Yetişkin bireylerde erken dönem uyumsuz şemalar perspektifinden erteleme eğilimi ve dürtüsellik arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between procrastination and impulsivity from the perspective of early maladaptive schemas in adulthood
- Tez No: 993189
- Danışmanlar: PROF. DR. OĞUZ TAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, yetişkin bireylerde erken dönem uyumsuz şemalar ile erteleme eğilimi ve dürtüsellik arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında, şemaların bireyin bilişsel ve duygusal yapılanmasını etkileyerek öz-düzenleme süreçleri üzerindeki olası etkileri değerlendirilmiştir. Araştırma 2025 yılında Türkiye'de yaşayan, 18–65 yaş aralığında bulunan 411 katılımcı ile yürütülmüştür. Veriler çevrim içi anket yoluyla toplanmış; Young Şema Ölçeği (KF3), Genel Erteleme Eğilimi Ölçeği ve Barratt Dürtüsellik Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler tanımlayıcı istatistikler, bağımsız grup t-testi, ANOVA ve Pearson korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgularda, katılımcıların erken dönem uyumsuz şema puanlarının bazı sosyodemografik değişkenlere göre anlamlı biçimde farklılaştığı görülmüştür. Erteleme eğilimi ile özellikle plan yapamama, motor dürtüsellik ve dikkat dürtüselliği alt boyutları arasında pozitif ve orta düzeyde ilişkiler saptanmıştır. Ayrıca çeşitli şema alanlarının hem erteleme eğilimi hem de dürtüsellik düzeyleriyle anlamlı yönde ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar, şema örüntülerinin öz-düzenleme süreçleri üzerindeki etkisini desteklemektedir. Araştırmanın sonuçları, erteleme davranışının yalnızca zaman yönetimiyle ilişkili olmadığını, erken dönem bilişsel şemalar ve dürtüsel eğilimler ile birlikte ele alınması gereken çok boyutlu bir yapı olduğunu göstermiştir. Bulguların, psikoterapi süreçlerinde şema temelli formülasyonların oluşturulmasına ve müdahale planlarının bireyselleştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the relationship between early maladaptive schemas, procrastination tendency, and impulsivity among adults. Within this framework, the research explored how schema patterns shaped by early life experiences may influence self-regulation processes and contribute to procrastination and impulsive behaviors. The study was conducted in 2025 with 411 participants aged 18 to 65, residing in Türkiye. Data were collected through an online survey using the Young Schema Questionnaire–Short Form 3 (YSQ-SF3), the General Procrastination Scale, and the Barratt Impulsiveness Scale. Descriptive statistics, independent samples t-tests, one-way ANOVA, and Pearson correlation analyses were employed for data evaluation. Findings indicated that participants' early maladaptive schema scores significantly differed across several sociodemographic variables. Procrastination tendency showed positive and moderate correlations with the impulsivity subdimensions of non-planning, motor impulsivity, and attentional impulsivity. Furthermore, several schema domains were found to be significantly associated with both procrastination and impulsivity levels, highlighting the interconnected nature of cognitive-emotional patterns and self-regulation difficulties. These results support the view that early maladaptive schemas may shape behavioral tendencies by influencing emotional responses, self-perceptions, and coping styles. Overall, the study demonstrated that procrastination is not merely a time-management problem but a multidimensional behavior linked to early cognitive schemas and impulsive tendencies. The findings are expected to contribute to clinical practice by emphasizing the importance of schema-based assessment and individualized intervention planning, particularly in addressing self-regulation problems such as procrastination.
Benzer Tezler
- Yetişkin bireylerde erken dönem uyumsuz şemalar ile sosyal kaygı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between early age incompatible schemas and social anxiety in adults
NAZLI DİDAR ŞİMŞEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Psikolojiİstanbul Arel ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SAPANCI
- Yetişkin bireylerde erken dönem uyumsuz şemalar ve duygu düzenleme güçlüğü ile duygusal yeme ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişkiler
The relationships between early maladaptive schemas and emotion regulation difficulty with emotional eating and psychological symptoms in adults
ESRANUR ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiDicle ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM TOLAN
- Yetişkin bireylerde erken dönem uyumsuz şemalar, romantik ilişkilerindeki bağlanma stilleri, ilişki doyumları ve başa çıkma biçimleri arasındaki ilişki
The relationship between early maladaptive schemas, attachment styles in romantic relationships, relationship satisfaction and coping styles in adult individuals
BEGÜM BAYAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Psikolojiİstanbul Kent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU SEVİM
- Yetişkin bireylerde erken dönem uyumsuz şemalar ile psikolojik dayanıklılık ve stresle baş etme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between early maladaptive schemas, resilience and coping skills in adults
EDA ERKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Kent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH BAL
- Yetişkin bireylerde erken dönem uyumsuz şemalar ve dürtüselliğin duygusal yeme ile ilişkisi
The relationship between early maladaptive schemas and impulsivity and emotional eating in adult individuals
EMİNE ÇABUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiÇağ ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ UFUK KOCATEPE AVCI