İslam idare hukuku açısından amir-memur ilişkisi
Relationship between supervisors and officer according to Islamic administrative law
- Tez No: 992829
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET BAHATTİN ALPHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hakkari Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İslam hukuku ve İslam idare hukuku çerçevesinde amir-memur ilişkisini uygun bir yaklaşımla ele almıştır. Temel kaynaklar olan Kur'an-ı Kerîm, Sünnet, icmâ ve kıyas doğrultusunda şekillenen idare anlayışı, hem bireysel sorumluluğu hem de kurumsal disiplini esas alan bir yönetim modeli ortaya koymuştur. Hz. Peygamber'in Medine Dönemi'ndeki kamu yönetimi uygulamaları ile Hulefâ-i Râşidîn dönemindeki devlet teşkilatlanmaları, amir-memur ilişkisinin ahlâkî, hukuki ve yönetsel temellerini oluşturmuştur. Bu bağlamda, adalet, ehliyet, liyakat, emaneti koruma ve kamu yararı gibi kavramlar yönetsel etik ilkelerle birlikte değerlendirilmiştir. Çalışmada, amirin yetki kullanımı ile memurun itaati arasındaki sınırların fıkhî ve idari temelleri ortaya konmuş; özellikle“Allah'a, Peygamber'e ve sizden olan yöneticilere itaat edin”(en-Nisâ, 4/59) ayeti bağlamında meşru emir ve itaate dair kriterler analiz edilmiştir. Emirlerin hukuki geçerliliği, haksız emir karşısında direnme hakkı, kamu görevlilerinin görev tanımı, disiplin esasları ve hesap verebilirlik anlayışı ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Ayrıca İslam hukukçularının bu konudaki görüşlerine yer verilerek klasik dönem yaklaşımları ile modern kamu hukuku normları mukayeseli olarak değerlendirilmiştir. Modern hukuk sistemlerinde yer alan idari yargı mekanizmaları, kamu hizmeti etiği ilkeleri, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve güncel kamu yönetimi teorileri ile İslam hukukunun temel ilkeleri arasında karşılaştırmalar yapılmıştır.
Özet (Çeviri)
This research has treated the superior-official relationship in a multi-faceted manner in the context of Islamic law and Islamic administrative law. This administration that has been evolved according to the fundamental sources of Quran, Sunnah, ijma and qiyas has introduced a model of management based on individual responsibility coupled with institutional discipline. The Prophet Muhammad's pattern of public administration during the years of Medina and the state institutions of the Rashidun years constituted the moral, legal, and administrative foundation of the relationship between the superior and the official. In this, concepts like justice, competence, merit, protection of trusts and public interest were examined as well as administrative ethical norms. In the research, administrative and jurisprudential foundation of limits between the use of power by the superior and obedience of the officer has been found; namely, criteria associated with right commandment and obedience have been examined on the basis of the verse“Obey Allah, the Prophet and those in authority from among you”(an-Nisa, 4/59). Legally enforceable orders, obligation of disobeying repressive orders, obligations of public officials, discipline principles and the theory of accountability have been discussed with critical reference. Besides, the opinions of Islamic jurists like Maverdi, Ibn Taymiyya, Ghazali and Imam Shafi'i have been incorporated and the approaches of the classic period and contemporary public law norms have been compared. Comparison has been drawn between the judicial behavior of administration in contemporary legal systems, ethics standards of public service, the Civil Servants Law No. 657 and contemporary principles of public administration and the basic principles of Islamic law.
Benzer Tezler
- Disiplin hukukunda amirin takdir yetkisi
The disretionary power of the superior in disciplinary law
ARİFE AK ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
HukukDokuz Eylül ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ SANCAKDAR
- Les procureurs de la République travaillant au sein des cours d'assises en Turquie à l'égard des politiques néolibérales
Neoliberal politikalar bağlamında Türkiye ağır ceza mahkemelerinde görevli Cumhuriyet savcıları
GÖZDE AYTEMUR NÜFUSÇU
Yüksek Lisans
Fransızca
2013
SosyolojiGalatasaray ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. VERDA İRTİŞ
- İslâm idare hukuku açısından Said Halim Paşa'nın İslâm'da Teşkîlat-ı Siyâsiyye Risâlesi adlı eserinin incelenmesi
An evaluation of Said Halim Paşa's work titled“Teşkilat-ı Political Treatment in Islam”in terms of Islamic administrative law
MUHAMMET MUSTAFA AKMEŞE
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinAkdeniz ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKİ YAKA
- Hz. Ömer'in idarecilerine gönderdiği mektupların İslam Hukuku açısından tahlili
Analysis of the letters sent to the administrators Omar in terms of İslamic Law
ZEYNEP ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜCAHİT ÇOLAK
- İslam hukuku açısından mali kaynakların değerlendirilmesi -kâr amacı gütmeyen kuruluşlar örneği-
Evaluation of financial resources in terms of Islamic law -sample of non-profit organizations-
HEZHA AHMED NAJIMALDIN NAJIMALDIN