Özel gereksinimli Suriyeli çocukların ebeveynlerinin sakatlık ve göç kesişimselliğindeki deneyimleri: Nitel bir sosyolojik araştırma
Experiences of parents of Syrian children with special needs at the intersection of disability and migration: A qualitative sociological study
- Tez No: 993512
- Danışmanlar: PROF. DR. TEMMUZ GÖNÇ ŞAVRAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Anadolu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma özel gereksinimli mülteci çocuklar ve ebeveynlerinin sakatlık ve göç kesişimselliğinde yaşadıkları problemlerin neler olduğunu anlamaya ve bu deneyimlerin özüne ulaşmayı amaçlayan bir araştırmadır. Araştırma nitel yöntemle yürütülmüş ve fenomenolojik desene göre tasarlanmıştır. Araştırma verileri Suriye iç savaşı sonrası Suriye'den Türkiye'ye göç eden ve özel gereksinimli çocuğu olan 23 ebeveyn ile yarı yapılandırılmış görüşmeler ve katılımcı gözlem yapılarak toplanmıştır. Araştırma sürecinde elde edilen veriler tümevarımsal şekilde tematik analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Bu araştırmanın bulguları, özel gereksinimli mülteci çocuklar ve ebeveynlerinin hedef ülkeye yaptıkları göçün zorlu bir süreç olduğunu ve çeşitli yöntemlerle oluştuğunu göstermektedir. Çocuklar ve ebeveynleri hedef ülkeye varırken aileleriyle birlikte sosyal ve ekonomik zorluklar içerisinde yaşamaya devam etmektedirler. Başta eğitim ve sağlık alanı olmak üzere kamu kurumlarında hizmet almaya yönelik birçok bireysel ve yapısal problem ile karşılaşmaktadırlar. Çocuklar ve ebeveynleri sakatlık ve göçe dair kesişimsel kimlikleriyle dâhil oldukları mekânsal etkileşimlerde toplumsal dışlanma ve ayrımcılık deneyimleri yaşamakta ve bu deneyimler bazı bireysel tepkilere ve benliklerinde bazı olumsuzluklara yol açmaktadır. Tüm bu olumsuzluklarla başa çıkmaya yönelik ise sosyal-kolektif, psiko/manevi-dini ve pratik çözüm stratejilerine başvurmaktadırlar. Araştırma özel gereksinimli mülteci çocuklar ve ebeveynlerinin yaşadıkları problemleri görünür kılmaya çalışmıştır. Sakatlık çalışmaları, göç sosyoloji ve kesişimsellik literatürüne; karma göç süreci, prekaryalaşma, STK'lerin önemi, ebeveynleşme, bakımın cinsiyetlendirilmesi, geniş aile desteği, keyfi kurumsal engeller ve seyahat engelleri, mukayese ederek ve strateji oluşturarak başa çıkma bulgularıyla özgün katkılar sunmuştur. Sakatlık ve göç deneyimi olan bireylere dair özne merkezli çalışmaların daha fazla yapılması ve özne merkezli kamu politikalarının yaratılması ayrıca karma yöntemlere de ihtiyaç olduğunu önermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to understand the problems experienced by refugee children with special needs and their parents at the intersection of disability and migration and to reach the essence of these experiences. The research was conducted using qualitative methods and a phenomenological design. Data were collected through semi-structured interviews and participant observation with 23 parents who migrated from Syria to Turkey after the Syrian civil war and who have children with special needs. The data obtained during the research process were analyzed inductively using thematic analysis. The findings of this study demonstrate that the migration of refugee children with special needs and their parents to their destination country is a challenging process that occurs through various methods. Upon arrival, children and their parents continue to face social and economic difficulties with their families. They face numerous individual and structural challenges in accessing services in public institutions, particularly in education and healthcare. Children and their parents, driven by their intersectional identities related to disability and migration, experience social exclusion and discrimination in their spatial interactions, leading to certain individual reactions and negative self-images. To cope with these challenges, they resort to social-collective, psycho/spiritual-religious, and practical solution strategies. The study seeks to render visible the problems experienced by refugee children with special needs and their parents. It makes original contributions to the literature on disability studies, migration sociology, and intersectionality by presenting findings on mixed migration processes, precarization, the role of NGOs, parentification, the gendered division of care, extended family support, arbitrary institutional barriers and mobility restrictions, as well as coping through comparison and strategic adaptation. This suggests that more subject-centered studies on individuals with disabilities and migration experiences are needed, and that subject-centered public policies are created, as well as the need for mixed methods.
Benzer Tezler
- Özel gereksinimli Suriyeli çocukların okula erişebilirlikleri ve eğitim durumları: Durum çalışması
School accessibility and educational status of Syrian children with special needs: A case study
MERVE AKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimKilis 7 Aralık ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KARNAS
- Barınma Merkezi İlkokulu'nda eğitim gören özel gereksinimli bireylerin tanılama süreci: Sınıf öğretmeni ve RAM personeli görüşleri
The diagnostic process of students with special needs in a refugee camp elementary school: Opinions of elementary teachers and Guidance and Research Center specialists
ABDULKADİR KOCAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEVİN GÜNER YILDIZ
- Geçici koruma altında bulunan işitme kayıplı Suriyeli öğrencilerin eğitim ortamlarında karşılaştığı güçlükler ve çözüm önerileri
The difficulties faced by Syrian students with hearing impairment under temporary protection in educational environments and proposed solutions
DİLEK DUYMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEHRA ATBAŞI
- Suriyeli özel eğitim öğrencilerinin karşılaştıkları sorunlara dairöğretmen ve idareci görüşlerinin incelenmesi
Examination of teacher's and administrative's opinions on the problems faced by Syrian special education students
MEHMET SOYALAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiGöç Araştırmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. İSA KALAYCI