Geri Dön

İlkokul çocuklarına yönelik haz erteleme ölçeğinin geliştirilmesi

Development of a delay of gratification scale for primary school children

PDF İndir

  1. Tez No: 992771
  2. Yazar: ÖZGE AKINCI GÖKDAL
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. ABDİ GÜNGÖR
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
  6. Anahtar Kelimeler: Haz Erteleme, Ölçek Geliştirme, İlkokul, Delay of Gratification, Scale Development, Primary School
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Düzce Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, ilkokul çocuklarının haz erteleme düzeylerini belirlemek için bir ölçek geliştirmek, ölçeğin geçerlik ve güvenirliğini test etmek ve çocukların haz erteleme puanlarının çeşitli değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu araştırma bir ölçek geliştirme çalışmasıdır ve nicel araştırma yöntemlerinden tarama yöntemi kullanılmıştır. Çalışma gruplarını 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Eskişehir ilinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ilkokulların 3. ve 4. sınıflarında eğitim-öğretim gören (1085+865) toplam 1950 öğrenci oluşturmaktadır. Geliştirilen ölçeğin kapsam geçerliğini belirlemek için Lawshe tekniği kullanılmıştır. Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek için de AFA ve DFA yapılmıştır. Ölçüt geçerliği için Çocuklarda Davranış Eğilimi Ölçeği ile ilişkisine bakılmıştır. Çalışma kapsamında ayrıca test-tekrar test yöntemi, madde toplam korelasyonu, iç tutarlılığın belirlenmesi ve alt-üst % 27 grup karşılaştırmaları gerçekleştirilmiştir. Yapılan analiz ve uygulamalar ile geliştirilen ölçeğin geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmıştır. Geliştirilen İlkokul Çocuklarına Yönelik Haz Erteleme Ölçeği'nin iki boyut (duyuşsal ve davranışsal) ve 13 maddeden oluştuğu görülmektedir. Ölçüt geçerliği kapsamında geliştirilen ölçek ile Çocuklarda Davranış Eğilimi Ölçeği arasındaki korelasyonun düşük ama anlamlı olduğu bulunmuştur. Testin alt-üst % 27 grup karşılaştırılmasında, ölçeğin istenen davranışı sergileyen ile sergilemeyenleri birbirinden ayırabildiği sonucuna ulaşılmıştır. Madde korelasyon değerlerinin 0.65-0.83 değerleri arasında olduğu saptanmıştır. Ölçeğin tamamına ilişkin Crombach Alfa değerinin 0.95, duyuşsal alt boyut Crombach Alfa değerinin 0.92, davranışsal alt boyut Crombach Alfa değerinin 0.91 olarak saptanmıştır. Ölçeğin test-tekrar-test güvenirliği için korelasyon sonuçlarının ise duyuşsal alt boyutun 0.89, davranışsal alt boyutun 0.80 olduğu görülmektedir. Çalışmada çocukların haz erteleme puanlarının cinsiyet, baba çalışma durumu, anne-baba birlikteliği, algılanan sosyoekonomik durum, algılanan akademik başarı ve doğum sırasına göre anlamlı farklılaşmadığı belirlenmiştir. Ancak 4.sınıf öğrencilerinin haz erteleme puanlarının 3. Sınıf öğrencilerine göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Ebeveynlerinin eğitim durumunun yükselmesi, annelerinin çalışıyor olması ve bir kardeşe sahip olmaları durumlarında çocukların haz erteleme puanlarının yükseldiği bulgusuna erişilmiştir. Elde edilen bulgular literatür çerçevesinde tartışılmış olup öneriler sunulmuştur.

Özet (Çeviri)

This study was conducted to develop a scale for determining the delay of gratification levels of primary school children, to test the validity and reliability of this scale, and to examine whether children's delay of gratification scores differentiate according to various variables. This research is a scale development study employing the survey method, one of the quantitative research methods. The study groups consist of a total of 1,950 students (1,085+865) attending the 3rd and 4th grades of primary schools affiliated with the Ministry of National Education in Eskişehir during the 2023-2024 academic year. Lawshe's technique was utilized to determine the content validity of the developed scale. Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA) were performed to establish construct validity. For criterion-related validity, the relationship with the Behavioral Tendency Scale for Children was examined. Furthermore, the test-retest method, item-total correlation, internal consistency determination, and 27% upper-lower group comparisons were conducted within the scope of the study. The validity and reliability of the scale were proven through the analyses and applications performed. The developed“Delay of Gratification Scale for Primary School Children”consists of 13 items and two dimensions (affective and behavioral). Within the scope of criterion validity, the correlation between the developed scale and the Behavioral Tendency Scale for Children was found to be low but significant. In the 27% upper-lower group comparison, it was concluded that the scale could distinguish between those who exhibit the desired behavior and those who do not. Item-total correlation values were determined to range between 0.65 and 0.83. The Cronbach's Alpha value for the overall scale was 0.95, while it was 0.92 for the affective sub-dimension and 0.91 for the behavioral sub-dimension. Regarding test-retest reliability, correlation results were 0.89 for the affective sub-dimension and 0.80 for the behavioral sub-dimension. The study determined that children's delay of gratification scores did not differ significantly according to gender, father's employment status, parental togetherness, perceived socioeconomic status, perceived academic achievement, or birth order. However, it was observed that 4th-grade students had higher delay of gratification scores compared to 3rd-grade students. Findings also revealed that children's delay of gratification scores increased with higher parental education levels, maternal employment, and having a sibling. The findings obtained were discussed within the framework of the literature, and recommendations were provided.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    211670

    Temel eğitimde görsel sanatlar eğitimi dersinde görsel dengenin kavratılması

    The comprehension of visual balance in the basic education of visual art

    OYLUM TERZİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2007

    Güzel SanatlarGazi Üniversitesi

    Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. NUR GÖKBULUT

  2. Tez No

    545912

    Okul öncesi dönem çocuklarının bilgi iletişim teknolojilerini kullanma durumlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi

    Investigation of preschool children's use of information communication technologies according to some variables

    DİLEK AKIN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Bilim ve TeknolojiUşak Üniversitesi

    İlköğretim Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SİBEL YOLERİ

  3. Tez No

    928761

    12-48 ay çocuk sahibi olan annelerin beslenme sürecindeki tutumlarının çocuğun beslenme durumu ve fiziksel gelişimi üzerine etkisi

    The effect of mothers' attitudes during the nutrition process with children aged 12-48 months on the child's nutritional status and physical development

    NESRİN KAPLAN GEÇER

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Aile HekimliğiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HİLAL ÖZKAYA

  4. Tez No

    73963

    Şehirleşmenin ilköğretim 6. sınıf öğrencilerinin okuma-anlama becerisine etkileri

    The effects of urbanization on the reading comprehension skills of sixth grade students

    SALİM KÜÇÜK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1998

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    Türkçenin Eğitimi ve Öğretimi Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ALEMDAR MUSTAFA YALÇIN

  5. Tez No

    257059

    Kavramların algılatılmasında resimli çocuk kitaplarının rolü bağlamında ?Simyacının Hediyesi? öyküsü için çocuk kitabı tasarımı

    Perception of concepts in illustrated children books context children book design for the story, ?The Alchemist?s gift?

    ELİF ERGEN

    Sanatta Yeterlik

    Türkçe

    Türkçe

    2009

    Güzel SanatlarHacettepe Üniversitesi

    Grafik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. İNCİLAY YURDAKUL

Geri Dön