Kampüs genelinde yer alan su kaynaklarının hidrojeokimyasal evrim süreçleri, yeraltı suyu kalitesi ve yeraltı suyunun insan sağlığı açısından kanserojen olmayan risk değerlendirmesi (Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi-Zeve Yerleşkesi)
Hydrogeochemical evolution processes of water resources across the campus, groundwater quality, and non-carcinogenic risk assessment of groundwater in terms of human health (Van Yüzüncü Yıl University- Zeve Campus)
- Tez No: 993025
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERKAN DİŞLİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) kampüsünü de kapsayan çalışma alanında, içme suyu örnekleri kampüs kaynaklarından; yeraltı ve sulama suyu örnekleri ise Karasu ve Morali Deresi Alt Havzalarındaki sondaj kuyularından temin edilmiştir. Çalışmanın amacı, bölgedeki yeraltı ve yüzey sularının hidrojeokimyasal özelliklerini ve kalite durumunu değerlendirmektir. Su örnekleri fiziko-kimyasal açıdan analiz edilerek WHO (2011) ve TSE-266 (2005) standartlarıyla karşılaştırılmıştır. Yeraltı suyu sıcaklıkları 3.70-14.60 °C, pH değerleri ise 6.96-8.96 aralığında ölçülmüş; yüzey sularının hafif alkali karakterde olduğu belirlenmiştir. Redoks potansiyeli değerleri, yeraltı sularının çoğunlukla indirgen koşullarda olduğunu ve As, Fe ve Mn gibi redoksa duyarlı elementlerin mobilitesini etkilediğini göstermiştir. Elektriksel iletkenlik ve TDS değerleri Morali Deresi Alt Havzası'nda daha yüksektir. Sular genel olarak orta sertlikte olup, Ca²⁺-Na⁺ baskın katyonlar ve HCO₃⁻-SO₄²⁻ baskın anyonlarla temsil edilmektedir. Piper diyagramı sonuçları, su kimyasının silikat ve karbonat çözünmesi, iyon değişimi ve buharlaşma süreçleriyle kontrol edildiğini ortaya koymuştur. Karasu Deresi'nde Ca-HCO₃, Morali Deresi'nde ise Ca-HCO₃-SO₄ tipi sular baskındır. EWQI analizleri, yeraltı sularının büyük çoğunluğunun içme suyu açısından“iyi”veya“mükemmel”kalitede olduğunu göstermiştir. Sulama suyu değerlendirmeleri, suların genel olarak sulamaya uygun olduğunu; ancak Morali Deresi sularında yüksek TDS ve buharlaşmaya bağlı sınırlamalar bulunduğunu ortaya koymuştur. Yeraltı sularında arsenik konsantrasyonları 0.011-0.122 mg/L arasında değişmiş ve tüm örnekler içme suyu standartlarını aşmıştır. Yüksek As seviyeleri düşük redoks potansiyelli, hafif alkali alüvyon ve eski akarsu-göl çökelleriyle ilişkilidir. Eh–pH diyagramları, yeraltı suyu örneklerinin tamamının As (V) türünün baskın olduğunu göstermiştir. Sağlık risk analizleri, arsenik kaynaklı risklerin özellikle çocuklarda daha yük-sek olduğunu ve kurak dönemde arttığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, çalışma alanındaki yeraltı suları yüksek arsenik içeriği ve baskın As (V) türü nedeniyle ciddi çevresel ve halk sağlığı riski taşımaktadır. Arsenik kirliliğinin izlenmesi ve etkili arıtım stratejile-rinin geliştirilmesi bölgesel su güvenliği açısından kritik öneme sahiptir.
Özet (Çeviri)
In the study area, including the Van Yüzüncü Yıl University (YYÜ) campus, drinking water samples were collected from campus sources, while groundwater and irrigation water samples were obtained from boreholes in the Karasu and Morali River sub-basins. The study aimed to evaluate the hydrogeochemical characteristics and water quality of groundwater and surface water resources. Water samples were analyzed for physicochemical parameters and compared with WHO (2011), and TSE-266 (2005) drinking water standards. Groundwater temperatures ranged from 3.70 to 14.60 °C, with pH values between 6.96 and 8.96, while surface waters were slightly alkaline. Redox potential values indicated predominantly reducing conditions, affecting the mobility of redox-sensitive elements such as As, Fe, and Mn. Electrical conductivity and total dissolved solids were higher in the Morali River sub-basin. The waters were generally moderately hard, dominated by Ca²⁺ and Na⁺ cations and HCO₃⁻ and SO₄²⁻ anions. Piper diagram results showed that water chemistry was controlled by silicate and carbonate weathering, ion exchange, and evaporation. Ca–HCO₃-type waters dominated in the Karasu River, whereas Ca–HCO₃–SO₄-type waters prevailed in the Morali River sub-basin. Entropy-weighted water quality index results indicated that most groundwater samples were of“good”to“excellent”drinking water quality. Irrigation water assessments showed that most waters were suitable for irrigation; however, high TDS levels and intense evaporation limited the use of Morali River waters. Groundwater arsenic concentrations ranged from 0.011 to 0.122 mg/L and exceeded drinking water standards in all samples. Elevated arsenic levels were associated with low redox potential and slightly alkaline alluvial and paleo–fluvial–lacustrine deposits. Eh-pH diagrams showed that As (V) dominated in approximately 100% of the samples. Health risk assessments indicated that arsenic-related risks were higher in chil-dren than in adults and increased during the dry season. As a result, the groundwater in the study area poses a serious environmental and public health risk due to its high ar-senic content and the predominance of the As (V) species. Continuous monitoring and effective treatment strategies were therefore critical for regional water security.
Benzer Tezler
- Sustainable management of water resources on campus: The case of Izmir Institute of Technology
Kampüs su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi: İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü örneği
PELİN ULUSOY
Yüksek Lisans
İngilizce
2011
Şehircilik ve Bölge Planlamaİzmir Yüksek Teknoloji EnstitüsüŞehir Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NİCEL SAYGIN
- Chemical composition of particles at a rural site at Northwestern Turkey: Gateway to the Central Anatolian Plateau
Kuzaybatı Türkiye kırsalındaki atmosferik partiküler maddenin kimyasal kompozisyonu: Orta Anadolu Platosu'na taşınım
EDA SAĞIRLI
Yüksek Lisans
İngilizce
2013
KimyaAbant İzzet Baysal ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERPİL YENİSOY KARAKAŞ
PROF. DR. SÜLEYMAN GÜRDAL TUNCEL
- İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Avcılar Kampüsü için EPA SWMM ile yeşil altyapı içeren yağmur suyu yönetim modeli
Storm water management model for Istanbul University-Cerrahpaşa Avcilar Campus incorporating green infrastructure using EPA SWMM
YUNUS EMRE KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşaİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEVZA MELEK KAZEZYILMAZ ALHAN
- Investigation of green buildings towards net zero carbon: example in itu ayazağa campus
Net sıfır karbon hedefi doğrultusunda yeşil binaların incelenmesi: İTÜ ayazağa kampüsü örneği
MERVE MAÇİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL TORÖZ
- Success and succession: A study of the sustainability of international institutional linkages
Başarı ve devralma: Uluslararası kurumsal bağlantıların sürdürülebilirlik incelemesi
DONALD FRANCİS STAUB
Doktora
İngilizce
2011
Eğitim ve ÖğretimEastern Mıchıgan UnıversıtyEğitim Liderliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DAVİD ANDERSON