Matematiksel yaratıcılığın matematik başarısı üzerindeki aracı rolü: Ortaokul öğrencileriyle bir yapısal eşitlik modeli
The mediating role of mathematical creativity in mathematics achievement: A structural equation model with middle school students
- Tez No: 993350
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET BEKDEMİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Matematik, Education and Training, Mathematics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin matematiksel yaratıcılık ve matematik başarılarını açıklamada aile geliri ile anne ve baba eğitim yılı gibi sosyoekonomik değişkenlerin rolünü bütüncül bir bakış açısıyla incelemektir. Bu kapsamda, öğrencilerin matematiksel yaratıcılık ve matematik başarılarının sınıf düzeyi ve cinsiyet gibi bireysel değişkenler ile ailenin eğitim ve ekonomik düzeyi gibi çevresel değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı belirlenmiş ve aile geliri, anne ve baba eğitim yılı ile matematiksel yaratıcılığın matematik başarısı üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkileri yapısal bir model aracılığıyla ortaya konulmuştur. Araştırma, değişkenler arası ilişkileri incelemeye yönelik ilişkisel tarama deseninde yürütülmüştür. Örneklem, Doğu Anadolu Bölgesi'nde bir il merkezinde, farklı sosyoekonomik düzeylere sahip üç devlet okulundan küme örnekleme yöntemiyle seçilen 398 ortaokul öğrencisinden oluşmaktadır. Veriler, öğrencilerin matematiksel yaratıcılık düzeylerini belirlemek amacıyla Matematiksel Üretkenlik Testi ve matematik başarılarını belirlemek amacıyla her sınıf düzeyi için geliştirilen çoktan seçmeli Matematik Başarı Testleri kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, korelasyon analizi, grup karşılaştırmaları için MANOVA/ANOVA ve değişkenler arası doğrudan ve dolaylı ilişkilerin incelenmesi amacıyla Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, matematiksel yaratıcılık ile matematik başarısı arasında pozitif, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermiştir. Cinsiyete göre kız öğrencilerin matematiksel yaratıcılık düzeylerinin erkek öğrencilere kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu, matematik başarısının ise cinsiyete göre anlamlı biçimde farklılaşmadığı belirlenmiştir. Sınıf düzeyi açısından matematiksel yaratıcılığın anlamlı biçimde farklılaşmadığı, matematik başarısında ise özellikle beşinci sınıf lehine anlamlı farklılıklar olduğu görülmüştür. Ailenin eğitim ve ekonomik düzeyi yükseldikçe öğrencilerin matematiksel yaratıcılık ve matematik başarılarının anlamlı biçimde arttığı belirlenmiştir. Yapısal eşitlik model sonuçları, matematiksel yaratıcılığın matematik başarısının güçlü ve anlamlı bir yordayıcısı olduğunu ve bazı sosyoekonomik değişkenlerin matematik başarısı üzerindeki etkilerinin matematiksel yaratıcılık aracılığıyla dolaylı olarak güçlendiğini ortaya koymuştur. Sonuç olarak, matematiksel yaratıcılığın ortaokul öğrencilerinin matematik başarısında önemli bir rol oynadığını vurgulamakta ve matematik öğretiminde yaratıcı düşünmeyi destekleyen öğrenme ortamlarının özellikle sosyoekonomik açıdan dezavantajlı öğrenciler için yaygınlaştırılması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine, from a holistic perspective, the role of socioeconomic variables such as family income and parents' years of education in explaining middle school students' mathematical creativity and mathematics achievement. Within this framework, differences in students' mathematical creativity and mathematics achievement according to individual variables such as grade level and gender, as well as environmental variables such as family educational and economic background, were investigated. In addition, the direct and indirect effects of family income, mothers' and fathers' years of education, and mathematical creativity on mathematics achievement were examined through a structural model. The study was conducted using a relational survey design. The sample consisted of 398 middle school students selected through cluster sampling from three public schools with different socioeconomic levels in a provincial center in the Eastern Anatolia Region of Türkiye. Data were collected using the Mathematical Productivity Test to assess students' levels of mathematical creativity and multiple-choice Mathematics Achievement Tests developed for each grade level. Descriptive statistics, correlation analysis, MANOVA/ANOVA for group comparisons, and Structural Equation Modeling were used to analyze the data. The results revealed a positive, moderate, and statistically significant relationship between mathematical creativity and mathematics achievement. Female students demonstrated significantly higher levels of mathematical creativity than male students, while no significant gender differences were found in mathematics achievement. In terms of grade level, mathematical creativity did not differ significantly, whereas mathematics achievement showed significant differences, particularly in favor of fifth-grade students. As family educational and economic levels increased, students' mathematical creativity and mathematics achievement increased significantly. Structural equation model results indicated that mathematical creativity was a strong and significant predictor of mathematics achievement and that the effects of certain socioeconomic variables on mathematics achievement were indirectly strengthened through mathematical creativity. In conclusion, the study highlights the important role of mathematical creativity in middle school students' mathematics achievement and emphasizes the need to expand learning environments that systematically support creative thinking in mathematics education, particularly for socioeconomically disadvantaged students.
Benzer Tezler
- Herve Le Tellıer'nin Anomali adlı yapıtında Oulıpo yaklaşımı
Oulipo approach in Hervé Le Tellier's work titled Anomaly
GÖZDE ŞEYDA BAYRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Fransız Dili ve EdebiyatıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiFransız Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜLİN KARTAL GÜNGÖR
- Los Personajes y los temas en las novelas de unamuno
Başlık çevirisi yok
HALE GÖKNAR
Doktora
İspanyolca
1989
DilbilimAnkara Üniversitesiİspanyol Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUZAFFER ARIKAN
- Matematiksel üretkenlik testi (MÜT)'nin ilköğretim 6. 7. ve 8. sınıflar düzeyinde psikometrik özelliklerinin incelenmesi
A research study on psychometric properties of the creative mathematical ability test (C-MAT)
YELİZ TÜRKAN
- 8. ve 9. sınıf öğrencilerinin matematiksel problem çözme ve kurma sürecindeki yaratıcılıklarının incelenmesi
Investigating of 8th and 9th grades students' creativity of mathematical problem solving and posing process
HAVVA ÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ RIZA KÜPCÜ
- Lise öğrencilerinin matematiksel modelleme sürecinin problem kurma bağlamında incelenmesi
Investigation of the mathematical modeling process of high school students in the context of problem posing
SEMRA KAPLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MatematikMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ŞÜKRÜ ÖZDEMİR