Nusayr b. Yûsuf'un kırâat ve resm-i Mushaf ilmindeki yeri
Significant role of Nusayr b. Yûsuf in the sciences of qiraat and resm-i Moshaf
- Tez No: 992942
- Danışmanlar: DOÇ. DR. LOKMAN ŞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Nusayr b. Yûsuf, Kırâat, Resm-i Mushaf, Vakf ve İbtidâ, Kırâat Tarihi
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kur’ân-I Kerîm Okuma ve Kırâat İlmi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Nusayr b. Yûsuf, kırâat ilminin erken dönem ravilerinden biridir. Özellikle ilk Mushaflardaki kelimelerin yazımına dair verdiği bilgiler ve vakf-ibtidâ tercihleri açısından dikkat çekmektedir. Klasik kırâat literatüründe adı çeşitli vesilelerle zikredilen Nusayr b. Yûsuf'un, söz konusu ilimlere katkıları hakkında müstakil bir araştırma bulunmadığı için bu çalışma ilgili boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Araştırmanın giriş kısmında, tabakât eserlerinde yer alan bilgiler bir araya getirilerek müellifin yaşadığı dönem, hocaları ve öğrencileri gibi ilmî çevresi incelenmiştir. Birinci bölümde temel resm-i Mushaf eserlerinde yer alan Nusayr b. Yûsuf'un Mushaf imlâsına dair aktardığı rivâyetler ele alınmıştır. Bunların kıraatlere etkisi tartışılmış; yer yer anlama etkisi ve günümüze ulaşan en eski Mushaflardaki yazımlarına değinilmiştir. İkinci bölümde Nusayr b. Yûsuf'un kırâat ilmindeki yeri, hocası Kisâî'den aktardığı rivâyetler ışığında belirlenmeye çalışılmıştır. Söz konusu rivâyetlerin anlama etkisi ve meşhur kırâatler arasındaki yerine değinilmiştir. Nusayr'ın rivâyet zincirleri şema ile gösterilmiştir. Ayrıca Kisâî kırâatindeki rolü, meşhur iki ravisi ile karşılaştırılarak tespit edilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise Nusayr'ın vakf ve ibtidâ ilmine katkıları ele alınmıştır. Bu bölümde onun vakf ve ibtidâ tercihlerindeki gerekçelerine işaret edilmiş ve buradan hareketle alandaki yetkinliği ortaya çıkarılmaya gayret edilmiştir. Sonuç olarak, Nusayr b. Yûsuf'un kırâat, resm-i Mushaf ve vakf-ibtidâ alanlarında üstlendiği rolün erken dönem kıraat ilminde belirleyici olduğu, rivâyet zincirleri ve tâlim geleneğine yaptığı katkılarla sonraki literatüre kaynaklık ettiği tespit edilmiştir. Bu çalışma, onun ilmî kişiliğini ve kıraat tarihindeki konumunu aydınlatmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Nusayr b. Yûsuf is one of the early transmitters of the Qirāʾah (recitation) sciences. He is particularly notable for his contributions regarding the orthography of words in the earliest copies of the Qurʾān and his preferences in waqf and ibtidāʾ (stopping and starting points). Although his name is mentioned in various classical Qirāʾah sources, there has been no dedicated study on his contributions to these fields; this study aims to fill that gap. In the introduction, information from ṭabaqāt (biographical) works was compiled to examine the scholar's life, teachers, students, and scholarly environment. The first chapter focuses on resm-i Mushaf, analyzing the reports transmitted by Nusayr b. Yûsuf concerning Qurʾān orthography in primary resm-i Mushaf texts. The impact of these transmissions on Qirāʾah was discussed, including their potential effect on meaning and their reflection in the earliest surviving manuscripts. The second chapter investigates Nusayr b. Yûsuf's position within the Qirāʾah sciences based on the transmissions he received from his teacher, Kisāʾī. The effect of these transmissions on meaning and their relation to well-known Qirāʾahs was examined. His transmission chains are illustrated schematically, and Kisāʾī's role is compared with his two prominent students to determine Nusayr's relative position. The third chapter addresses Nusayr's contributions to waqf and ibtidāʾ, emphasizing the rationale behind his choices and demonstrating his expertise in this field. As a result, Nusayr b. Yûsuf's role in Qirāʾah, resm-i Mushaf, and waqf-ibtidāʾ is shown to be decisive in the early development of Qirāʾah sciences. His transmission chains and pedagogical contributions have served as a source for later scholars. This study aims to illuminate his scholarly personality and his position in the history of Qirāʾah. Keywords Nusayr b. Yûsuf, Qirāʾah, Resm-i Mushaf, Waqf and Ibtidāʾ, History of Qirāʾah
Benzer Tezler
- İmâmiyye ve Nusayriyye'de dört sefir telakkisi
The perception of four safirs in the İmamiyya and Nusayriyya
AHMET SONAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
DinÇukurova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF GÖKALP
- Türkiye'de yaşayan Arap Alevilerinin etnik ve müzikal kimliği
Arab Alewis' ethnic and musical identity in Turkey
RESUL BAĞI
Doktora
Türkçe
2014
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. SONGÜL KARAHASANOĞLU
- Hatay - Samandağ özelinde Nusayrilik ve ziyaret kültürü
In the example of Hatay - Samandağ and visit cult
YASEMİN DEMİREL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SIDDIK KORKMAZ
- Nusayri geleneğinde inkarnasyon öğretisi
Incarnation in the Nusayri tradition
HATİCE ARSLAN
Doktora
Türkçe
2015
Dinİstanbul ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MAHMUT SALİHOĞLU