Anadolu Türk beylikleri'nde ilmi hayat (14. yüzyıl)
Scholary life in Anatolian Turkish principalities (14thcentury)
- Tez No: 993725
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ KERİM KÖKSAL KAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Beylikler, XIV. Yüzyıl, ilmi hayat, nakli ve akli bilimler, eğitim kurumları, medrese eğitimi, ilim adamları, ilmi faaliyetler, te'lif ve tercüme eserler, Principalities, 14th century, scientific life, religious and rational sciences, educational institutions, madrasah education, scientists, scientific activities, copyrighted and translated works
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Topkapı Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarih Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, XIV. yüzyılda Anadolu'da hüküm süren Türk beyliklerinin ilmi hayata katkılarını, dönemin eğitim kurumlarını, ilim adamlarını ve ilmi faaliyetlerin genel çerçevesini ele almaktadır. Anadolu Selçuklu Devleti'nin dağılmasının ardından siyasi otoritenin yerel beyler tarafından paylaşılmasıyla ortaya çıkan beylikler, ilmi hayatın devamlılığını sağlamak adına önemli roller üstlenmiştir. Tez kapsamında başta Karaman Aydın, Germiyan ve Candar beylikleri olmak üzere çeşitli beyliklerin kurduğu medreseler, tekkeler ve zaviyeler incelenmiş; bu kurumların ilim üretimindeki fonksiyonları değerlendirilmiştir. Dönemin önde gelen âlimleri, yazdıkları eserler ve bu eserlerin ilim dünyasına katkıları analiz edilmiştir. XIV. yüzyılda Türkçe'nin kullanımının artmasıyla birlikte, eserlerin Türkçe olarak yazılmasına önem verilmiş; farklı dillerden yapılan çevirilerle Türkçe ilim ve kültür dili haline getirilmiştir. Ayrıca, kadınlar da bu dönemde ilmi faaliyetleri doğrudan destekleyen vakıflar kurmuş, medrese veya mescit yaptırarak ilmin yayılmasına katkı sağlamışlardır. Araştırma sürecinde tarihi kaynaklar ve mevcut akademik çalışmalar temel alınmıştır. Elde edilen veriler, Anadolu'daki ilmi faaliyetin yalnızca dini ilimlerle sınırlı kalmadığını, aynı zamanda mantık, felsefe, tıp ve astronomi gibi akli ilimlerin de bu dönemde rağbet gördüğünü ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, XIV. yüzyıl Anadolu Türk Beylikleri, ilmi hayatın hem kurumlar hem de şahsiyetler düzeyinde canlı tutulduğu bir dönem olarak dikkat çekmekte; Osmanlı ilim geleneğinin temellerinin bu yapılar aracılığıyla atıldığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis explores the contributions of Turkish principalities that ruled Anatolia in the 14th century to the intellectual and scientific life of the period, focusing on educational institutions, scholars, and scholarly activities. Following the collapse of the Anatolian Seljuk State, regional principalities assumed political control and played vital roles in maintaining and revitalizing intellectual life. The study examines the madrasahs, dervish lodges, and religious complexes established by various principalities-particularly the Karamanids, Aydınids, Germiyanids, and Candarids-and evaluates their functions in knowledge production. The leading scholars of the period, their written works, and the contributions of these works to the world of knowledge have been analyzed. With the increased use of Turkish in the 14th century, importance was given to writing works in Turkish; through translations from various languages, Turkish was transformed into a language of science and culture. Moreover, women also established foundations that directly supported scholarly activities and contributed to the spread of knowledge by building madrasas or mosques during this period. The research process was grounded in historical sources and current scholarly literature. The findings reveal that intellectual activity in 14th-century Anatolia was not limited to religious sciences but also encompassed rational sciences such as logic, philosophy, medicine, and astronomy. In conclusion, the Anatolian principalities of the 14th century represent a dynamic period of scholarly production at both institutional and individual levels, laying the intellectual groundwork that would later support the rise of the Ottoman scholarly tradition.
Benzer Tezler
- Aydınoğulları Beyliği'nde ilmi hayat
Scientific life in the Emirate of Aydınoğulları
HAMZA ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
TarihDokuz Eylül Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RIZA SAVAŞ
- Aydınoğulları Beyliği'nde edebi ve kültürel hayat
Literary and cultural life in Aydinogullari Seigniory
FATMA ŞENTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET KARTAL
- Germiyanoğulları Beyliği'nde İlmî ve Kültürel Hayat
Scientific and Cultural Life in Germiyanogullari Principality
MUSTAFA KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
TarihDokuz Eylül Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. SÜLEYMAN GENÇ
- Germiyanoğulları Beyliği'nde edebi kültür ve hayat
Literary culture and life in Germiyanoğullari Principality
RUMEYSA KOCADERE
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET KARTAL