Beliren yetişkinlik döneminde üstbilişsel farkındalık profillerinin akademik benlik algısı ve eğitimsel kimliğe göre değerlendirilmesi
Evaluation of metacognitive awareness profiles in emerging adulthood according to academic self concept and educational identity
- Tez No: 993658
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLENDAM AKGÜL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Eğitim ve Öğretim, Psychology, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Akademik benlik, Kimlik, Kimlik gelişimi, Ölçek uyarlama, Üstbiliş, Academic self, Identity, Identity development, Scale adaptation, Metacognitive
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, beliren yetişkinlik dönemindeki üniversite öğrencilerinin Üstbilişsel Farkındalık örüntülerini kişi merkezli bir yaklaşımla incelemektir. Ayrıca elde edilen Üstbilişsel Farkındalık gizil alt gruplarının Akademik Benlik Algısı ve Eğitimsel Kimlik Süreçleri açısından ele alınması da amaçlanmıştır. Araştırma iki aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk olarak Eğitimsel Kimlik Süreçleri Ölçeği Geçiş Sonrası Formunun Türkçeye ve üniversite bağlamına uyarlanması gerçekleştirilmiş. Ardından uyarlanan ölçek de kullanılarak ana çalışma yürütülmüştür. Ana çalışmanın örneklemi 18-30 yaş aralığındaki 524 üniversite öğrencisinden oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde Bilişötesi Farkındalık Envanteri, Akademik Benlik Algısı Ölçeği ve Eğitimsel Kimlik Süreçleri Ölçeği Geçiş Sonrası Formu kullanılmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında uyarlanan ölçeğin geçerlik ve güvenirliği Doğrulayıcı Faktör Analizi ile kontrol edilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında, ana çalışmanın amacı doğrultusunda, Üstbilişsel Farkındalık gizil alt grupları Örtük Profil Analizi kullanılarak incelenmiştir. Profillerin Akademik Benlik Algısı ve Eğitimsel Kimlik Süreçleri açısından farklılaşması Bolk, Croon, Hagenaars Yöntemi ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın bulguları, beliren yetişkinlik dönemindeki üniversite öğrencilerinin Üstbilişsel Farkındalık düzeyleri açısından heterojen bir yapı sergilediğini göstermektedir. Buna göre Üstbilişsel Farkındalık; Düşük, Orta ve Yüksek düzey olmak üzere üç farklı profile ayrışmaktadır. Profiller Akademik Benlik Algısı ve Eğitimsel Kimlik Süreçleri açısından incelendiğinde; Düşük Düzey Profilden Yüksek Düzey Profile doğru gittikçe Akademik Benlik Algısı, Derinlemesine Keşif Süreci ve Bağlanmayla Özdeşleşme Sürecinin arttığı; Kendinden Şüphe Sürecinin azaldığı görülmüştür. Yeniden Değerlendirme Sürecinin ise, profiller arasında anlamlı bir fark göstermediği anlaşılmıştır. Araştırmanın sonuçları, beliren yetişkinlik dönemindeki üniversite öğrencilerinde üstbilişsel farkındalığın, akademik benlik algısı ve eğitimsel kimlik süreçleri açısından farklılaşan, çok boyutlu ve heterojen bir yapı olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study focuses on metacognitive awareness among university students in emerging adulthood and examines how different patterns of metacognitive awareness are reflected in academic self concept and educational identity processes. Adopting a person centered perspective, the study seeks to capture individual differences by identifying distinct metacognitive awareness profiles. The research was conducted in two phases. First, the Educational Identity Processes Scale Post Transition Form was adapted into Turkish and the university context. Then, the main study was carried out using the adapted scale. The main study sample comprises 524 university students aged between 18 and 30. Data were gathered using the Metacognitive Awareness Inventory, the Academic Self Concept Scale, and the Educational Identity Processes Scale Post Transition Form. In the first phase of the research, the validity and reliability of the adapted scale were checked using Confirmatory Factor Analysis. In the second phase of the research, in line with the main study's objective, Metacognitive awareness profiles were identified via Latent Profile Analysis, and differences among these profiles in terms of academic self concept and educational identity processes were examined using the Bolk, Croon, Hagenaars method. The results reveal substantial heterogeneity in metacognitive awareness among university students in emerging adulthood. Three profiles low, moderate, and high metacognitive awareness- emerged from the analyses. Students in profiles characterized by higher metacognitive awareness reported higher levels of academic self concept, greater engagement in in-depth exploration, and stronger identification with commitment, alongside lower levels of self-doubt. By contrast, no significant differences were observed between profiles with respect to reconsideration of commitment. Taken together, the findings suggest that metacognitive awareness represents a multidimensional and heterogeneous construct that differentiates emerging adult university students in relation to both academic self concept and educational identity processes.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinde sosyal kaygı, bilinçli farkındalık ve üstbilişlerin değerlendirilmesi
Evaloation of social anxiety, mindfulness and meta-cognitions in college students
GÖZDE DURUSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Psikolojiİstanbul Arel ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİMA ELİF ERGÜNEY OKUMUŞ
- Üstbilişler, nörotisizm, stres ve tekrarlayıcı düşünmenin psikolojik zorlanma üzerindeki rolü: İstanbul Üniversitesi örnekleminde prospektif bir çalışma
The role of metacognitions, neuroticism, stress, and perseverative thinking on psychological distress: A prospective study in a sample from Istanbul University
KADİR ÖZDEN
Doktora
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANİFE ÖZLEM SERTEL BERK
- Beliren yetişkinlik döneminde kimlik statüleri ve başa çıkma stratejileri ilişkisinin incelenmesi
The relationship between identity status and coping strategies among emerging adulthood
EBRU ERGİN
- Beliren yetişkinlik döneminde algılanan ebeveynlik tutumları ile kimlik statüleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relation between perceived parental attitudes and identity statuses in emerging adulthood period
MERVE GÜRCAN AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
PsikolojiUfuk ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. RAHŞAN BALAMİR BEKTAŞ
- Beliren yetişkinlik döneminde flört şiddetine yönelik tutum, sosyal onay ihtiyacı ve olumsuz değerlendirilme korkusunun incelenmesi
An investigation of the attitudes, the need of social approval and fear of the being negative evalution of flirt violence in the emerging adulthood period
GÜL SÜZER