Sevim Ak'ın yapıtları odağında çocuk edebiyatına anlatıbilimsel bir yaklaşım
A narratological perspective to children literature focus on Sevim Ak's works
- Tez No: 993330
- Danışmanlar: DOÇ. DR. METİN AKYÜZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Ak, Sevim, Anlatıbilim, Genette, Gerard, Çocuk edebiyatı, Ak, Sevim, Narratology, Genette, Gerard, Children’s literature
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Uzun yıllar boyunca daha çok eğitim bilimleri alanının içinde değerlendirilen çocuk edebiyatının modern eleştiri kuramları ışığında ele alınması, bu metinlerin yazınsallığını ortaya koymak açısından gereklidir. Çocuk edebiyatı metinlerinin sadece içerik aktaran ya da öğretici işlevle sınırlı metinler olarak değerlendirilmesi, anlatı yapılarının ve estetik değerlerin yeterince incelenememesine sebep olmaktadır. Bu durum, çocuk edebiyatının edebiyat bilimi içindeki yerinin yeniden düşünülmesini gerekli kılmaktadır. Bu çalışma, Sevim Akın'ın çocuk edebiyatı yapıtlarını anlatıbilim kuramı çerçevesinde metin temelli bir yaklaşımla çözümlemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada temel kuramsal çerçeve olarak Gérard Genette'in Anlatının Söylemi adlı yapıtında düzen, süre, sıklık, kip ve ses başlıklarıyla oluşturduğu kategoriler esas alınmış; yapısalcı dilbilim ekseninde çalışan diğer kuramcıların yaklaşımlarından da yararlanılmıştır. Çocuk edebiyatı yapıtlarında içerikle beraber ele alınması gereken yapı özellikleri, özellikle anlatıcının kimliği, bakış açısı, zamanın örgütlenmesi ve düzeylere ayrılması çalışmanın ana iskeletini oluşturmaktadır. Çalışmanın inceleme nesnesini, Sevim Ak'ın okul öncesi, ilkokul ve ortaokul düzeylerine yönelik altı çocuk kitabı oluşturmaktadır. Metin çözümlemelerine ek olarak resimli çocuk kitaplarında görsel metin ve dilsel metin arasındaki ilişki de anlatıbilimsel bağlamda değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, çocuk anlatılarının sadece öğretici içerik üreten birer metin olmadığını; anlatı yapıları, zaman kurguları ve anlatıcı seçimleriyle güçlü birer yazınsal düzen sunduğunu göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, çocuk edebiyatı metinlerinin modern eleştiri kuramlarıyla ele alınmasının alana yeni yorum ve çözümleme olanakları açtığını ortaya koymaktadır. Çalışmanın, çocuk edebiyatı metinlerinin edebiyat bilimi içinde daha sistemli şekilde değerlendirilmesine ve anlatıbilim temelli yeni araştırmalara zemin oluşturması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
For many years, children's literature has primarily been considered within the field of educational sciences; however, examining these texts in the light of modern critical theories is necessary in order to reveal their literary qualities. Evaluating children's literature merely as texts that convey content or serve instructional purposes leads to an insufficient examination of their narrative structures and aesthetic values. This situation makes it necessary to reconsider the position of children's literature within literary studies. This study aims to analyze Sevim Ak's works of children's literature through a text-centered approach within the framework of narratology. As the main theoretical framework, the categories developed by Gérard Genette in Narrative Discourse, order, duration, frequency, mood, and voice, are adopted, and the approaches of other theorists working within the tradition of structural linguistics are also incorporated. The structural features that need to be examined alongside content in children's literature, particularly the identity of the narrator, point of view, the organization of time, and narrative levels, constitute the main analytical framework of the study. The objects of analysis consist of six children's books by Sevim Ak written for preschool, primary school, and middle school levels. In addition to textual analyses, the relationship between visual text and verbal text in illustrated children's books is also examined within a narratological context. The findings indicate that children's narratives are not merely texts producing instructional content, but rather present strong literary structures through their narrative organization, temporal constructions, and narrator choices. In this respect, the study demonstrates that analyzing children's literature within the framework of modern critical theories opens new possibilities for interpretation and analysis in the field. It is expected that this study will contribute to a more systematic evaluation of children's literature within literary studies and provide a basis for further narratology-based research.
Benzer Tezler
- Türkiye ve İngiltere'de çok satılan çocuk kitaplarının biçimsel ve içerik özellikleri açısından karşılaştırılması
Comparison of formal and content properties of bestselling children's books in Turkey and England
DİDEM SEVGİ ÖZGİDER
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Bölümü
PROF. DR. CAHİT KAVCAR
- Çocuk romanlarında içerik unsurları üzerine karşılaştırmalı bir analiz
A comparative analysis on content elements in children's novels
HACER HARMANKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA YILDIZ
- Türk ve Batı çocuk edebiyatı yapıtlarının karakter çerçevesi bağlamında incelenmesi
Examination of Turkish and Western children's literature books in the context of character
SUPHİ GÜNEŞ ALAMDAR
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEDAT SEVER
- Siyasal reklamlarda bir ikna unsuru olarak dini sembollerin kullanımı: 2023 seçimleri örneğinde karşılaştırmalı göstergebilimsel bir analiz
The use of religious symbols as an element of persuasion in political advertisements: A comparative semiotic analysis in the case of 2023 elections
MUHAMMET HİKMET OKUTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halkla İlişkilerAtatürk ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RACİ TAŞCIOĞLU
- 12 Haziran 2011 Milletvekili Genel Seçimleri öncesi Adalet ve Kalkınma Partisi'nin siyasal iletişim stratejileri
Political communication strategies of Adalet ve Kalkınma Partisi (Justice and Development Party) prior to the Deputy General Election on 12th june 2011
SUSİN GÖREN KEKEÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Siyasal Bilimlerİnönü ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. ENDER AKYOL