Bilgi ve belge yönetimi bölümü öğrencilerinin sosyal medya haberlerine güven ve teyit alışkanlıkları
Trust and fact-checking habits of social media news among information and records management department students
- Tez No: 998052
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET SOYLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilgi ve Belge Yönetimi, Information and Records Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Bilgi ve Belge Yönetimi (BBY) Bölümü lisans öğrencilerinin sosyal medya haberlerine yönelik güven düzeylerini ve bu haberlere ilişkin teyit alışkanlıklarını çeşitli değişkenler açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Dijitalleşmenin ve sosyal medya kullanımının hızla arttığı günümüzde, bu ortamlarda oluşan bilgi düzensizliği ve dezenformasyon, eleştirel düşünme ve çeşitli okuryazarlık yetkinliklerinin önemini artırmıştır. Sosyal medya platformlarının yoğun biçimde kullanılmasıyla birlikte her gün milyonlarca içerik üretilmekte ve bu içerikler hızla yayılmaktadır. Bu içeriklerin önemli bir kısmını, geleneksel medya tarafından üretilen haberler ve bunlara ek olarak, kullanıcılar tarafından oluşturulan ve haber niteliği taşıyan içerikler oluşturmaktadır. Tüm kullanıcıların geleneksel gazetecilik ilkelerini gözetmeden haber niteliğinde içerikler üretip paylaşabilmeleri, bilgilerin çarpıtılması, bağlamından koparılarak düzenlenmesi, eksik ya da yanlış sunulması ve kamuoyunun yanlış yönlendirilmesi gibi bazı riskler barındırmaktadır. Artan kullanıcı sayısıyla birlikte sosyal medyanın insanlar üzerindeki gücü de artmakta, sosyal medya bazı kişi ve gruplar tarafından toplumu belirli bir konu ya da olayda manipüle etmek için kullanılmakta ve etkili olmaktadır. Özellikle sosyal medya üzerinden yayılan yanlış, yanıltıcı ya da sahte haberler, kullanıcılar tarafından farkında olunmaksızın hızla paylaşılmakta, bu durum dezenformasyonun yayılımını ve etkisini ciddi biçimde artırmaktadır. Bu nedenle bireylerin sosyal medyada karşılaştıkları haber içeriklerine eleştirel bir bakışla yaklaşmaları, içeriklerin doğruluğunu çeşitli yöntemlerle teyit etmeleri ve medya okuryazarlığı ve haber okuryazarlığı gibi becerilerini geliştirmeleri büyük önem taşımaktadır. Bu beceriler, bireysel bir yetkinlik olmaktan öte, toplumsal bilgi güvenliği ve demokratik toplumun inşası için temel bir gerekliliktir. BBY Bölümlerinde verilen eğitimin bir parçası, öğrencilerin bilgiye erişim süreçlerinde bilgi arama ve erişilen bilgiyi değerlendirme becerilerini geliştirmektir. Öğrenciler gereksinim duydukları bilgilere nasıl ve nereden erişebileceklerini, karşılaştıkları bilgileri ana kaynağından teyit etmeyi ve bunun önemini, yazarın yetkinliği, içerik referansları ve bilginin güncelliği gibi unsurları incelemeyi, bilgiye eleştirel bir bakışla bakmayı ve bilgi kullanımında etik ilkelere uygun davranmayı öğrenmektedirler. BBY Bölümlerinde verilen eğitim öğrencilerin dijital okuryazarlık becerilerinin gelişimine katkı sağlayacak şekilde geliştirilmekte ve sürekli güncellenmektedir. Öğrenciler bu eğitimle birlikte, dijital araçları (bilgisayar, akıllı telefon, ilgili yazılımlar vs.) etkili ve verimli bir şekilde kullanmayı, internet üzerinden bilgi aramayı, arama motorları ve veri tabanlarını doğru bir şekilde kullanabilmeyi öğrenmektedirler. Ayrıca güvenilir kaynakları ayırt etme, çevrimiçi içeriklerin güvenilirliğini sorgulama, yanıltıcı veya yanlış bilgileri fark etme ve çeşitli dijital platformlar aracılığıyla güvenli iletişim kurma gibi becerilerini de geliştirmektedirler. Çeşitli okuryazarlık becerileri kazanmış olan öğrencilerin, sosyal medya platformlarında karşılaştıkları haberlere karşı eleştirel yaklaşmaları ve doğruluğunu değerlendirmeleri gerekmektedir. Ayrıca bilgi merkezlerinde hizmet verecekleri kullanıcıları bilginin kaynağıyla buluştururken, aynı zamanda bilgiye eleştirel bir bakış açısıyla yaklaşmayı öğreterek onların bilinçli tüketicilere dönüşmelerine destek olmalıdırlar. Bilgi merkezleri geliştirecekleri yenilikçi hizmetleriyle, topluma medya ve haber okuryazarlığı becerileri kazandırma çabalarına katkıda bulunarak, bireylerin, çağımızın karmaşık bilgi ortamında daha donanımlı ve eleştirel düşünen bireyler olmalarına yardımcı olmalıdırlar. Bu çalışma, BBY Bölümü öğrencilerinin profesyonel sorumlulukları çerçevesinde güvenilir ve doğrulanmış bilgi sağlama, bilginin eleştirel değerlendirilmesi ve toplumun bilgiye erişim konusundaki farkındalığının artırılması görevlerini vurgulamaktadır. Ayrıca, öğrencilerin özellikle sosyal medya platformlarında karşılaştıkları haber içeriklerine yönelik güven düzeylerinin ve bu bilgileri doğrulama alışkanlıklarının önemini vurgulamaktadır. Araştırmanın evrenini Ankara'da bulunan BBY Bölümlerinde öğrenim gören toplam 695 lisans öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırma, nicel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilmiş olup veri toplama aracı olarak anket tekniği kullanılmış ve çalışmaya 269 öğrenci katılmıştır. Elde edilen bulgular, öğrencilerin sosyal medya haberlerine yönelik güven düzeyleri ve teyit alışkanlıklarının genel olarak orta düzeyde olduğunu göstermektedir. Bu davranışların bazı demografik değişkenler, sosyal medya kullanım alışkanlıkları ve haber içeriklerine yönelik tutumlara göre farklılık gösterdiği, ancak bazı değişkenler açısından anlamlı bir farklılık bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu doğrultuda araştırmanın hipotezi kısmen doğrulanmıştır. Çalışma kapsamında, BBY Bölümü lisans öğrencilerinin eğitim süreçlerinde medya ve haber okuryazarlığı becerilerini güçlendirmeye yönelik eğitim içeriklerinin geliştirilmesine ve sosyal medya platformlarının dezenformasyonla mücadelede daha etkin sorumluluklar üstlenmesine ilişkin genel öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the trust levels of undergraduate students in the Department of Information and Records Management (IRM) regarding social media news and their fact-checking habits concerning this news content, in terms of various variables. In today's world, where digitalization and social media use are rapidly increasing, information disorder and disinformation in such environments have heightened the importance of critical thinking and various literacy competencies. With the intensive use of social media platforms, millions of pieces of content are produced and disseminated daily. A significant portion of this content consists of news produced by traditional media, as well as user-generated content that carries news value. The ability of all users to produce and share news-like content without adhering to traditional journalistic principles poses risks, such as the distortion of information, decontextualization, incomplete or false representation, and misleading the public. As the number of users increases, the power of social media over people also grows; some individuals and groups use social media to manipulate society regarding certain issues or events effectively. Particularly, false, misleading, or fake news disseminated through social media is often shared rapidly by users without their awareness, significantly amplifying the spread and impact of disinformation. Therefore, it is crucial for individuals to approach news content encountered on social media critically, verify the accuracy of the information using various methods, and develop skills such as media literacy and news literacy. These skills are not merely individual competencies but are a fundamental necessity for societal information security and the construction of a democratic society. Part of the education provided in IRM Departments aims to develop students' skills in information retrieval and evaluation processes. Students learn how and where to access the information they need, to verify the information against the primary source and understand its importance, to examine factors such as the author's competence, content references, and the timeliness of the information, to adopt a critical perspective towards information, and to act ethically in information usage. The education offered in IRM departments is continuously developed and updated to contribute to the development of students' digital literacy skills. Through this education, students learn to use digital tools (computers, smartphones, relevant software, etc.) effectively and efficiently, search for information on the internet, utilize search engines and databases correctly, distinguish reliable sources, question the credibility of online content, recognize misleading or false information, and communicate safely via digital platforms. Students equipped with various literacy skills are expected to approach news encountered on social media critically and evaluate its accuracy. Furthermore, when guiding users in information centers, they should not only connect users with information sources but also teach them to approach information critically, supporting their transformation into informed citizens. Information centers, through their innovative services, should contribute to efforts to equip society with media and news literacy skills, helping individuals become more competent and critical thinkers in today's complex information environment. This study emphasizes the responsibilities of IRM Department students, within the framework of their professional roles, in providing reliable and verified information, critically evaluating information, and increasing society's awareness of access to information. It also emphasizes the importance of students' levels of trust in news content they encounter, particularly on social media platforms, and their habits of verifying such information. The population of the study consists of a total of 695 undergraduate students enrolled in the IRM Departments located in Ankara. The study was conducted using a quantitative research method, and the survey technique was used as the data collection tool, with 269 students participating in the research. The findings indicate that students' levels of trust in social media news and their verification habits are generally at a moderate level. It was determined that these behaviors vary according to some demographic variables, social media usage habits, and attitudes toward news content, while no significant difference was observed in terms of some variables. Accordingly, the research hypothesis was partially confirmed. Within the scope of the study, general recommendations were presented regarding the development of educational content aimed at strengthening media and news literacy skills throughout the education processes of IRM undergraduate students and the assumption of more effective responsibilities by social media platforms in combating disinformation.
Benzer Tezler
- Çankırı Karatekin Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü öğrencilerinin haber kaynağı olarak sosyal medya kullanımı ve haber okuryazarlığı farkındalığı
Use of social media as a news source and news literacy awareness of Çankırı Karatekin University Department of Information and Records Management students
HİLAL UZUN GÜÇLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Bilgi ve Belge YönetimiÇankırı Karatekin ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. COŞKUN POLAT
- Haber okuryazarlığı programı: İçerik tasarımı ve etkililiğinin değerlendirilmesi
News literacy curriculum: Content design and evaluation of its effectiveness
İPEK ŞENCAN
Doktora
Türkçe
2020
Bilgi ve Belge YönetimiHacettepe ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İREM SOYDAL ÖZTÜRK
- Üniversite kütüphanelerinde sosyal medya araçlarının kullanımı: Marmara Üniversitesi örneği
Use of social media tools in university libraries: The example of Marmara University
LEYLA YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Dokümantasyon ve EnformasyonÇankırı Karatekin ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU UMUT ZAN
- Bilgi ve belge yönetimi bölümü öğrencilerinin yeni medya okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi: Ankara Üniversitesi örneği
Investigation of information and records management department students' new media literacy levels: The case of Ankara University
ÖZGÜ KARAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İletişim BilimleriAnkara ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATOŞ SUBAŞIOĞLU
- Türkiye'de üniversite reformları
University reforms in Turkey
HASİBE ÇETİN
Doktora
Türkçe
1997
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitim Programları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SABRİ BÜYÜKDÜVENCİ