Milli Şef dönemi krom politikası
Chromium policy during the National Chief era
- Tez No: 993514
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MURAT BURGAÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Dünya Savaşı II, Kromit, Politika, Savaş sonrası, İnönü Dönemi, World War II, Chromite, Post-war, İnönü Period
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Anadolu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarih Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Milli Şef döneminde (1938-1950) krom madenciliğinin Türk dış politikası ve savaş ekonomisindeki stratejik rolünü incelemektedir. Çalışmanın temel iddiası; Türkiye'nin yüksek tenörlü krom rezervlerini yalnızca bir ihracat kalemi olarak değil, savaşan taraflar arasındaki çıkar çatışmalarını yönetmek, askeri mühimmat temin etmek ve ülkeyi sıcak savaşın dışında tutmak için bir“diplomatik kalkan”olarak kullandığıdır. Tarihsel analiz yönteminin benimsendiği araştırmada; Türk Diplomatik Arşivi belgeleri, Etibank ve MTA raporları ile dönemin diplomatik yazışmaları birincil kaynak olarak kullanılmıştır. Çalışma, Atatürk döneminde madencilik alanında inşa edilen kurumsal altyapının, II. Dünya Savaşı yıllarındaki krom madeni üretimini nasıl desteklediğini ortaya koymakta ve Türkiye'nin üretimdeki küresel liderliğinin, maruz kaldığı diplomatik baskıların yapısal nedeni ile ilişkisini irdelemektedir. Bulgular, Türkiye'nin krom üzerinden etkin bir denge politikası yürüttüğünü göstermektedir. Türkiye, Clodius Antlaşmaları ile Almanya'ya krom ihraç ederek silah ve demiryolu malzemesi temin etmiş; eş zamanlı olarak İngiltere'nin önleyici alım politikası sayesinde fiyatları rekor seviyelere çekerek savaşın ekonomik yükünü hafifletmiştir. 1944'te Müttefik Notası sonrası Almanya'ya ihracatın durdurulması, kromun siyasi çıkarlar uğruna feda edilen bir araç olduğunu kanıtlamaktadır. Savaşın ardından ise krom, stratejik silah niteliğini yitirerek Marshall Planı çerçevesinde kalkınmayı destekleyen ticari bir ihraç kalemine dönüşmüştür.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the strategic role of chromite mining in Turkish foreign policy and the wartime economy during the“National Chief”era (1938–1950). Its central argument is that Türkiye used its high-grade chromite reserves not merely as an export commodity, but as a“diplomatic shield”to manage conflicts of interest among the belligerents, secure military materiel, and keep the country out of direct military confrontation. Employing a historical analysis approach, the study uses as primary sources documents from the Turkish Diplomatic Archives, reports issued by Etibank and the General Directorate of Mineral Research and Exploration (MTA), and diplomatic correspondence from the period. It demonstrates how the institutional infrastructure built in the mining sector during the Atatürk era supported chromite production during the Second World War, and interrogates the relationship between Türkiye's global leadership in production and the structural sources of the diplomatic pressure it faced. The findings indicate that Türkiye pursued an effective balancing policy through chromite. By exporting chromite to Germany under the Clodius Agreements, Türkiye obtained weapons and railway materials; simultaneously, Britain's preclusive purchasing policy drove prices to record levels, thereby easing the economic burdens of war. The suspension of exports to Germany following the Allied Note in 1944 demonstrates that chromite functioned as an instrument that could be sacrificed in pursuit of political interests. In the postwar period, chromite lost its character as a strategic weapon and was transformed into a commercial export item supporting development within the framework of the Marshall Plan.
Benzer Tezler
- Milli Şef Dönemi Maarif Vekili Hasan-Ali Yücel'in politik konuşmalarında ulusal kimliğin inşası ve yurttaş terbiyesi
Construction of national identity and citizen cultivation in the political speeches of Hasan Ali Yücel who is the Minister of Education in the National Chief Era
HALİSE KARAASLAN ŞANLI
Doktora
Türkçe
2010
TarihAnkara ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESER KÖKER
- Milli Şef Dönemi toprak politikaları ve bu politikaların siyasi hayata etkileri
Land policies of the National Chief's Period and the effectsof these policies in political life
GALİP KAZIM YAVAN
- Milli Şef Dönemi Türk-Arap ilişkileri (1938-1950)
National Chief Period Turkish-Arap relations (1938-1950)
GÜLDEN GÜL YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk İnkılap TarihiNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEYHUN ŞAHİN
- Millî Şef dönemi basınında Lozan kutlamaları ile arşiv belgerine yansıması
Commemorations of Lausanne in the press of the National Chief era and their reflections in archival documents
UMUT ANIL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk İnkılap TarihiFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASİP SAYGILI
- Türkiye'nin Milli Şef dönemi dış politikasının NATO üyeliğine giden süreç üzerindeki etkisi
The impact of Turkey's National Chief (Milli Şef) period foreign policy on the NATO membership policy
İSKENDER KEMAL OKYAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerKapadokya ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞDAŞ SÜMER