Osmanlı devleti'nde kızların eğitim/öğretim durumu üzerine bir inceleme (1839-1908)
A study on the educational status girls in the ottoman state (1839-1908)
- Tez No: 992846
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖMER SADETTİN ÖKTEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih ve Medeniyet Araştırmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Tarih ve Medeniyet Araştırmaları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Batı toplumunda kadının ikincil konumunun yüksek sesle sorgulanmaya başlaması 19. yüzyıldan itibaren gerçekleşir. Kadının kurtuluş hareketi olarak ta adlandırılan bu mücadele ve beraberinde elde edilen kazınmaların, Batı dışında kalan diğer toplumlara da etkileri söz konusudur. Ancak Osmanlı kadınları özelinde ele alındığında, Batı'dan toplumsal, dini ve kültürel kodlar temelinde ayrışması sebebiyle kadının konumu sorunsalında öne çıkan problemler ve bu husustaki temel talepler değişiklik gösterir. Batı'da kadınlar oy kullanma, mülkiyet veya erkeklerin hâkim olduğu mesleklerde çalışabilme hakları gibi kadın erkek eşitliği çizgisinde bir mücadele sergilenmektedir. Osmanlı toplumunda kadın ise oryantalist söylemlerin aksine içinde bulunduğu zamanın koşullarına göre gerek toplumsal ve ekonomik alanda gerekse sosyal ve hukuki alanda zaten aktif bir rol oynamaktadır. Bu sebeple eşitlik söylemlerini öne çıkaran Batı'nın aksine, Osmanlı kadını için öncelik özellikle 'eğitim' olanaklarından yararlanma üzerinedir. Osmanlı'da gerek kızların eğitiminin ıslahı konusunda ilk önemli adımların atıldığı Tanzimat dönemi, gerekse bu husustaki girişimlerin hız kazandığı II. Meşrutiyet Dönemi, kadınların toplum içindeki rolünü ve konumunu yükseltmek amacıyla eğitim sisteminde gerçekleştirilmeye çalışılan köklü değişimlere sahne olmuştur. Kızların eğitimine yönelik atılan bu kayda değer adımlar aynı zamanda Cumhuriyet döneminde kadının toplumdaki konumuna temel oluşturması bakımından oldukça önemlidir. Tüm bunların yanı sıra Tanzimat ve Meşrutiyet Dönemi Osmanlı modernleşmesi ile ilgili yapılan çalışmaların birçoğunda siyasi, askeri ve iktisadi alandaki ıslahat veya bu alanlardaki değişim süreçleri üzerine odaklanıldığı görülmektedir. Bu durum Osmanlı'da modernleşme sürecinde kızların eğitimi ile ilgili ıslahatların ve bunların modernleşme üzerindeki etkilerine yönelik derinlemesine çalışmaların yeterli sayıda olmadığı sonucunu ortaya çıkarmaktadır. Bu bağlamda eksikliğin giderilmesi amacıyla çalışmamızda Osmanlı ve Batı toplumlarında modernleşme bağlamında eğitim üzerine özellikle de modernleşmenin mihenk taşı olan kızların eğitimi konusuna ağırlık verilmiştir.
Özet (Çeviri)
It was from the 19th century that the secondary position of women in Western society began to be loudly questioned. This struggle, which is also called the women"s liberation movement, and the successes achieved through it, had an impact on other societies outside the West. However, for Ottoman women in particular, the difficulties that stand out in the issue of the position of women and the basic demands on this issue differ due to their difference from the West in the social, religious, and cultural terms. In the 19th century, women in the West fought for the right to vote, the right to property, or the opportunity to work in professions dominated by men. Contrary to orientalist discourses, the Ottoman woman already played an active role in the societal and economic fields, as well as in the social and legal fields, under the conditions of their time. In opposition to the 'equality' discourse, which is the primary demand of Western women, Ottoman women primarily focused on benefiting from 'educational' opportunities. In the Ottoman Empire, both the Tanzimat period, when the first important steps were taken to improve the education of girls, and II. The constitutional era has witnessed radical changes in the education system aimed at enhancing the role and position of women in society. These steps taken by the Ottoman rulers for the education of girls during the Tanzimat and Constitutional Monarchy periods are very important in terms of forming a basis for the position of women in society in the Republican period. In addition to all this, it can be seen that most studies of the Ottoman modernization of the Tanzimat and Constitutional Monarchy periods are focused on reforms in the political, military and economic fields or the processes of change in these areas. This situation shows that there is not enough in-depth research on the reforms related to the education of girls and their impact on modernization in the process of modernization in the Ottoman Empire. In this context, in order to address this shortcoming, our research has focused on education in the context of modernization in Western and Ottoman society, especially girls' education, which is the cornerstone of modernization.
Benzer Tezler
- II. Abdülhamid Döneminde Bursa'da eğitim-öğretim faaliyetleri
Education activities in Bursa during Abdulhamid II Period
AHMET VURGUN
Doktora
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VAHDETTİN ENGİN
- Osmanlı Devleti'nde kız sanayi mektepleri
Industry schools for girls at the Ottoman Empire
FATMA ÇERİKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimGaziantep ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYHAN DOĞAN
- Osmanlı Devleti'nde kız öğretmen okulları (Darülmuallimat) ve kadının meslek hayatına katılması (1870-1920)
Girl's teacher training schools in the ottoman state and the participation in women to professional life (1870-1920)
YAKUP AKSOY