Hicri birinci asırda Meğâzî belleği ve aktarımı
Maghāzī memory and its transmission in the first century of the hijri calendar
- Tez No: 993513
- Danışmanlar: PROF. DR. M. MAHFUZ SÖYLEMEZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Hz. Muhammed, Maddi kültür, Siyer, Toplumsal bellek, İslam tarihi, Hz. Muhammed, Materical culture, Siyer, Social memory, Islamic history
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Meğâzî, temelde Hz. Peygamber'in savaşlarını ifade eden bir kavram olmakla birlikte, bu askerî mücadelenin ardında bıraktığı anlatıları, hatıraları ve kültürel mirası ihtiva eden geniş bir sahayı kapsamaktadır. Elinizdeki çalışma, Hz. Peygamber'in savaşlarını, bu olaylardan geriye kalan maddî kültür öğeleri ve gelenekler üzerinden ele almakta, bu unsurların muhafaza ve aktarım süreçlerine odaklanmaktadır. Erken dönem kaynaklar, Müslümanların meğâzî hatıralarını korumaya özel bir hassasiyet gösterdiklerini ortaya koymaktadır. Bu mücadeleler, Hz. Peygamber'in bizzat riyâseti altında gerçekleşmiş olmaları sebebiyle dinî bir hüviyet kazanmış, savaş tecrübelerinin toplum belleğinde bıraktığı kalıcı izler sayesinde aynı zamanda toplumsal bir mahiyet kesbetmiştir. Çalışma, meğâzî hatıralarının bu çift yönlü tabiatını dikkate alarak, söz konusu bileşenleri meğâzî belleği terkibiyle kavramsallaştırmaktadır. Meğâzîyi dinî doğası yanında topluma mal olmuş bir bellek olarak tanımlamak, daha önce rivayet aktarımlarına dâhil edilmeyen bazı araçları meğâzî aktarım süreçlerine dâhil etme imkânı sağlamaktadır. Mevcut çalışmalarda rivayetlerin aktarım şekilleri yazılı ve sözlü aktarım olarak indirgemeci yaklaşım içerisinde değerlendirilmektedir. Oysa erken dönem kaynaklar, meğâzîden tevarüs eden ve İslâm toplumunda özenle muhafaza edildiği özellikle vurgulanan çeşitli unsurlara işaret etmektedir. Bunların bir kısmı savaş aletleri, mescitler, şehitlikler, kalıntılar, hediyeler, bedendeki kalıcı yaralar ve yazılı belgeler gibi maddî unsurlardan müteşekkildir. Diğer bir kısmı ise şiirler, ayetlerin nüzûl sebepleri, lakaplar ve semboller gibi maddî olmayan unsurları kapsamaktadır. Çalışma, hicrî ilk üç asra ait kaynaklarda dağınık hâlde bulunan bu unsurları sistematik biçimde tasnif etmekte, bunların meğâzî belleğinin intikalindeki işlevlerini ve meğâzî tarih yazımının teşekkülüne katkılarını ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The term Maghāzī primarily refers to the military campaigns of the Prophet Muhammad. However, it also encompasses a broader field that includes the narratives, memories, and cultural heritage left behind by these struggles. This study examines the Prophet's battles through the material culture and traditions remaining from these events, focusing on the processes of their preservation and transmission. Early sources reveal that Muslims showed a particular sensitivity toward preserving the memories of these expeditions. Because these struggles took place under the direct leadership of the Prophet, they acquired a religious identity; furthermore, they gained a social character due to the permanent marks these experiences left on the collective memory of society. Taking this dual nature into account, this study conceptualizes these components under the term Maghazi Memory. Defining Maghāzī not only as a religious tradition but also as a collective memory shared by the community allows us to include new forms of transmission that were not previously considered. In most current studies, the transmission of reports is limited to written and oral forms. However, early sources show that other means of preserving Maghāzī memories also existed. Some of these are material elements, such as weapons, battlefield mosques, martyrdom sites, relics, gifts, wounds, and documents. Others are non-material, like poems, reasons for Qur'anic revelations, nicknames, and symbols. This study systematically classifies and analyzes the means of transmission of maghāzī memory, which are scattered throughout the sources of the first three centuries of the Hijrī calendar and and reveals their functions in the transmission of Maghāzī memory as well as their contributions to the formation of Maghāzī historiography.
Benzer Tezler
- Hicrî ilk asır Meġāzî âlimlerinin hadis ilmindeki yeri
The place of Maġhāzī scholars of the first hijri century in the science of hadith
ASİYE TEKÇE
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUNUS AKYÜREK
- Hadis'te 'Kitabu-l-Megazî literatürünün erken dönem kaynaklarının tespiti ve değerlendirilmesi: İmam Buhari örneği
The determination and evaluation of the early sources of kitabu-l-Magazi literature in hadith: İmam Bukhari example
DURSUN ÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
DinOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN GÜNER
- Hicri birinci asırda zühd hareketini doğuran amiller
The Reasons which gave birth to zuhd movement in the first century of hicra
ALİ ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ETHEM CEBECİOĞLU
- Hicrî birinci asırda Kûfe'de hadis rivayet ağları
Hadith transmission networks in Al-Kūfa during the first century
ELİF HAKSEVER
Doktora
Türkçe
2025
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RAHİLE KIZILKAYA YILMAZ