Sosyal medyada bilgi düzensizliği: 2023 Gazze Savaşı durum çalışması
Information disorder on social media: A case study of the 2023 Gaza War
- Tez No: 993192
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARDA UMUT SAYGIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gazetecilik, Journalism
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gazetecilik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Medya Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
2023 Gazze Savaşı, sosyal medya platformlarında gerçek ile yanlışı iç içe geçiren yoğun bir bilgi düzensizliği ortamı yaratmış; bu durum, savaşın seyrini takip etmeyi ve doğrulanmış bilgilere erişimi kamuoyu açısından oldukça güçleştirmiştir. Bu tez, savaşın ilk yılı boyunca dijital ortamda üretilen ve yayılan bilgi düzensizliğinin doğasını, türlerini ve yayılma dinamiklerini incelemeyi amaçlamakta olup analizler, Filistinli doğrulama platformu“Kashif”tarafından belgelenen vakalar üzerinden gerçekleştirilmiştir. Araştırma, savaşın ilk üç ayının yanlış bilginin en yoğun üretildiği dönem olması nedeniyle bu zaman aralığında tespit edilen vakaları“örnek olay incelemesi”yöntemiyle ele almakta, ardından 7 Ekim 2023–7 Ekim 2024 tarihleri arasında dolaşıma giren içerikleri kapsam genişleterek değerlendirerek bilgi düzensizliğinin zaman içindeki dönüşümünü ortaya koymaktadır. Bulgular, savaşın ilk yılında toplam 730 yanıltıcı iddianın tespit edildiğini, bilgi düzensizliğinin özellikle savaşın başlangıcında zirveye ulaştığını, sonraki aylarda kademeli biçimde azaldığını ancak askerî ya da siyasî gelişmelerin yaşandığı dönemlerde yeniden artış gösterdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, bağlamından koparılan görsellerin ve video içeriklerinin yanlış bilginin yayılmasında en etkili formatlar olduğu; sosyal medya algoritmalarının etkileşim odaklı yapısının ise bu içeriklerin görünürlüğünü artırarak bilgi düzensizliğini pekiştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma, savaş bağlamında dijital mecralarda üretilen bilgi düzensizliğinin yalnızca teknik bir sorun değil, aynı zamanda kamuoyu algısını yönlendiren yapısal bir olgu olduğunu göstermekte ve dijital okuryazarlığın, doğrulama pratiklerinin ve eleştirel düşünme becerilerinin güçlendirilmesinin önemine dikkat çekmektedir.
Özet (Çeviri)
The 2023 Gaza War generated an intense environment of information disorder on social media, where truth and falsehood became deeply intertwined, making it difficult for the public to access reliable information. This thesis examines the nature, types, and dissemination dynamics of information disorder in digital spaces during the first year of the war, drawing on cases documented by the Palestinian fact-checking platform Kashif. As the first three months of the conflict witnessed the most intensive production of false information, the study initially analyzes cases from this period using a case study approach. It then extends the analysis to content circulated between 7 October 2023 and 7 October 2024 to trace changes over time.The findings reveal that 730 misleading claims were identified during the first year of the war. Information disorder peaked at the outbreak of the conflict, declined in subsequent months, and rose again during periods of major military or political developments. Decontextualized images and videos emerged as the most influential formats in spreading false information, while engagement-driven social media algorithms amplified their visibility and impact. Overall, the study demonstrates that wartime information disorder in digital media is not merely a technical issue but a structural phenomenon that shapes public perception. Accordingly, it underscores the need to strengthen digital literacy, fact-checking practices, and critical thinking skills to mitigate the effects of information disorder during conflicts.
Benzer Tezler
- Bilgi ve belge yönetimi bölümü öğrencilerinin sosyal medya haberlerine güven ve teyit alışkanlıkları
Trust and fact-checking habits of social media news among information and records management department students
ELİF GÜLTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilgi ve Belge YönetimiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET SOYLU
- Hakikat sonrası çağda bilgi düzensizliği: Yerel medya çalışanlarının ve gazetecilik bölümü akademisyenlerinin dezenformasyona ilişkin algı ve deneyimleri
Information disorder in the post-truth era: The perceptions and experiences of local media workers and journalism department academics on disinformation
MUTLUHAN ÇAMUR
Doktora
Türkçe
2024
GazetecilikAtatürk ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM ETEM ZİNDEREN
- Dezenformasyon kavramı bağlamında Türkiye'de yapılan yasal düzenlemeler üzerine bir inceleme
In Turkey in the context of the concept of disinformation a review on the legal arrangements made
MUHAMMED DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
GazetecilikSivas Cumhuriyet ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ONUR TAYDAŞ
- Kitle iletişim araçları, ergen bireyler ve istismar ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between mass media, adolescent individuals and abuse
SÜHEYLA TOBİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiAile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERT AKCANBAŞ
- Dijital çağda bilgi düzensizliği ve yanlış bilgi sorunu: Türkiye özelinde nitel bir analiz ve çözüm önerileri
The problem of information disorder and misinformation in the digital age: A qualitative analysis and policy recommendations in the case of Turkey
İREM ORAN
Doktora
Türkçe
2025
İletişim BilimleriKocaeli ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYSEL ÇETİNKAYA