Farklı kademelerdeki matematik derslerinde sınıf içi söylemlerin temel fonksiyonları açısından karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of classroom discourses in mathematics lessons at different levels in terms of their basic functions
- Tez No: 993751
- Danışmanlar: PROF. DR. IŞIKHAN UĞUREL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Dilbilim, Matematik, Education and Training, Linguistics, Mathematics
- Anahtar Kelimeler: Söylem, Sınıf söylemi, Söylem çözümleme, Fonksiyonel ikilik, Anlamın araştırılması, Matematik öğretmeni, Matematik eğitimi, Discourse, Classroom discourse, Discourse analysis, Functional duality, Meaning inquiry, Mathematics teacher, Mathematics education
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
FARKLI KADEMELERDEKİ MATEMATİK DERSLERİNDE SINIF İÇİ SÖYLEMLERİN TEMEL FONKSİYONLARI AÇISINDAN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ Bu çalışma, matematik sınıflarında gerçekleşen söylemlerin anlamsal işlevleri olan anlam taşıma (AT) ve anlam oluşturma (AO) boyutlarında analiz edilmesini mümkün kılacak bir değerlendirme çerçevesi geliştirmeyi ve bu çerçevenin uygulamadaki geçerliliğini test etmeyi amaçlamaktadır. Matematik öğretiminde dil ve iletişim, öğrenme-öğretme sürecinin temel belirleyicileri arasında yer almaktadır; Türkiye'deki geçmiş ortaöğretim matematik öğretim programlarında iletişim, hem kazandırılması gereken temel bir beceri hem de ana öğrenme alanı olarak tanımlanmıştır (MEB, 2011; 2013).“Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli”matematik öğretim programında iletişim, öğrencilerin matematiksel düşüncelerini doğru, açık ve kavramsal biçimde ifade etmelerini sağlayan temel bir beceri olarak ele alınmaktadır. Programda matematiksel iletişim, muhakeme ve problem çözme süreçleriyle bütünleştirilerek hem akademik hem de sosyal bağlamda öğrencilerin iletişim becerilerinin gelişimine katkı sunması beklenmektedir. Aynı şekilde, NCTM (2000) standartlarında da iletişim, matematik öğretme ve öğrenme süreçlerinde hem amaç hem de araç olarak ele alınmaktadır. Alan yazın incelendiğinde, matematiksel iletişimin yalnızca bilgi aktarımından ibaret olmadığı; söylemin niteliği ve türünün, anlam oluşturma süreci açısından kritik bir rol oynadığı vurgulanmaktadır. Bu bağlamda Truxaw ve DeFranco (2008), anlam oluşturmanın yalnızca konuşma eylemine değil, söylemin kalitesi ve biçimine bağlı olduğunu belirtmektedir. Buradan hareketle matematik sınıflarındaki söylemleri merkeze alan bu araştırmada, nitel bir desen kullanılmış, derleme ve söylem çözümlemesi yöntemlerinden yararlanılmıştır. İlk aşamada alan yazın taranarak AT ve AO söylemlerine ilişkin ön madde listeleri oluşturulmuş, ardından daha önce video ile kaydedilmiş dört ders saatine ait söylemler üzerinde listenin ön denemesi yapılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda yapılan revizyon ve aşamalı tartışmalar sonucunda analiz çerçevesinin son hali geliştirilmiştir. Uygulama aşamasında, Manisa ilinde görev yapan sınıf öğretmeni, ortaokul ve lise matematik öğretmeni olarak görev yapan öğretmenlerin sınıflarında beşer ders olmak üzere toplam 15 adet ders kamera ile kaydedilmiş ve söylemsel açıdan analiz edilmiştir. Veri analizi sonucunda, sınıf içi söylemlerin büyük ölçüde anlam taşıma (AT) işleviyle sınırlı kaldığı ve anlam oluşturma (AO) işlevinin daha düşük düzeyde gerçekleştiği belirlenmiştir. Söylemlerin çoğunlukla öğretmen-öğrenci etkileşimli olduğu, öğrenci-öğrenci söylemlerinin ise oldukça sınırlı kaldığı gözlemlenmiştir. Ayrıca öğretmenlerin, öğrencileri düşünmeye yönlendiren, etkileşimi teşvik eden ve işbirlikçi öğrenmeyi destekleyen stratejileri yeterince kullanmadıkları saptanmıştır. Geliştirilen söylem analiz çerçevesinin hem öğretmen eğitimi süreçlerinde hem de sınıf içi uygulamalarda kullanılabilirliğine dair oldukça olumlu sonuçlara işaret etmektedir. Geliştirilen çerçevenin kapsayıcılığının ve kullanışlılığının farklı katılımcı gruplarıyla ve daha geniş veri setleriyle test edilmesinin çok yararlı olacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
COMPARATIVE ANALYSIS OF CLASSROOM DISCOURSE IN MATHEMATICS LESSONS AT DIFFERENT LEVELS IN TERMS OF THEIR BASIC FUNCTIONS This study aims to develop an assessment framework that will enable the analysis of discourses occurring in mathematics classrooms in terms of their semantic functions of meaning transmission (MT) and meaning construction (MC), and to test the validity of this framework in practice. Language and communication in mathematics education are among the fundamental determinants of the learning-teaching process; in previous secondary mathematics education programmes in Turkey, communication has been defined both as a fundamental skill to be acquired and as a main area of learning (MEB, 2011; 2013). In the 'Turkey Century Education Model' mathematics teaching programme, communication is addressed as a fundamental skill that enables students to express their mathematical ideas accurately, clearly, and conceptually. In the programme, mathematical communication is integrated with reasoning and problem-solving processes and is expected to contribute to the development of students' communication skills in both academic and social contexts. Similarly, in the NCTM (2000) standards, communication is also addressed as both a goal and a tool in mathematics teaching and learning processes. A review of the literature reveals that mathematical communication is not merely about information transfer; the nature and type of discourse play a critical role in the meaning-making process. In this context, Truxaw and DeFranco (2008) state that meaning-making depends not only on the act of speaking but also on the quality and form of discourse. Based on this, this study, which focuses on discourse in mathematics classrooms, used a qualitative design and employed compilation and discourse analysis methods. In the first stage, the literature was reviewed to create preliminary lists of AT and AO discourses, and then a preliminary test of the list was conducted on discourses from four previously video-recorded lessons. The final version of the analytical framework was developed following revisions and iterative discussions based on the findings. In the implementation phase, a total of 15 lessons, consisting of five lessons each, were recorded by camera in the classrooms of primary school teachers, secondary school mathematics teachers, and high school mathematics teachers working in Manisa province and analysed from a discursive perspective. Data analysis revealed that classroom discourse was largely limited to the function of conveying meaning (CM) and that the function of constructing meaning (CM) occurred at a lower level. It was observed that discourse was mostly teacher-student interactive, while student-student discourse was quite limited. Furthermore, it was found that teachers did not sufficiently use strategies that encouraged students to think, promoted interaction, and supported collaborative learning. The developed discourse analysis framework points to very positive results regarding its applicability in both teacher training processes and classroom practices. It is thought that testing the inclusiveness and usability of the developed framework with different participant groups and broader data sets would be highly beneficial.
Benzer Tezler
- Farklı sınıf kademelerinin matematik öğretmenlerinin sosyomatematiksel norm algısıyla ilişkisi
The relationship between teacher's conceptions of sosyomathematical norms and their grade level
SEYİT ALİ YAŞA
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
MatematikMevlana Üniversitesiİlköğretim Matematik Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL ÖZGÜR ZEMBAT
- Teknoloji donanımlı bir sınıfta mutlak değer konusunun öğretiminden yansımalar: Aksiyon araştırması
Reflections from absolute value teaching in a technology equipped classroom: A research on the action
ZEKERİYA DEMETGÜL
Doktora
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimKaradeniz Teknik ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN BAKİ
- Biyoloji öğretmenlerinin çevre konularına yönelik etkinlik hakkındaki görüşlerinin incelenmesi
Examining the opinions of biology teachers about activites on environmental matters
NUR MEMOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET YILMAZ
- Biyomimikri ve tersine mühendislik temelli STEM etkinliklerinin tasarlanması kimya derslerinde uygulanması ve etkililiğinin değerlendirilmesi
Designing biomimicry and reverse engineering based STEM activities, implementation in chemistry lessons and evaluation of their effectiveness
DİLER DİLAVER TÜRE
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ KABAPINAR
- Fen Bilgisi ve Biyoloji öğretmen adaylarına yönelik mikroplastik kirliliği farkındalık ölçeği geliştirilmesi
Development of microplastic pollution awareness scale for prospective Science and Biology teachers
TUĞÇE GÜLEŞİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ GÜL