Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli fen bilimleri ve sosyal bilgiler öğretim programları zenginleştirme süreçlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the enrichment processes in the science and social studies curricula within the Türkiye Century Education Model
- Tez No: 993653
- Danışmanlar: PROF. DR. HAKAN SARI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Farklılaştırılmış öğretim, Zenginleştirme programları, Zenginleştirme yöntemleri, Differentiated instruction, Enrichment programs, Enrichment methods
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Yetenekliler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programlarında yer alan zenginleştirme uygulamalarının öğretmenlere ilişkin çeşitli değişkenler açısından farklılık gösterip göstermediğini nicel verilerle belirlemek ve öğretmen, öğrenci, veli ve yönetici görüşleri doğrultusunda nitel olarak değerlendirmektir. Araştırma, öğretmenlerin zenginleştirme uygulamalarına ilişkin algılarının demografik ve mesleki değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya koymayı ve farklı paydaşların bu sürece ilişkin deneyimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı paralel karma araştırma deseninde (Concurrent Design) yürütülmüştür. Nicel ve nitel veriler eş zamanlı olarak toplanmış ve birlikte yorumlanmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda tarama modeli kullanılarak öğretmenlerin zenginleştirme uygulamalarına ilişkin algıları betimlenmiştir. Nitel boyutta ise durum çalışması yöntemi benimsenerek paydaş görüşleri derinlemesine incelenmiştir. Araştırmanın nicel evrenini, 2024–2025 eğitim öğretim yılında Türkiye genelinde Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programlarını uygulayan öğretmenler oluşturmuş; bu evrenden seçilen 242'si Fen Bilimleri ve 268'i Sosyal Bilgiler öğretmeni olmak üzere toplam 510 öğretmenden veri toplanmıştır. Nitel çalışma grubu, amaçlı örnekleme yoluyla belirlenen öğretmen, öğrenci, veli ve okul yöneticilerinden oluşmuştur. Veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından geliştirilen Zenginleştirme Uygulamaları Değerlendirme Ölçeği ile yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Nicel veriler betimsel ve parametrik istatistiklerle; nitel veriler ise betimsel analiz ve tematik kodlama yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma sonuçları, öğretmenlerin zenginleştirme uygulamalarına yönelik genel tutumlarının yüksek düzeyde olumlu olduğunu göstermiştir. Cinsiyet, yaş ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık bulunmazken; öğrenim durumu ve hizmet içi eğitim alma değişkenlerinde anlamlı farklılıklar belirlenmiştir. Lisansüstü eğitim almış ve zenginleştirme konulu hizmet içi eğitime katılan öğretmenlerin farkındalık ve uygulama düzeylerinin daha yüksek olduğu; şehir merkezinde görev yapan öğretmenlerin kaynaklara erişim ve materyal kullanımında daha avantajlı oldukları saptanmıştır. Ayrıca sınıflarında BİLSEM'de öğrenim gören öğrenciler bulunan öğretmenlerin farklılaştırılmış ve bireyselleştirilmiş etkinliklere daha fazla yer verdikleri belirlenmiştir. Nitel bulgular, zenginleştirme uygulamalarının öğrenmeyi desteklediğini; ancak zaman yetersizliği, materyal eksikliği ve öğrenci düzeyleri arasındaki farklılıkların uygulamada güçlük oluşturduğunu ortaya koymuştur. Araştırma sonuçlarına dayalı olarak, öğretmenlerin mesleki gelişimlerini destekleyecek sürekli eğitim programlarının yaygınlaştırılması, okullarda gerekli altyapının güçlendirilmesi ve yerel destek mekanizmalarının geliştirilmesi önerilmektedir. Sonuç olarak, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programlarının zenginleştirme bileşeni önemli bir yenilik potansiyeli taşımakta; bu potansiyelin etkili biçimde kullanılabilmesi için bütüncül bir yaklaşımın benimsenmesi gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine whether enrichment practices included in the Türkiye Yüzyılı Maarif Model curricula differ according to various teacher-related variables through quantitative data, and to evaluate these practices qualitatively based on the views of teachers, students, parents, and school administrators. The study seeks to determine whether teachers' perceptions of enrichment practices vary according to demographic and professional variables, while also exploring the experiences of different stakeholders regarding the implementation process. The research was conducted using a parallel mixed-methods design (Concurrent Design), in which quantitative and qualitative data were collected simultaneously and interpreted together. In the quantitative dimension, a survey model was employed to describe teachers' perceptions of enrichment practices. In the qualitative dimension, a case study approach was adopted to examine stakeholder views in depth. The quantitative population consisted of teachers implementing the Türkiye Yüzyılı Maarif Model curricula across Türkiye during the 2024–2025 academic year. Data were collected from a total of 510 teachers, including 242 Science and 268 Social Studies teachers. The qualitative study group was determined through purposive sampling and included teachers, students, parents, and school administrators. Data were collected using the Enrichment Practices Evaluation Scale, developed by the researcher, and semi-structured interview forms. Quantitative data were analyzed using descriptive and parametric statistical techniques, while qualitative data were analyzed through descriptive analysis and thematic coding. The results revealed that teachers' overall attitudes toward enrichment practices were highly positive. No significant differences were found based on gender, age, or professional seniority; however, significant differences were identified with respect to educational level and participation in in-service training. Teachers with postgraduate education and those who had attended enrichment-focused in-service training demonstrated higher levels of awareness and implementation. Additionally, teachers working in urban schools were found to have advantages in terms of access to resources and instructional materials, and teachers with students attending Science and Art Centers (BİLSEM) included more differentiated and individualized activities in their classrooms. Qualitative findings indicated that enrichment practices support learning, although challenges such as time constraints, lack of materials, and differences in student levels hinder effective implementation. Based on the findings, it is recommended to expand continuous professional development programs for teachers, strengthen school infrastructure, and develop local support mechanisms. In conclusion, the enrichment component of the Türkiye Yüzyılı Maarif Model curricula has significant innovative potential; however, a holistic approach at the levels of teacher education, school management, and educational policy is required for effective implementation.
Benzer Tezler
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin uygulanmasına yönelik ortaokul branş öğretmenlerinin deneyimlerinin incelenmesi: Samsun örneği
An investigation into middle school subject teachers' experiences with the implementation of the Türkiye Century Education Model: The case of Samsun
UĞUR YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CUMA YILDIRIM
- 5. sınıf sosyal bilgiler dersinde sınıf dışı eğitimin öğrencilerin vatandaşlık bilinç düzeyleri ile derse yönelik tutumlarına etkisi
The effect of outdoor education on students' citizenship consciousness levels and attitudes towards the course in 5th grade social studies course
ZEYNEP PINAR DEĞİRMENCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimManisa Celal Bayar ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NALAN ALTAY
- Ortaokul öğrencilerinin finansal okuryazarlık becerilerinin incelenmesi üzerine bir araştırma
A study on the financial literacy skills of middle school students
ŞEHRİNUR YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA GÜLER
- 2024 fen bilimleri dersi öğretim programının yaşam becerileri açısından incelenmesi
Investigation in terms of life skills of the 2024 science curriculum
GÜLBAHAR DEMİRCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYSUN ÖZTUNA KAPLAN
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programının 2018 fen bilimleri dersi öğretim programı ile karşılaştırılarak incelenmesi
Examination of the Turkish Century Education Model Science Course Curriculum compared with the 2018 science course curriculum
BAHAR ÖZTÜTO
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEJLA YÜRÜK