Erzurum Palandöken (Çat) Baraj Gölü ornitofaunası
Ornitofauna of Erzurum Palandöken (Çat) Dam Lake
- Tez No: 993402
- Danışmanlar: PROF. DR. ÜMİT İNCEKARA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoloji, Zooloji, Biology, Zoology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu tez çalışmasının amacı, Erzurum ili sınırları içerisinde yer alan Palandöken (Çat) Baraj Gölü ve yakın çevresinin ornitofaunasını belirlemek, alanda bulunan kuş türlerinin taksonomik dağılımlarını, mevsimsel varlıklarını ve koruma statülerini ortaya koymaktır. Çalışma, Palandöken (Çat) Baraj Gölü'nde gerçekleştirilen ilk sistematik ve uzun süreli ornitolojik araştırma olma özelliğini taşımakta olup, alanın kuş çeşitliliğine ilişkin temel bir veri seti oluşturmayı hedeflemektedir. Yöntem: Arazi çalışmaları Kasım 2024–Kasım 2025 tarihleri arasında, bir yıl süreyle ve 15 günlük periyotlar halinde toplam 24 arazi çalışması şeklinde yürütülmüştür. Kuş gözlemleri, hat boyunca gözlem (line transect) ve noktasal sayım (point count) yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Tür teşhisleri dürbün, teleskop ve fotoğraf makinesi yardımıyla yapılmış; elde edilen veriler literatür kaynakları ve dijital platformlar (eBird, Merlin Bird ID) ile karşılaştırılarak doğrulanmıştır. Tespit edilen türler taksonomik olarak sınıflandırılmış ve IUCN, BERN Sözleşmesi, CITES, Merkez Av Komisyonu (MAK) ve Tarım ve Orman Bakanlığı (TOB) koruma statülerine göre değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırma alanında toplam 71 kuş türü tespit edilmiş olup, bu türlerin 52 cins, 29 familya ve 14 takım altında toplandığı belirlenmiştir. Tür çeşitliliği açısından Passeriformes takımı baskın olup, familya düzeyinde Scolopacidae, Anatidae ve Ardeidae öne çıkmaktadır. Alanda hem yerli hem de yaz göçmeni ve kış ziyaretçisi türler gözlemlenmiş, özellikle göç dönemlerinde tür sayısında artış kaydedilmiştir. Koruma statülerine göre değerlendirildiğinde, türlerin büyük çoğunluğu IUCN'e göre LC kategorisinde yer almakla birlikte, Aegypius monachus (Kara Akbaba), Vanellus vanellus (Kızkuşu) ve Ciconia nigra (Kara Leylek) gibi hassas türlerin varlığı alanın ekolojik önemini ortaya koymuştur. Sonuç: Elde edilen bulgular, Palandöken (Çat) Baraj Gölü'nün Doğu Anadolu Bölgesi için önemli bir kuş yaşam alanı olduğunu ve hem yerli hem de göçmen kuş türleri açısından yüksek ekolojik değere sahip bulunduğunu göstermektedir. Bu tez, alanın ornitofaunasına ilişkin ilk sistematik verileri sunarak, gelecekte yapılacak izleme, karşılaştırmalı araştırmalar ve koruma temelli çalışmalar için bilimsel bir temel oluşturmaktadır. Alanın korunması ve sürdürülebilir yönetimi, bölgesel biyolojik çeşitliliğin devamı açısından büyük önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Purpose: The aim of this thesis is to determine the ornithofauna of Palandöken (Çat) Dam Lake and its surrounding area located within the borders of Erzurum Province, and to reveal the taxonomic distribution, seasonal occurrence, and conservation status of the bird species present in the area. This study represents the first systematic and long-term ornithological research conducted in Palandöken (Çat) Dam Lake and aims to establish a baseline dataset on the avian diversity of the area. Method: Field studies were carried out between November 2024 and November 2025 over a one-year period, consisting of a total of 24 surveys conducted at 15-day intervals. Bird observations were performed using line transect and point count methods. Species identification was conducted with the aid of binoculars, spotting scopes, and photographic equipment, and the obtained data were verified through comparison with the literature and digital platforms such as eBird and Merlin Bird ID. The recorded species were taxonomically classified and evaluated according to their conservation status based on the IUCN Red List, the BERN Convention, CITES, the Central Hunting Commission (MAK), and the Turkish Ministry of Agriculture and Forestry (TOB). Findings: A total of 71 bird species were recorded in the study area, belonging to 52 genera, 29 families, and 14 orders. The order Passeriformes was dominant in terms of species richness, while the families Scolopacidae, Anatidae, and Ardeidae were the most prominent at the family level. Both resident species and migratory species, including summer migrants and winter visitors, were observed, with a noticeable increase in species richness during migration periods. According to conservation status assessments, although the majority of species were classified as Least Concern (LC) by the IUCN, the presence of sensitive species such as Aegypius monachus (Cinereous Vulture), Vanellus vanellus (Northern Lapwing), and Ciconia nigra (Black Stork) highlights the ecological importance of the area. Results: The results demonstrate that Palandöken (Çat) Dam Lake is an important avian habitat for the Eastern Anatolia Region and possesses high ecological value for both resident and migratory bird species. By providing the first systematic ornithological data for the area, this thesis establishes a scientific foundation for future monitoring programs, comparative studies, and conservation-oriented research. The protection and sustainable management of the area are of great importance for the continuity of regional biodiversity.
Benzer Tezler
- Aziziye ilçesinde tarım ve hayvancılık faaliyetleri
Agriculture and animal husbandry activities in Aziziye district
KÜBRA YILDIRIM
- Erzurum Palandöken Barajı su potansiyelinin su kaynakları üzerindeki etkilerinin iklim değişikliği altında değerlendirilmesi
Assessment of the hydrological impacts of Palandöken Dam water potential under climate change conditions
NURULLAH GÜLAKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İnşaat MühendisliğiErzurum Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA CANSARAN ERTAŞ
- Çat ilçesinin nüfus coğrafyası (2000-2023)
Population geography of Çat district (2000-2023)
BÜŞRA ÇOLAK
- Erzurum –Çat arasında yüzeyleyen neojen yaşlı volkanik kayaların petrografik ve jeokimyasal özellikleri
The petrographic and geochemical properties of the neogene volkanites outcroping on the Erzurum-Cat region
NEVRUZ ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Jeoloji MühendisliğiFırat ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVCAN KÜRÜM
- Kızılca Mahallesi ve çevresinin coğrafi etüdü
Geographical study of the Kızılca district and surroundings`s
RIDVAN ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
CoğrafyaAtatürk ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. HAKKI YAZICI