İnsan Hakları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, açlık grevlerini insan hakları, etik ve tıp etiği bağlamında ele alarak, özellikle yaşam hakkı, insan onuru ve özerklik kavramları arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Açlık grevi, bireyin taleplerini ve düşüncelerini görünür kılmak amacıyla kendi bedenini bir protesto aracı hâline getirdiği, geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurabilen radikal bir eylem biçimidir. Bu yönüyle açlık grevleri, yalnızca bir protesto yöntemi değil; aynı zamanda etik ve hukukî açıdan çok boyutlu sorunlar barındıran bir insan hakları meselesi olarak değerlendirilmektedir. Çalışmada öncelikle açlık grevinin tanımı, tarihsel gelişimi ve bireysel ile kolektif biçimleri ele alınmakta; ardından açlık grevleri uluslararası ve ulusal insan hakları belgeleri çerçevesinde incelenmektedir. Bu kapsamda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları, Birleşmiş Milletler belgeleri ve Dünya Tabipler Birliği'nin Malta Bildirgesi temel referanslar olarak değerlendirilmiştir. Tezin temel tartışma ekseni, açlık grevlerinde bireyin kendi bedeni üzerinde karar verme hakkı ile devletin yaşamı koruma yükümlülüğü arasında ortaya çıkan etik gerilimdir. Bu bağlamda çalışma, insan hakları ve tıp etiği literatüründe sıklıkla birbirinin yerine kullanılan insan onuru ve özerklik kavramlarını kavramsal olarak birbirinden ayırmaktadır. İnsan onuru, bireyin karar verme kapasitesine indirgenemeyen, insanın sırf insan olması nedeniyle sahip olduğu devredilemez bir değer olarak ele alınmakta; özerklik ise bu değere sahip varlıkların belirli koşullarda kullanabildiği, koşullara bağlı bir kapasite olarak değerlendirilmektedir. Bu ayrım, açlık grevlerinin etik değerlendirilmesinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Özellikle zorla tıbbî müdahale, bilgilendirilmiş onam ve hekimlerin meslekî sorumlulukları bu çerçevede ele alınmaktadır. Çalışma, açlık grevlerinde insan onurunu zedeleyebilecek zorlayıcı ve nesneleştirici uygulamalardan kaçınılmasının etik bir yükümlülük olduğunu savunurken; bireyin özerkliğine saygının da ancak bu temel değer gözetildiğinde anlamlı olabileceğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak bu tez, açlık grevlerini yalnızca bireysel bir tercih ya da siyasal bir eylem olarak değil; insan onuru, yaşam hakkı ve etik sorumlulukların kesişiminde yer alan özgün bir insan hakları sorunu olarak ele almakta ve devlet, hekimler ve toplum açısından etik açıdan tutarlı bir değerlendirme çerçevesi sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines hunger strikes within the framework of human rights, ethics, and medical ethics, with particular emphasis on the relationship between the right to life, human dignity, and autonomy. A hunger strike is a radical form of protest in which an individual turns their own body into a means of making demands and expressing views, often leading to irreversible consequences. In this respect, hunger strikes are evaluated not merely as a method of protest, but as a human rights issue that entails complex ethical and legal challenges. The study first addresses the definition of hunger strikes, their historical development, and their individual and collective forms; it then analyzes hunger strikes within the framework of international and national human rights instruments. In this context, the case law of the European Court of Human Rights, United Nations documents, and the World Medical Association's Declaration of Malta are examined as primary references. The central axis of the thesis is the ethical tension that arises between an individual's right to make decisions regarding their own body and the state's obligation to protect life in the context of hunger strikes. Accordingly, the study conceptually distinguishes between the notions of human dignity and autonomy, which are often used interchangeably in the human rights and medical ethics literature. Human dignity is understood as an inalienable value that cannot be reduced to an individual's decision- making capacity and that belongs to every human being simply by virtue of being human, whereas autonomy is considered a conditional capacity that beings possessing this value may exercise under certain circumstances. This distinction plays a decisive role in the ethical evaluation of hunger strikes. In particular, issues such as forced medical intervention, informed consent, and physicians' professional responsibilities are addressed within this framework. The study argues that avoiding coercive and objectifying practices that may undermine human dignity in hunger strikes constitutes an ethical obligation, while respect for individual autonomy can be meaningful only when this fundamental value is duly safeguarded. In conclusion, this thesis approaches hunger strikes not merely as an individual choice or a political act, but as a distinct human rights issue situated at the intersection of human dignity, the right to life, and ethical responsibilities, and aims to provide an ethically coherent framework of evaluation for the state, physicians, and society.
Benzer Tezler
- Yaşam hakkı kapsamında açlık grevi ve hayata dönüş operasyonları
Within the scope of the right to life: Hunger strikes and operations back to life
SEDA KOYUNCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HukukBaşkent ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA DOĞRU
- Hükümlü veya tutuklunun hak kullanımının ve beslenmesinin engellenmesi suçları (TCK M. 298)
Crimes of restricting use of rights and supply of food to convicts or detainees (TCC Art. 298)
SEREN DEMİRDÖVEN
- Hukuki ve etik yönleriyle rıza aranmayan tıbbi müdaheleler
Medical interventions that do not require legal or ethical approval
ŞEYDA KARAAĞAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HukukKarabük ÜniversitesiEtik Değerler Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL KARACA DEDEOĞLU
- Türk Ceza Hukukunda ötanazi
Euthanasia in Turkish Criminal Law
NÜKHET ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
HukukDokuz Eylül ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAHRİ ÖZTÜRK
- Hükümlü ve tutuklu hakları ile hak kullanımı ve beslenmeyi engelleme suçu
Rights of convicts and detainees and the crime of preventing the exercise of rights and nutrition
DİLEK GÜLER