Uzaktan algılama ve CBS yöntemleri ile Akgöl (Burdur) sedimanlarının hidromanyezit içeriğinin haritalanması
Mapping the hydromagnesite content of Akgöl (Burdur) sediments using remote sensing and GIS techniques
- Tez No: 993642
- Danışmanlar: PROF. DR. HULUSİ KARGI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Jeoloji Mühendisliği, Geological Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, Türkiye'nin güneybatısında yer alan kurak kuşakta gelişmiş, hidrolik olarak kapalı bir göl havzası olan Akgöl' de göl tabanı sedimanlarından alınan 70 adet örnek X-Işını Floresans (XRF), X-Işını Difraksiyonu (XRD) ve spektroradyometre ile analiz edilmiştir. Akgöl havzasındaki mineralojik bileşimin uzaktan algılama (UA) temelli modellenmesi kapsamında, ASTER çok bantlı uydu görüntüleri ile bütünleştirilmiş; ArcGIS ortamında çoklu doğrusal regresyon ve Kriging enterpolasyon tekniklerinin birlikte uygulanmasıyla 13.293 piksel için mineral dağılım yüzeyleri oluşturulmuştur. Bu aşamada çoklu regresyon yöntemi ile Akgöl havzasındaki hidromanyezit (Mg₅(CO₃)₄(OH)₂4H₂O) haritası çıkartılmıştır. İkinci aşama olarak ASTER verilerinin mineral haritlamasında daha doğru sonuç verdiğini kanıtlamak için LandSAT-8 OLI, Sentinel-2A ve ASTER uydu görüntüleri kullanılarak kapsamlı bir makine öğrenmesi analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, sahadan elde edilen XRD ve XRF verileri referans alınmış; her üç uydu verisiyle Random Forest regresyon modelleri üretilerek başta hidromanyezit (Mg₅(CO₃)₄(OH)₂4H₂O), dolomit (CaMg(CO₃)₂), biyotit (K(Mg,Fe)3(Al,Fe)Si3O10(OH,F)2), klorit (Şamozit) ((Fe2+;Mg;Fe3+)5 Al(Si3Al)O10(OH;O)8), MgO, CaO, Al₂O₃, SiO₂ ve Fe₂O₃ olmak üzere çeşitli mineral ve oksitlerin raster verileri üretilmiştir. LandSAT-8 OLI geniş bant yapısı nedeniyle özellikle Fe-oksitler ve CaO için orta düzeyde başarı sağlarken, Sentinel-2A daha dar bant genişliği sayesinde Fe₂O₃ ve Al₂O₃ gibi oksitlerde daha yüksek ayrıştırma gücü göstermiştir. ASTER ise güçlü SWIR ve TIR bantları sayesinde hidromanyezit, MgO, dolomit ve klorit (Şamozit) gibi karbonat ve Mg/Fe-OH minerallerinin modellenmesinde diğer uydu görüntülerine nazaran daha başarılı sonuçlar vermiştir. Bu sonuçlar ışığında, oluşturulan mekânsal modelleme çıktıları, havza mineral dağılımlarının yorumlanabileceğini göstermektedir. Akgöl'ün jeomorfolojik ve hidrojeokimyasal yapısı, Salda ve Acıgöl gibi diğer endoreik evporitik sistemlerle yüksek düzeyde benzerlik göstermekte olup, çalışmada kullanılan yaklaşımın kurak ve yarı kurak ortamlarda yer alan benzer kapalı havzalara da metodolojik olarak aktarılabilir nitelikte olduğunu ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, yalnızca bölgesel mineral potansiyelinin sınırlandırılmasına katkı sunmakla kalmayıp, aynı zamanda spektroskopik, jeokimyasal ve jeoistatistiksel veri kümelerinin bütüncül kullanımı üzerinden mineral araştırmalarında yöntemsel derinliği güçlendirmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis study analyzes 70 samples collected from the lake-bottom sediments of Akgöl, a hydraulically closed lake basin located in the arid zone of southwestern Türkiye, using X-Ray Fluorescence (XRF), X-Ray Diffraction (XRD), and a spectroradiometer. Within the scope of remote sensing–based modelling of the mineralogical composition of the Akgöl Basin, ASTER multispectral satellite images were integrated into the workflow, and mineral distribution surfaces for 13,293 pixels were produced by jointly applying multiple linear regression and Kriging interpolation techniques in the ArcGIS environment. At this stage, a hydromagnesite (Mg₅(CO₃)₄(OH)₂4H₂O) map of the Akgöl Basin was generated using the multiple regression method. As a second stage, in order to demonstrate that ASTER data provide more accurate results in mineral mapping, a comprehensive machine learning analysis was conducted using LandSAT-8 OLI, Sentinel-2A, and ASTER satellite images. In the study, XRD and XRF data obtained from the field were used as reference values, and Random Forest regression models were produced for all three satellite datasets to generate raster outputs of various minerals and oxides, including hydromagnesite (Mg₅(CO₃)₄(OH)₂4H₂O), dolomite (CaMg(CO₃)₂), biotite (K(Mg,Fe)3(Al,Fe)Si3O10(OH,F)2), chamosite ((Fe2+;Mg;Fe3+)5 Al(Si3Al)O10(OH;O)8), MgO, CaO, Al₂O₃, SiO₂, and Fe₂O₃. While LandSAT-8 OLI, due to its broad spectral bands, produced moderate levels of accuracy particularly for Fe-oxides and CaO, Sentinel-2A demonstrated higher discrimination power for oxides such as Fe₂O₃ and Al₂O₃ thanks to its narrower spectral bandwidth. ASTER, on the other hand, yielded more successful results in the modelling of carbonates and Mg/Fe-OH minerals such as hydromagnesite, MgO, dolomite, and chamosite due to its strong SWIR and TIR bands, when compared to the other satellite images. In light of these results, the spatial modelling outputs indicate that the mineral distributions within the basin can be reliably interpreted. The geomorphological and hydrogeochemical characteristics of Akgöl show a high degree of similarity to other endorheic evaporitic systems such as Salda and Acıgöl, and the approach used in this study demonstrates methodological transferability to similar closed basins located in arid and semi-arid environments. In this respect, the study not only contributes to constraining the regional mineral potential but also strengthens methodological depth in mineral research through the integrated use of spectroscopic, geochemical, and geostatistical datasets.
Benzer Tezler
- Türkiye'deki ramsar alanlarında su yüzey alanı değişimlerinin uydu görüntüleri, meteorolojik veri ve antropojenik etkilerle incelenmesi
Investigation of water surface area changes in ramsar sites in türki̇ye using satellite images, meteorological data, and anthropogenic effects
İLYAS BURSA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADALET DERVİŞOĞLU
- Coğrafi bilgi sistemleri ile çok kriterli karar verme yöntemlerini kullanarak Adıyaman ilinde uygun yerleşim yeri seçimi
Selection of suitable settlement sites in Adıyaman province using multi-criteria decision-making methods with geographical information systems
YASİN AKGÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Jeoloji MühendisliğiAkdeniz ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEKİR TANER SAN
- Uzaktan algılama ve CBS yöntemleri ile Gölcük çevresindeki heyelanların incelenmesi
Analysing of landslides around Gölcük with remote sensing and CBS methods
ALİ YAĞIZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Jeoloji MühendisliğiKocaeli ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AZİZ ÖZYAVAŞ
- CBS ve uzaktan algılama yöntemleri ile Kayseri'nin şehirsel gelişiminin izlenmesi ve modellenmesi
Başlık çevirisi yok
ÖMER KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
CoğrafyaKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİN TOROĞLU
- Coğrafi bilgi sistemleri (CBS) ve uzaktan algılama (UA) yöntemleri ile Türkiye'nin biyoçeşitlilik sıcak noktalarının belirlenmesi
Determination of biodiversity hotspots of Türkiye by geographical information systems (GIS) and remote sensing (UA) methods.
ALİ CAN BALIKCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
CoğrafyaTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN METE DOĞAN