Melahat Pars'ın hicaz ve hüzzam makamındaki eserlerinin makamsal analizi
Modal analysis of Melahat Pars's works in the hicaz and hüzzam maqams
- Tez No: 992713
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZGÜR EROĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Müziği Çalışmaları Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, Cumhuriyet dönemi kadın bestekârlarından Melahat Pars'ın Hüzzam ve Hicaz makamlarında bestelediği eserlerde makam işleyişine ilişkin özellikleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada, söz konusu eserlerde geçki kullanımı, perde tercihleri ve seyir anlayışı incelenerek bestekârın müzikal kimliği değerlendirilmiştir. Yöntem: Çalışma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde tarama modeli esas alınarak yürütülmüştür. Bununla birlikte, elde edilen verilerin değerlendirilmesinde nicel verilerden de yararlanılmıştır. İnceleme kapsamına, Melahat Pars'ın TRT repertuvarında yer alan Hüzzam ve Hicaz makamındaki eserleri dâhil edilmiştir. Elde edilen veriler, doküman analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular: Bulgulara göre, geçki kullanımı açısından iki makam arasında belirgin farklar gözlenmektedir. Hüzzam makamında uzak geçkiye hiç rastlanmazken, Hicaz makamındaki bir eserde uzak geçki kullanılmıştır. Bir örnek dışında, her iki makamda da tercih edilen geçkiler, ilgili makamın kendi yapısı içinde doğal ve mümkün olanlarla sınırlı kalmış; makamın karakteristik yapısını bozmayacak, bir yenilik veya farklılık yaratmayacak niteliktedir. Hüzzam'da en yoğun kullanılan geçki Nevâ perdesinde Hicaz iken, Hicaz'da Nevâ perdesinde Bûselik'li asma kalış öne çıkmıştır. Her iki makamda da besteci, en az kullandığı geçkileri makamın daha az karakteristik veya daha seyrek uygulanan geçişleriyle sınırlamış; bu da genel olarak sade ve yalın bir geçki tercihini yansıtmaktadır. Sonuç: Melahat Pars'ın Hüzzam ve Hicaz makamlarındaki besteleri, geleneksel Arel-EzgiUzdilek nazari çerçevesine büyük ölçüde sadık, sade geçkili, dönem şarkı formu estetiğiyle uyumlu ve tutarlı bir kompozisyon anlayışını yansıtmaktadır. Besteci, makamların doğasına göre esneklik gösterebilen, fakat genel üslubunda yalınlık ve geleneksel çerçeveye bağlılığı ön planda tutan bir yaklaşım benimsemiştir.
Özet (Çeviri)
Purpose: This study aims to reveal the characteristics of the modal structure in the works composed by Melahat Pars, a female composer of the Republican era, in the Hüzzam and Hicaz modes. The research examines the use of transitions, pitch choices, and melodic approach in these works, thereby evaluating the composer's musical identity. Method: This study was conducted using a survey model within the framework of a qualitative research approach. However, quantitative data were also used in the evaluation of the obtained data. The scope of the study included Melahat Pars' works in the Hüzzam and Hicaz modes, which are part of the TRT repertoire. The obtained data were analyzed using the document analysis method. Findings: According to the findings, significant differences are observed between the two modes in terms of the use of transitions. While no distant transitions are encountered in the Hüzzam mode, a distant transition is used in one piece in the Hicaz mode. Except for one example, the preferred transitions in both modes are limited to those that are natural and possible within the structure of the respective mode; they are of a nature that does not disrupt the characteristic structure of the mode, and does not create any novelty or difference. In Hüzzam, the most frequently used transition is Hicaz on the Nevâ note, while in Hicaz, the Bûselik-style suspension on the Nevâ note is prominent. In both modes, the composer has limited the transitions he used least to the less characteristic or less frequently applied transitions of the mode; this generally reflects a preference for simple and unadorned transitions. Conclusions: Melahat Pars's compositions in the Hüzzam and Hicaz modes largely adhere to the traditional Arel-Ezgi-Uzdilek theoretical framework, reflecting a compositional approach characterized by simple transitions, harmony with the aesthetics of the period's song forms, and consistency. The composer has adopted an approach that allows for flexibility according to the nature of the modes, but generally prioritizes simplicity and adherence to the traditional framework in her style.
Benzer Tezler
- Uyanış çağı Bulgar edebiyatında Sofroniy Vraçanski ve Osmanlıda Bir Papaz adlı eseri
Sofroniy Vraçanski in Bulgarian literature of renaissance age and his book“A priest in Ottoman Empire”
ÖMER FARUK GÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Batı Dilleri ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELAHAT PARS
- Türkiye'de Bulgar edebiyatı
Bulgarian literature in Turkey
YILDIZ MUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Batı Dilleri ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiBulgar Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
PROF. DR. MELAHAT PARS
- İvan Vazov'un Boyunduruk Altında romanında Osmanlı-Türk imgesi
The Ottoman-Turkish image in Under the Yoke by Ivan Vazov
FİLİZ TEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Batı Dilleri ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiSlav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELAHAT PARS
- Blaga Dimitrova'nın şiirlerinde özgürlük arayışı
The quest for freedom in the poems of Blaga Dimitrova
FİLİZ ÇÖLMEKÇİOĞLU
Doktora
Türkçe
2024
Batı Dilleri ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiSlav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELAHAT PARS
- Nayden Gerov'un hayatı, edebi yaratıcılığı ve Stoyan ve Rada poemasında aşk motifi
Nayden Gerov's life, literary creativity and love theme in Stoyan and Rada
GÖKHAN ÇİÇEKLİYURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Batı Dilleri ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELAHAT PARS